
BỘ NỘI VỤ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG - XÃ HỘI
Chủ biên: ThS. Trần Kiều Trang
BÀI GIẢNG
LUẬT HIẾN PHÁP
(Dùng đào tạo trình độ đại học)
LƯU HÀNH NỘI BỘ
HÀ NỘI, NĂM 2026

I
LỜI NÓI ĐẦU
Luật Hiến pháp là ngành luật chủ đạo trong hệ thống pháp luật Việt Nam, điều
chỉnh các quan hệ xã hội liên quan đến việc xác định chế độ chính trị, kinh tế, văn hóa,
giáo dục, khoa học, công nghệ, chính sách đối ngoại, an ninh quốc phòng của nước Cộng
hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của
công dân, chế độ bầu cử, cơ cấu tổ chức, hoạt động của các cơ quan trong bộ máy nhà
nước.
Với sinh viên, Luật Hiến pháp chính là môn khoa học cơ bản, là “cánh cửa đầu
tiên” với những kiến thức tổng quát để mở ra con đường nghiên cứu các môn khoa học
luật cụ thể.
Bài giảng Luật Hiến pháp của trường Đại học Lao động - Xã hội do ThS.Trần
Kiều Trang làm Chủ biên đã được biên soạn lần đầu tiên vào năm 2022, nhằm hệ thống
hóa các kiến thức về Luật Hiến pháp, giúp sinh viên có tài liệu để nghiên cứu một cách
hệ thống, khoa học về môn học này với phương pháp tiếp cận dễ hiểu, rõ ràng và hợp lý
với cơ cấu của chương trình môn học.
Năm 2025, Hiến pháp năm 2013 đã được sửa đổi, bổ sung một số nội dung cơ
bản, đặc biệt là phần bộ máy nhà nước, cấp chính quyền ở địa phương. Vì vậy, Bài giảng
Luật Hiến pháp cần được điều chỉnh, cập nhật để phù hợp với văn bản pháp luật Hiến
pháp mới, bổ sung các nội dung đã thay đổi theo tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của
đất nước.
Kết cấu bài giảng gồm có 7 chương:
Chương 1. Những vấn đề cơ bản về Luật Hiến pháp
Chương 2. Sự ra đời và phát triển của nền lập hiến Việt Nam
Chương 3. Chế độ chính trị và một số chính sách cơ bản
Chương 4. Quốc tịch Việt Nam
Chương 5. Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân
Chương 6. Bộ máy Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Chương 7. Chế độ bầu cử.
Trong quá trình hoàn thành Bài giảng, Ban Biên soạn đã nhận được sự đóng góp
ý kiến của các nhà khoa học, các giảng viên cho công trình này. Chúng tôi xin chân
thành cảm ơn.
Ban Biên soạn

II
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU..................................................................................................... I
MỤC LỤC ......................................................................................................... II
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ............................................................... V
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ .............................................................................. VI
CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LUẬT HIẾN PHÁP .............1
GIỚI THIỆU .......................................................................................................1
1.1. Khái quát về Luật Hiến pháp .....................................................................1
1.2. Hiến pháp .....................................................................................................7
1.3. Các giai đoạn phát triển của Hiến pháp ....................................................9
1.4. Các chức năng của Hiến pháp ..................................................................10
1.5. Cấu trúc Hiến pháp ...................................................................................11
1.6. Quy trình làm Hiến pháp, sửa đổi Hiến pháp ........................................11
CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ THẢO LUẬN ...........................................................12
CHƯƠNG 2. SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NỀN LẬP HIẾN VIỆT
NAM ..............................................................................................................................13
GIỚI THIỆU .....................................................................................................13
2.1. Tư tưởng lập hiến trước Cách mạng tháng Tám năm 1945 ..................13
2.2. Hiến pháp năm 1946 ..................................................................................13
2.3. Hiến pháp năm 1959 ..................................................................................14
2.4. Hiến pháp năm 1980 ..................................................................................16
2.5. Hiến pháp năm 1992 ..................................................................................19
2.6. Hiến pháp năm 2013 ..................................................................................25
2.7. Hiến pháp 2013 sửa đổi, bổ sung năm 2025 ............................................27
CÂU HỎI VÀ THẢO LUẬN ...........................................................................30
CHƯƠNG 3. CHẾ ĐỘ CHÍNH TRỊ VÀ MỘT SỐ CHÍNH SÁCH CƠ BẢN
.......................................................................................................................................31
GIỚI THIỆU .....................................................................................................31
3.1. Khái niệm chế độ chính trị .......................................................................31
3.2. Chính thể của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ...................31
3.3. Bản chất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam .....................34
3.4. Hệ thống chính trị của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam .....35
3.5. Chính sách đại đoàn kết và đường lối dân tộc của nước Cộng hòa xã hội
chủ nghĩa Việt Nam .....................................................................................................39
3.6. Chính sách đối ngoại của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 40
3.7. Chính sách kinh tế của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ....41
3.8. Chính sách xã hội của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ......42

