1
I . VOÁN TÖÏ COÙ ( CAPITAL )
1. Khaùi nieäm veà voán töï coù (voán chuû sôû höõu)
•Veà phöông dieän taøi chính:
•- Voán töï coù laø voán rieâng cuûa NHTM , laø boä phaän voán chuû yeáu cuûa
nguoàn voán chuû sôû höõu, ñöôïc nhaø nöôùc caáp phaùt, hoaëc do caùc coå
ñoâng, caùc ñoái taùc lieân doanh goùp voán, ngoaøi ra noù coøn ñöôïc taïo ra
töø lôïi nhuaän trong quaù trình kinh doanh.
•- Voán töï coù laø soá voán ñöôïc chuû sôû höõu söû duïng ñeå kinh doanh moät
caùch chuû ñoäng hoaøn toaøn.
•Veà phöông dieän quaûn lyù:
•- Voán töï coù laø soá voán toái thieåu baét buoäc phaûi coù ñoái vôùi baát kyø
NHTM naøo ñeå coù theå ñöôïc coi laø ñuû ñieàu kieän taøi chính ñeå ñöôïc
caáp giaáy pheùp kinh doanh, laø cô sôû ñeå thu huùt caùc nguoàn voán khaùc
•Phaân loaïi voán töï coù :
+ Voán töï coù cô baûn .Ñaây laø phaàn voán töï coù chuû yeáu, mang tính oån
ñònh laâu daøi, laø cô sôû ñeå taïo laäp, nguoàn voán töï coù khaùc.
+ Voán töï coù boå sung: Boä phaän voán coù tính chaát boå sung, chöa thaät
söï oån ñònh nhöng coù khaû naêng chuyeàn thaønh voán cô baûn
ÔÛ caùc nöôùc coù heä thoáng ngaân haøng phaùt trieån, luaät phaùp quy ñònh
voán töï coù boå sung khoâng ñöôïc vöôït quaù 50% voán töï coù cô baûn,
nhaèm haïn cheá söï lôïi duïng cuûa caùc ngaân haøng.
2. Ñaëc ñieåm cuûa voán töï coù:
•-Voán töï coù chieám tyû troïng nhoû trong toång nguoàn voán cuûa ngaân haøng
(xaáp xæ töø 5% –10%) so vôùi caùc ngaønh saûn xuaát kinh doanh khaùc thì
ñaây laø ñaëc ñieåm noåi baät.
•-Voán töï coù coù tính oån ñònh vaø luoân luoân ñöôïc boå sung trong quaù
trình hoaït ñoäng cuûa ngaân haøng (gia taêng voán töï coù ñoàng nghóa vôùi
vieäc gia taêng naêng löïc taøi chính, gia taêng naêng löïc caïnh tranh...)
•-Voán töï coù quyeát ñònh ñeán quy moâ hoaït ñoäng cuûa ngaân haøng vaø laø
nhaân toá ñeå xaùc ñònh caùc tyû leä an toaøn.
3. Chöùc naêng cuûa voán töï coù.
• +Chöùc naêng baûo veä:
+ Baûo veä cho chính mình
+ Baûo veä cho thaân chuû cuûa mình
•+ Chöùc naêng kích hoaït:
+ Laø cô sôû ñeå thu huùt voán tieàn göûi
+ Söû duïng voán töï coù ñeå kinh doanh (ñaàu tö, cho vay...)
•+ Chöùc naêng ñieàu chænh: Trong hoaït ñoäng kinh doanh ngaân haøng thì
voán töï coù coù chöùc naêng ñieàu chænh caùc hoaït ñoäng lieân quan.
+ Ñieàu chænh hoaït ñoäng ñaàu tö: (chæ ñöôïc duøng voán ñieàu leä vaø quyõ
döõ tröõ ñeå ñaàu tö thöông maïi).
