1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
KHOA KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ
Chương 2
Hệ thống thông tin marketing, Quá
trình nghiên cứu marketing và Dự
báo nhu cầu
Nguyễn Tiến Dũng
Email: dungnt-fem@mail.hut.edu.vn
Trang web cá nhân: http://dungnt.fem.googlepages.com/
Trang web cơ quan: http://www.femhut.edu.vn/
Nguyễn Tiến Dũng © 2006
2-2
Những nội dung chính
I.
Hệ thống thông tin marketing
II.
Quá trình nghiên cứu marketing
III.
Dự báo nhu cầu
Nguyễn Tiến Dũng © 2006
2-3
I. Hệ thống thông tin marketing
Định nghĩa HTTT marketing
1.
Hệ thống ghi chép nội bộ
2.
Hệ thống tình báo marketing
3.
Hệ thống nghiên cứu marketing
Nguyễn Tiến Dũng © 2006
2-4
Quyết định marketing, thông tin
marketing và hệ thống thông tin
marketing
Quyết định marketing
Những quyết định về thị trường, sản phẩm, giá bán, phân phối
và xúc tiến bán
Thông tin marketing
Những thông tin phục vụ cho việc đưa ra các quyết định
marketing tốt hơn
Hệ thống thông tin marketing: Hệ thống bao gồm
những con người, thiết bị và phương pháp, liên hệ qua lại với
nhau
nhằm cung cấp những thông tin marketing cần thiết một cách
chính xác và kịp thời
cho những người ra quyết định marketing.
2
Nguyễn Tiến Dũng © 2006
2-5
1. Hệ thống ghi chép nội bộ (…)
Định nghĩa: Hệ thống cung cấp những thông tin nội bộ của
một doanh nghiệp.
Các loại thông tin marketing nội bộ
Các đơn đặt hàng: đã đặt, đang giao, đã giao, đã thu tiền
Các kết quả tiêu thụ: lượng bán, doanh thu, tồn kho, thị phần theo
thời gian, theo khu vực, theo loại sản phẩm và theo nhóm khách
hàng
Tình hình công nợ: các khoản phải thu theo khu vực, theo nhóm
khách hàng, tuổi nợ
Các thông tin khác: đặc điểm sản phẩm, giá bán, chính sách nhân
viên bán hàng, chính sách đầu tư cho phát triển sản phẩm, xúc tiến
bán của doanh nghiệp …
Nguyễn Tiến Dũng © 2006
2-6
1. Hệ thống ghi chép nội bộ
Các nguồn thông tin marketing nội bộ
Hệ thống sổ sách kế toán
Chu trình đặt hàng – giao hàng – thu tiền
Hệ thống báo cáo bán hàng
Từ các kho, các chi nhánh, đơn vị cấp dưới báo cáo
lên nhà quản trị marketing
Nguyễn Tiến Dũng © 2006
2-7
2. Hệ thống tình báo marketing (…)
Đ/n:
HT nhằm thu thập và phân tích những thông tin sẵn
có, mang tính sự kiện về những diễn biến trong môi
trường marketing của DN
Các loại thông tin mà hoạt động tình báo
marketing có thể thu thập
Đối thủ cạnh tranh
Khách hàng: Người sử dụng, Nhà trung gian
Môi trường vĩ mô: kinh tế, nhân khẩu, tự nhiên, công
nghệ, chính trị – pháp luật, văn hoá xã hội
Các cách thức thu thập thông tin tình báo
marketing
Nguyễn Tiến Dũng © 2006
2-8
2. Hệ thống tình báo marketing
Các cách thức thu thập thông tin tình báo
marketing
Tự nhà quản trị thu thập
Sử dụng lực lượng bán hàng
Sử dụng những người đã và đang làm việc cho
đối thủ của doanh nghiệp
Sử dụng các chuyên gia bên ngoài doanh
nghiệp: nhà kinh tế, nhà trung gian, tổ chức tư
vấn
Đóng vai người mua hàng
3
Nguyễn Tiến Dũng © 2006
2-9
3. Hệ thống nghiên cứu marketing
(…)
Đ/n: Hoạt động thu thập và phân tích
những thông tin liên quan đến những tình
thế marketing cụ thể mà doanh nghiệp gặp
phải
Thông thường đòi hỏi phải thu thập và phân
tích cả dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp
Nguồn thông tin:
Tự tiến hành các nghiên cứu marketing
Thuê ngoài
Nguyễn Tiến Dũng © 2006
2-10
Các nhà cung cấp dịch vụ nghiên
cứu marketing
Các công ty nước ngoài: AC Nielsen, Taylor Nelson
Sofrè …
Các công ty trong nước:
Marketing Survey of Vietnam (MSV)
Smart Vietnam
Biz Solutions
Hoàng Khoa …
Các đơn vị đào tạo và nghiên cứu trong nước:
Trường đại học, Viện nghiên cứu
Các Trung tâm, Công ty trực thuộc …
Nguyễn Tiến Dũng © 2006
2-11
Thông tin nghiên cứu marketing so với
Thông tin tình báo marketing
Nhà quản lý, nhân viên, người
ngoài doanh nghiệp, dịch
vụ thông tin marketing
Nhân viên, dịch vụ nghiên cứu
marketing
Người trực tiếp
thu thập
thông tin
Hàng ngàyKhi đối mặt với những tình thế
marketing cụ thể
Thời điểm thu
thập thông
tin
Rất thường xuyênKhông thường xuyên, từ vài
tháng tới vài quý một lần
Tần suất thu
thập
Thông tin về môi trường bên
ngoài doanh nghiệp
Thông tin về doanh nghiệp và
môi trường bên ngoài
doanh nghiệp
Đặc điểm thông
tin
Hệ thống tình báo marketingHệ thống nghiên cứu
marketing
Tiêu thức so
sánh
Nguyễn Tiến Dũng © 2006
2-12
II. Quá trình nghiên cứu marketing
1.