III
3.9. Chính sách văn hóa của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ...42
3.10. Chính sách giáo dục của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 43
3.11. Chính sách khoa học và công nghệ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam .......................................................................................................................44
3.12. Chính sách môi trường của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
.......................................................................................................................................45
3.13. Chính sách quốc phòng và an ninh của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam .......................................................................................................................46
CÂU HỎI VÀ THẢO LUẬN ...........................................................................47
CHƯƠNG 4. QUỐC TỊCH VIỆT NAM ........................................................49
GIỚI THIỆU .....................................................................................................49
4.1. Quốc tịch.....................................................................................................49
4.2. Một số vấn đề cơ bản trong nội dung pháp luật về quốc tịch trên thế giới
.......................................................................................................................................50
4.3. Những vấn đề cơ bản trong pháp luật Quốc tịch Việt Nam ..................54
CÂU HỎI VÀ THẢO LUẬN ...........................................................................68
CHƯƠNG 5. QUYỀN CON NGƯỜI, QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CƠ BẢN
CỦA CÔNG DÂN ........................................................................................................69
GIỚI THIỆU .....................................................................................................69
5.1. Khái niệm, phân loại, các đặc trưng cơ bản của quyền con người .......69
5.2. Khái niệm, phân loại, các đặc trưng của quyền và nghĩa vụ cơ bản của
công dân ........................................................................................................................72
5.3. Những nguyên tắc Hiến định của chế định quyền con người, quyền và
nghĩa vụ cơ bản của công dân ....................................................................................75
5.4. Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của con người theo Hiến
pháp năm 2013 .............................................................................................................78
5.5. Quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân theo Hiến pháp năm 2013 ....81
5.6. Sự phát triển chế định quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của
công dân qua các Hiến pháp năm 1946, 1959, 1980, 1992, 2013 .............................87
CÂU HỎI VÀ THẢO LUẬN ...........................................................................93
CHƯƠNG 6. BỘ MÁY NHÀ NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
VIỆT NAM ...................................................................................................................94
GIỚI THIỆU .....................................................................................................94
6.1. Những vấn đề chung về bộ máy Nhà nước .............................................94
6.2. Bộ máy nhà nước Việt Nam theo Hiến pháp năm 2013 ...................... 100
CÂU HỎI VÀ THẢO LUẬN ........................................................................ 153
CHƯƠNG 7. CHẾ ĐỘ BẦU CỬ ................................................................. 154

IV
GIỚI THIỆU .................................................................................................. 154
7.1. Khái niệm chế độ bầu cử ....................................................................... 154
7.2. Các nguyên tắc bầu cử ........................................................................... 155
7.3. Tiến trình của một cuộc bầu cử ............................................................ 157
7.4. Việc bãi nhiệm đại biểu. ......................................................................... 162
CÂU HỎI VÀ THẢO LUẬN ........................................................................ 162
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... VII

