BỘ NỘI VỤ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG - HỘI
Chủ biên: ThS. Trần Kiều Trang
BÀI GIẢNG
LUẬT HIẾN PHÁP
(Dùng đào tạo trình độ đại học)
LƯU HÀNH NỘI BỘ
NỘI, NĂM 2026
I
LỜI NÓI ĐẦU
Luật Hiến pháp ngành luật chủ đạo trong hệ thống pháp luật Việt Nam, điều
chỉnh các quan hệhội liên quan đến việc xác định chế độ chính trị, kinh tế, văn hóa,
giáo dục, khoa học, công nghệ, chính sách đối ngoại, an ninh quốc phòng của nước Cộng
hòa hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền nghĩa vụ bản của
công dân, chế độ bầu cử, cấu tổ chức, hoạt động của các quan trong bộ máy nhà
nước.
Với sinh viên, Luật Hiến pháp chính môn khoa học bản, “cánh cửa đầu
tiên” với những kiến thức tổng quát để mở ra con đường nghiên cứu các môn khoa học
luật cụ thể.
Bài giảng Luật Hiến pháp của trường Đại học Lao động - hội do ThS.Trần
Kiều Trang làm Chủ biên đã được biên soạn lần đầu tiên vào năm 2022, nhằm hệ thống
hóa các kiến thức về Luật Hiến pháp, giúp sinh viên tài liệu để nghiên cứu một cách
hệ thống, khoa học về môn học này với phương pháp tiếp cận dễ hiểu, rànghợp
với cấu của chương trình môn học.
Năm 2025, Hiến pháp năm 2013 đã được sửa đổi, bổ sung một số nội dung
bản, đặc biệt phần bộ máy nhà nước, cấp chính quyền địa phương. vậy, Bài giảng
Luật Hiến pháp cần được điều chỉnh, cập nhật để phù hợp với văn bản pháp luật Hiến
pháp mới, bổ sung các nội dung đã thay đổi theo tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của
đất nước.
Kết cấu bài giảng gồm 7 chương:
Chương 1. Những vấn đề bản về Luật Hiến pháp
Chương 2. Sự ra đời phát triển của nền lập hiến Việt Nam
Chương 3. Chế độ chính trịmột số chính sách bản
Chương 4. Quốc tịch Việt Nam
Chương 5. Quyền con người, quyềnnghĩa vụ bản của công dân
Chương 6. Bộ máy Nhà nước Cộng hòa hội chủ nghĩa Việt Nam
Chương 7. Chế độ bầu cử.
Trong quá trình hoàn thành Bài giảng, Ban Biên soạn đã nhận được sự đóng góp
ý kiến của c nhà khoa học, các giảng viên cho công trình y. Chúng tôi xin chân
thành cảm ơn.
Ban Biên soạn
II
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU..................................................................................................... I
MC LC ......................................................................................................... II
DANH MC CÁC CH VIT TT ............................................................... V
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ .............................................................................. VI
CHƯƠNG 1. NHNG VẤN Đ CƠ BẢN V LUT HIN PHÁP .............1
GII THIU .......................................................................................................1
1.1. Khái quát v Lut Hiến pháp .....................................................................1
1.2. Hiến pháp .....................................................................................................7
1.3. Các giai đoạn phát trin ca Hiến pháp ....................................................9
1.4. Các chức năng của Hiến pháp ..................................................................10
1.5. Cu trúc Hiến pháp ...................................................................................11
1.6. Quy trình làm Hiến pháp, sa đổi Hiến pháp ........................................11
CÂU HI ÔN TP VÀ THO LUN ...........................................................12
CHƯƠNG 2. SỰ RA ĐỜI PHÁT TRIN CA NN LP HIN VIT
NAM ..............................................................................................................................13
GII THIU .....................................................................................................13
2.1. Tư tưởng lp hiến trước Cách mạng tháng Tám năm 1945 ..................13
2.2. Hiến pháp năm 1946 ..................................................................................13
2.3. Hiến pháp năm 1959 ..................................................................................14
2.4. Hiến pháp năm 1980 ..................................................................................16
2.5. Hiến pháp năm 1992 ..................................................................................19
2.6. Hiến pháp năm 2013 ..................................................................................25
2.7. Hiến pháp 2013 sửa đổi, b sung năm 2025 ............................................27
CÂU HI VÀ THO LUN ...........................................................................30
CHƯƠNG 3. CH ĐỘ CHÍNH TR MT S CHÍNH SÁCH CƠ BN
.......................................................................................................................................31
GII THIU .....................................................................................................31