Xác định mục tiêu nghiên cứu
2.
Lập kế hoạch nghiên cứu
3.
Thu thập dữ liệu
4.
Phân tích dữ liệu
5.
Viết báo cáo và thuyết trình kết quả
4
Nguyễn Tiến Dũng © 2006
2-13
1. Xác định mục tiêu nghiên cứu
Vấn đề marketing:
Phát biểu về những quyết định marketing phải đưa ra trong những
tình thế nhất định
TD: “Có nên phân phối sản phẩm Sarsi và Cream Soda ở miền Bắc”
Mục tiêu nghiên cứu marketing:
Những điều mà nghiên cứu marketing phải thu được để giúp nhà
marketing ra quyết định
Thí dụ:
Mức độ ưa thích của người tiêu dùng miền Bắc đối với Sarsi & Cream
Soda
Mức độ sẵn lòng mua của người tiêu dùng miền Bắc đối với Sarsi &
Cream Soda
Nguyễn Tiến Dũng © 2006
2-14
2. Lập kế hoạch nghiên cứu
a.
Xác định nhu cầu thông tin và tính ưu tiên
của các thông tin
b.
Lập kế hoạch thu thập dữ liệu thứ cấp
c.
Lập kế hoạch thu thập dữ liệu sơ cấp
d.
Xác định ngân sách nghiên cứu
Nguyễn Tiến Dũng © 2006
2-15
a.
Xác định nhu cầu thông tin và tính ưu
tiên của các thông tin
Danh mục nhu cầu thông tin:
3 Thói quen sử dụng sản phẩm nước giải khát: nhãn
hiệu, dịp sử dụng
1 Khoảng giá mà họ chấp nhận được
1 Mức độ ưa thích đối với màu sắc, mùi và vị của các
sản phẩm Sarsi và Cream Soda
1 Mức độ sẵn lòng bỏ tiền ra để mua Sarsi và Cream
Soda khi có nhu cầu
2 Những thông tin cá nhân: giới tính, độ tuổi, nghề
nghiệp, thu nhập …
Nguyễn Tiến Dũng © 2006
2-16
Xác định tính ưu tiên của các thông tin cần
thu thập
Ưu tiên 1: Bắt buộc phải có
Ưu tiên 2: Cần phải có, nhưng không bắt buộc
Ưu tiên 3: Bổ ích, thú vị, nhưng không thật cần
thiết
5
Nguyễn Tiến Dũng © 2006
2-17
b. Lập kế hoạch thu thập dữ liệu thứ
cấp
Đ/n: những dữ liệu đã được thu thập bởi người
khác, cho một mục đích khác tại thời điểm nghiên
cứu
Thu thập dữ liệu thứ cấp
Dữ liệu về DN: thu thập từ hệ thống tài liệu nội bộ
Dữ liệu về môi trường bên ngoài DN:
Phương tiện thông tin đại chúng: báo, tạp chí, phát thanh,
truyền hình, Internet
Xuất bản của các cơ quan Nhà nước: Niên giám thống kê,
Thống kê ngành, Các báo cáo điều tra khảo sát …
Các tổ chức phi chính phủ và quốc tế: UNDP, WB, ADB …
Các đơn vị cung ứng dịch vụ nghiên cứu marketing
Nguyễn Tiến Dũng © 2006
2-18
So sánh dữ liệu sơ cấp và dữ liệu thứ
cấp
Thường dài hơnThường ngắn hơnThời gian phải bỏ ra
Thường đắt hơnThường rẻ hơnChi phí
Thu thập sau khi đã thu
thập và phân tích dữ liệu
thứ cấp
Thu thập trướcThời điểm thu thập
trong một dự án
nghiên cứu
Nghiên cứu tại thực địa,
phỏng vấn khách hàng
Nghiên cứu tại
bàn, đọc tài liệu
Phương pháp nghiên
cứu
Chưa sẵn cóSẵn cóTính sẵn có tại thời
điểm nghien cứu
Nhà nghiên cứuNgười khácNgười thu thập
Dữ liệu sơ cấpDữ liệu thứ cấpTiêu thức so sánh
Nguyễn Tiến Dũng © 2006
2-19
c. Lập kế hoạch thu thập dữ liệu sơ
cấp
c1. Lựa chọn phương pháp nghiên cứu
c2. Lựa chọn phương pháp tiếp xúc phỏng
vấn
c3. Lập kế hoạch lấy mẫu
c4. Lựa chọn và thiết kế công cụ nghiên cứu
Nguyễn Tiến Dũng © 2006
2-20
c1. Lựa chọn phương pháp nghiên
cứu
Quan sát (observation)
Thảo luận nhóm trọng điểm (focused-group
discussion)
Điều tra (Khảo sát ý kiến cá nhân – survey)
Nghiên cứu thử nghiệm (experimental
researches)