Bài giảng Lý thuyết dự báo kinh tế - Chương 2: Dự báo bằng phương pháp chuyên gia

Trong bối cảnh môi trường kinh doanh và khoa học kỹ thuật ngày càng phức tạp và biến động, nhu cầu về các phương pháp dự báo đáng tin cậy trở nên cấp thiết. Mặc dù các mô hình định lượng đã phát triển mạnh mẽ, chúng thường gặp hạn chế khi đối mặt với dữ liệu không đầy đủ, sự kiện bất định hoặc các lĩnh vực mới nổi chưa có tiền lệ lịch sử. Chính trong những trường hợp này, phương pháp chuyên gia nổi lên như một công cụ không thể thiếu, tận dụng tri thức, kinh nghiệm sâu rộng của các cá nhân ưu tú để đưa ra những đánh giá chuyên gia có giá trị. Chương này sẽ trình bày tổng quan về tầm quan trọng của phương pháp này, đồng thời đi sâu vào các khái niệm, nguyên tắc và quy trình áp dụng nhằm cung cấp một nền tảng vững chắc cho việc triển khai dự báo dựa trên ý kiến chuyên gia.

Sinh viên, giảng viên, nhà nghiên cứu, và các nhà quản lý, phân tích dữ liệu cần áp dụng các phương pháp dự báo trong điều kiện bất định hoặc thiếu dữ liệu định lượng.

Chương này cung cấp một cái nhìn toàn diện về phương pháp chuyên gia trong công tác dự báo, bắt đầu bằng việc định nghĩa đây là kỹ thuật thu thập và xử lý các đánh giá chuyên gia từ những người có kiến thức sâu rộng trong một lĩnh vực cụ thể. Quy trình dự báo theo phương pháp này được chia thành ba giai đoạn chính: lựa chọn chuyên gia, trưng cầu ý kiến và xử lý các đánh giá. Tài liệu đã chỉ rõ các tiêu chuẩn quan trọng để lựa chọn chuyên gia, bao gồm trình độ chuyên môn, kinh nghiệm thực tế và khả năng đưa ra những đánh giá ổn định theo thời gian, có định hướng tương lai. Phạm vi áp dụng của phương pháp chuyên gia đặc biệt rộng rãi trong các tình huống thiếu thông tin, có độ bất định cao, hoặc cần dự báo trung và dài hạn cho các công nghệ mới. Tuy nhiên, tài liệu cũng thẳng thắn chỉ ra những nhược điểm dự báo cố hữu, như tính chủ quan, mâu thuẫn ý kiến và khó khăn trong việc tập hợp nhóm chuyên gia cũng như thu thập dữ liệu kịp thời. Để khắc phục, chương này mô tả cách thức tổ chức nhóm chuyên gia thường trực và lâm thời. Đặc biệt, Phương pháp chuyên gia tự đánh giá mình được giới thiệu như một cách để định lượng năng lực của từng chuyên gia thông qua công thức tính điểm (T_i), mặc dù cần lưu ý về khả năng thiếu khách quan. Những nội dung này làm nổi bật tầm quan trọng của việc hiểu rõ cả ưu và nhược điểm để áp dụng hiệu quả phương pháp chuyên gia trong các quyết định mang tính chiến lược.