– Ñaàu tö tröïc tieáp: phaûi baèng voán töï coù
– Ñaàu tö vaøo TSCÑ (khoâng quaù 50% voán ñieàu leä)
– Ñaàu tö taøi chính: duøng voán töï coù hoaëc voán huy ñoäng
+ Ñieàu chænh hoaït ñoäng tín duïng:
– Toång dö nôï cho vay moät khaùch haøng khoâng quaù 15% voán töï coù
cuûa NH.
– Toång möùc cho vay vaø baûo laõnh cho moät khaùch haøng ≤ 25% voán töï
coù cuûa ngaân haøng
– Toång möùc cho thueâ taøi chính moät khaùch haøng ≤ 30% voán töï coù
cuûa ngaân haøng
– Toång dö nôï cho vay moät nhoùm khaùch haøng ≤ 50% voán töï coù
– Toång möùc dö nôï + baûo laõnh moät nhoùm khaùch haøng ≤ 60 voán töï coù
4. Thaønh phaàn voán töï coù.
4.1 Voán töï coù caáp I (voán töï coù cô baûn)
•-Voán ñieàu leä: (soá dö TK601)
+ Soá ñaõ ñöôïc nhaø nöôùc caáp (NHQD) – ñoái vôùi NHQD
+ Soá voán ñaõ goùp cuûa coå ñoâng (NHCP) – ñoái vôùi NHCP
+ Soá voán caùc beân lieân doanh ñaõ goùp ( ñoái vôùi NH lieân doanh)
+ Soá voán ban ñaàu cuûa NH 100% voán nöôùc ngoaøi theo quy ñònh cuûa
VN khi ñöôïc caáp giaáy pheùp thaønh laäp vaø giaáy pheùp hoaït ñoäng
•- Quyõ döï tröõ boå sung voán ñieàu leä (TK 611)
•- Quyõ ñaàu tö phaùt trieån nghieäp vuï (TK 612)
• . Quyõ ÑTPT ( TK 6121)
• . Quõy NCKH&ÑT( TK 6122 )
•- Lôïi nhuaän khoâng chia : Lôïi nhuaän sau khi noäp thueá vaø ñaõ trích laäp
caùc quyõ theo quy ñònh, ñaõ ñöôïc toå chöùc kieåm toaùn xaùc ñònh. Ñoái vôùi
NHCP coøn phaûi ñöôïc ñaïi hoäi coå ñoâng thoâng qua.
•- Thaëng dö voán coå phaàn (giaù phaùt haønh CP, lôùn hôn thö giaù...)
4.2. Voán töï coù caáp 2 (voán töï coù boå sung)
VTC caáp 2 goàm 5 khoaûn sau ñaây:
a) 50% giaù trò taêng theâm cuûa TSCÑ ñöôïc ñaùnh giaù laïi theo quy ñònh
cuûa Phaùp luaät
b) 40% giaù trò taêng theâm cuûa caùc loaïi chöùng khoaùn ñaàu tö (keå caû voán
goùp vaø coå phieáu ñaàu tö) ñöôïc ñònh giaù laïi theo quy ñònh cuûa phaùp
luaät.
c) Traùi phieáu chuyeån ñoåi, (hoaëc coå phieáu öu ñaõi) do NHTM phaùt haønh
, thoaû maõn moät soá ñieàu kieän nhaát ñònh.
d) Caùc coâng cuï nôï khaùc vôùi ñieàu kieän.
+ Chuû nôï laø thöù caáp so vôùi chuû nôï khaùc
+ Khoâng ñöôïc öu tieân thanh toaùn
+ Coù kyø haïn ban ñaàu toái thieåu laø 10 naêm
+ Khoâng ñöôïc ñaûm baûo baèng taøi saûn cuûa ngaân haøng
e) Döï phoøng chung, toái ña baèng 1,25% toång taøi saûn coù ruûi ro.
Döï phoøng chung ñöôïc trích theo tyû leä 0.75% caùc khoaûn nôï töø nhoùm
1 ñeán 4)
2
4.3. Caùc giôùi haïn khi xaùc ñònh voán töï coù:
a) Giôùi haïn khi xaùc ñònh voán caáp I.