3.1. Khái nim chế độ chính tr .......................................................................31
3.2. Chính th của nước Cng hòa xã hi ch nghĩa Việt Nam ...................31
3.3. Bn cht ca nước Cng hòa xã hi ch nghĩa Vit Nam .....................34
3.4. H thng chính tr của nước Cng hòa xã hi ch nghĩa Việt Nam .....35
3.5. Chính ch đại đoàn kết và đường li dân tc của nước Cng hòa xã hi
ch nghĩa Việt Nam .....................................................................................................39
3.6. Chính sách đối ngoi của nưc Cng hòa xã hi ch nghĩa Việt Nam 40
3.7. Chính sách kinh tế của nưc Cng hòa xã hi ch nghĩa Việt Nam ....41
3.8. Chính sách xã hi của nưc Cng hòa xã hi ch nghĩa Vit Nam ......42
III
3.9. Chính sách văn hóa của nước Cng hòa xã hi ch nghĩa Việt Nam ...42
3.10. Chính sách giáo dc của nưc Cng hòa xã hi ch nghĩa Việt Nam 43
3.11. Chính sách khoa hc ng ngh của nước Cng hòa xã hi ch nghĩa
Vit Nam .......................................................................................................................44
3.12. Chính sách môi trường của nước Cng hòa xã hi ch nghĩa Việt Nam
.......................................................................................................................................45
3.13. Chính sách quc phòng an ninh của nước Cng hòa xã hi ch nghĩa
Vit Nam .......................................................................................................................46
CÂU HI VÀ THO LUN ...........................................................................47
CHƯƠNG 4. QUC TCH VIT NAM ........................................................49
GII THIU .....................................................................................................49
4.1. Quc tch.....................................................................................................49
4.2. Mt s vấn đề bản trong ni dung pháp lut v quc tch trên thế gii
.......................................................................................................................................50
4.3. Nhng vấn đề bản trong pháp lut Quc tch Vit Nam ..................54
CÂU HI VÀ THO LUN ...........................................................................68
CHƯƠNG 5. QUYỀN CON NGƯỜI, QUYỀN NGHĨA VỤ BẢN
CA CÔNG DÂN ........................................................................................................69
GII THIU .....................................................................................................69
5.1. Khái nim, phân loi, các đặc trưng cơ bản ca quyền con người .......69
5.2. Khái nim, phân loại, các đặc trưng ca quyền nghĩa vụ cơ bản ca
công dân ........................................................................................................................72
5.3. Nhng nguyên tc Hiến định ca chế định quyền con người, quyn
nghĩa v cơ bản ca công dân ....................................................................................75
5.4. Quyền con ngưi, quyền nghĩa vụ bản của con người theo Hiến
pháp năm 2013 .............................................................................................................78
5.5. Quyền và nghĩa v cơ bản ca công dân theo Hiến pháp năm 2013 ....81
5.6. S phát trin chế định quyền con người, quyn và nghĩa v bản ca
công dân qua các Hiến pháp năm 1946, 1959, 1980, 1992, 2013 .............................87
CÂU HI VÀ THO LUN ...........................................................................93
CHƯƠNG 6. B MÁY NHÀ NƯỚC CNG HÒA HI CH NGHĨA
VIT NAM ...................................................................................................................94
GII THIU .....................................................................................................94
6.1. Nhng vấn đề chung v b máy Nhà nước .............................................94
6.2. B máy nhà nước Vit Nam theo Hiến pháp năm 2013 ...................... 100
CÂU HI VÀ THO LUN ........................................................................ 153
CHƯƠNG 7. CH ĐỘ BU C ................................................................. 154
IV
GII THIU .................................................................................................. 154
7.1. Khái nim chế độ bu c ....................................................................... 154
7.2. Các nguyên tc bu c ........................................................................... 155
7.3. Tiến trình ca mt cuc bu c ............................................................ 157
7.4. Vic bãi nhiệm đại biu. ......................................................................... 162
CÂU HI VÀ THO LUN ........................................................................ 162
DANH MC TÀI LIU THAM KHO ..................................................... VII