Bài giảng Ngân hàng thương mại: Chương 5 - Nguyễn Ngọc Chánh

Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng phát triển và phức tạp, các nghiệp vụ cấp tín dụng truyền thống đôi khi không đủ để đáp ứng đa dạng nhu cầu tài chính của doanh nghiệp. Chương này tập trung vào các hình thức cấp tín dụng khác, nhấn mạnh tầm quan trọng của chúng trong việc cung ứng vốn linh hoạt và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Cụ thể, nghiệp vụ cho thuê tài chính và bao thanh toán đóng vai trò then chốt trong việc tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tiếp cận tài sản và quản lý dòng tiền hiệu quả. Phần mở đầu này sẽ trình bày bối cảnh chung, đồng thời giới thiệu mục tiêu khám phá các khái niệm, đặc điểm, quy trình và lợi ích mà những nghiệp vụ tín dụng phi truyền thống này mang lại cho các chủ thể tham gia, từ đó nâng cao hiểu biết về cấu trúc tài chính hiện đại.

Sinh viên chuyên ngành tài chính – ngân hàng, các chuyên gia tài chính, quản lý doanh nghiệp, và những ai quan tâm đến các hình thức cấp tín dụng phi truyền thống.

Tài liệu này tập trung phân tích sâu sắc các nghiệp vụ cấp tín dụng khác ngoài các hình thức vay truyền thống, đặc biệt là nghiệp vụ cho thuê tài chính và nghiệp vụ bao thanh toán. Về cho thuê tài chính, tài liệu định nghĩa đây là hoạt động cấp tín dụng trung hạn, dài hạn dựa trên hợp đồng thuê, theo đó bên cho thuê mua tài sản theo yêu cầu của bên thuê và nắm giữ quyền sở hữu. Các đặc điểm nổi bật bao gồm việc tài trợ bằng tài sản, tính chất tín dụng trung dài hạn cho sản xuất kinh doanh, khả năng tài trợ toàn bộ nhu cầu vốn mà không cần tài sản đảm bảo từ bên thuê. Quy trình thực hiện nghiệp vụ này được trình bày chi tiết qua bảy bước, từ tiếp xúc khách hàng đến thanh lý hợp đồng, cùng với các điều kiện tham gia và loại tài sản được chấp nhận. Lợi ích của cho thuê tài chính được phân tích cho nền kinh tế (cung ứng vốn, chuyển giao công nghệ), bên cho thuê (thu nhập, lợi ích về thuế, đa dạng hóa sản phẩm tín dụng, phân tán rủi ro) và bên thuê (tránh rủi ro sở hữu tài sản, lợi ích về thuế, tính kịp thời, giảm hạn chế tín dụng, đơn giản hóa thủ tục mua sắm tài sản). Đối với nghiệp vụ bao thanh toán, tài liệu định nghĩa là hình thức cấp tín dụng của tổ chức tín dụng cho bên bán hàng thông qua việc mua lại các khoản phải thu chưa đến hạn. Hoạt động này liên quan đến ba đối tượng chính: người bán (seller), người mua (buyer) và đơn vị bao thanh toán (factor). Giá trị ứng dụng của bao thanh toán được làm rõ qua các lợi ích cho đơn vị bao thanh toán (đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao uy tín, thu phí) và đặc biệt là cho bên bán hàng. Bên bán hàng có thể thu tiền ngay lập tức, cải thiện dòng tiền và nâng cao năng lực cạnh tranh. Ngoài ra, bao thanh toán giúp tài trợ vốn lưu động, tiết kiệm chi phí theo dõi thu hồi nợ, và cung cấp sự hỗ trợ đánh giá uy tín của người mua, thậm chí bảo hiểm rủi ro bán chịu thông qua bao thanh toán miễn truy đòi. Nhìn chung, các nghiệp vụ này đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa cơ cấu vốn và quản lý rủi ro tài chính cho doanh nghiệp.