Voán töï coù caáp I = VTC caáp I – lôïi theá thöông maïi.
Trong ñoù: lôïi theá thöông maïi laø phaàn cheânh leäch lôùn hôn giöõa soá
tieàn mua moät taøi saûn chính ( giaù mua ) vaø giaù trò soå saùch keá toaùn cuûa
taøi saûn taøi chính ñoù (thö giaù)
b) Giôùi haïn khi xaùc ñònh voán töï coù caáp II.
Toång giaù trò caùc khoaûn quy ñònh taïi muïc c, d noùi treân toái ña baèng
50% voán caáp I
c) Trong 5 naêm cuoái tröôùc khi ñeán haïn thanh toaùn, hoaëc chuyeån ñoåi
thaønh CP phoå thoâng, thì giaù trò TP chuyeån ñoåi vaø coâng cuï nôï khaùc
moãi naêm ñuû ñieàu kieän ñöôïc tính vaøo voán caáp II, seõ phaûi khaáu tröø
20% giaù trò ban ñaàu khi tính vaøo voán caáp II.
(Ví duï: TP chuyeån ñoåi vaø caùc coâng cuï khaùc, coøn thôøi haïn 5 naêm vôùi
toång giaù trò laø 100 tyû – tính töø 2006 – 2010. Vaäy:
2006 seõ tính vaøo voán caáp II laø 80
2007 seõ tính vaøo voán caáp 2 laø 60...
– Toång giaù trò voán töï coù caáp II toái ña baèng 100% giaù trò voán töï coù
caáp I.
(VTC caáp II ≤ VTC caáp I )
c) Caùc khoaûn phaûi loaïi tröø khoûi voán töï coù:
– Cheânh leäch giaûm giaù TSCÑ do ñaùnh giaù laïi theo quy ñònh cuûa
phaùp luaät.
– Cheânh leäch giaûm giaù caùc loaïi chöùng khoaùn ñaàu tö (keå caû voán goùp
vaø coå phieáu ñaàu tö) do ñònh giaù laïi theo quy ñònh cuûa phaùp luaät.
– Toång soá voán maø ngaân haøng ñaõ ñaàu tö vaøo caùc toå chöùc tín duïng
khaùc döôùi hình thöùc goùp voán, mua coå phaàn.
– Phaàn goùp voán lieân doanh, mua coå phaàn cuûa ngaân haøng ñoái vôùi caùc
quyõ ñaàu tö, caùc doanh nghieäp vöôït möùc 15% voán töï coù cuûa ngaân
haøng.
•Caùch xaùc ñònh tyû leä an toaøn voán toái thieåu (CAR):
+ Voán töï coù ñeå tính tyû leä an toaøn toái thieåu tính nhö ñaõ noùi ôû treân
(VTC caáp I + VTC caáp II)
Toång TS “ coù ruûi ro” = Σ (TS coù noäi baûng i x Heä soá ruûi ro i) + Σ(TS
ngoaïi baûng i x Heä soá chuyeån ñoåi i x Heä soá ruûi ro i).
(Heä soá ruûi ro taøi saûn coù noäi baûng, Heä soá chuyeån ñoåi vaø heä soá ruûi ro cuûa
taøi saûn ngoaïi baûng, tính theo TT 13/2010
6. Bieän phaùp gia taêng voán töï coù.
6.1 Muïc ñích cuûa vieäc gia taêng voán töï coù.
•Naâng cao naêng löïc taøi chính vaø ñaûm baûo tyû leä an toaøn voán toái thieåu
(CAR chöa ñaït 9% phaûi coù bieän phaùp cuï theå ñeå ñaûm baûo tyû leä quy
ñònh)
•Gia taêng söùc caïnh tranh ñoái vôùi TCTD khaùc.
•Môû roäng quy moâ vaø lónh vöïc hoaït ñoäng (trong ñoù coù chuù troïng ñeán
lónh vöïc ñaàu tö döï aùn...)
•Coù ñieàu kieän ñeå hieän ñaïi hoaù nghe ngaân haøng.
6.2 Bieän phaùp
+ Taêng voán ñieàu leä:
- Ñoái vôùi NHTM Nhaø nöôùc :
. Caáp boå sung voán baèng tieàn hoaëc baèng traùi phieáu CP
. Ñaåy maïnh coå phaàn hoùa, Nhaø nöôùc naém giöõ coå phaàn chi phoái
- Ñoái vôùi NHTM CP:
. Phaùt haønh CP boå sung
-Ñoái vôùi NHLD:
. Gia taêng möùc voán goùp của caùc ñoái taùc lieân doanh
+ Gia taêng lôïi nhuaän giöõ laïi;
- Trích laäp quyõ vöøa phaûi
- Giaûm möùc chia coå töùc
•+ Taêng nôï:
• - Phaùt haønh traùi phieáu chuyeån ñoåi
• - Phaùt haønh traùi phieáu daøi haïn
•+ Ñaåy maïnh lieân doanh, lieân keát vaø hôïp taùc chieán löôïc
II. VỐN HUY ĐỘNG
1. Các hình thức huy động vốn
Nhận tiền gửi của tổ chức, cá nhân và các tổ
chức tín dụng khác dưới hình thức tiền gửi không kỳ
hạn, tiền gửi có kỳ hạn và các loại tiền gửi khác.
Phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu và giấy tờ
có giá khác để huy động vốn của tổ chức, cá nhân
trong nước và ngoài nước
Vay của các tổ chức tín dụng khác
Vay vốn ngắn hạn của NH nhà nước
I. Hoạt động huy động vốn
2. Tầm quan trọng của nghiệp vụ huy động vốn
•Đối với ngân hàng
– Tạo vốn cho hoạt động của ngân hàng
– Tạo uy tín cho hoạt động ngân hàng
•Đối với khách hàng
– Tạo kênh tiết kiệm và tích lũy cho khách hàng
– Tạo nơi an toàn để cất giữ tiền
– Tạo cơ hội tiếp cận các dịch vụ khác của
ngân hàng
•Thái độ của ngân hàng đối với khách hàng
3
•Huy động vốn qua tài khoản tiền gửi
•Huy động vốn qua phát hành giấy tờ có
giá
•Huy động vốn từ các tổ chức tín dụng
khác
•Huy động vốn từ Ngân hàng Nhà nước
I. Hoạt động huy động vốn
3. Các nghiệp vụ huy động vốn
Huy động tiền gửi
• Tiền gửi thanh toán
• Tiền gửi tiết kiệm
• Các loại tiền gửi khác
• Các biện pháp thu hút tiền gửi khách hàng
Huy động tiền gửi
• Tiền gửi thanh toán
– Đối tượng khách hàng
– Mục đích sử dụng
– Thủ tục mở tài khoản
–Hoạt động chính của tài khoản
– Phí và lãi suất
–Cách tính lãi
–Các thể thức thanh toán qua tài khoản
– Huy động vốn qua tài khoản tiền gửi thanh
toán
30
(%/thaùng) suaát Laõi*dö) soá taïi toàn ngaøy Soá*TK dö (Soá
laõi Tieàn
Ví dụ 1: Công ty Hồng Hà làm thủ tục mở tài
khoản tiền gửi không kỳ hạn tại NHTM X, tài khoản
bắt đầu hoạt động từ năm 2016 đến nay. Tình hình
số dư (dư có) trên tài khoản của công ty tháng
12/2017 như sau: (xem silde phía sau)
Yêu cầu: 1) Tính lãi tiền gửi tháng 12/2017 cho
công ty. Biết rằng lãi suất tiền gửi không ký hạn là
0,25%/tháng.
2) Xác định số dư tiền gửi ngày 01/01/2018, biết
rằng lãi tiền gửi không kỳ hạn được nhập vốn.
Ngày Số dư
01/12 15.000.000
05/12 17.000.000
10/12 10.000.000
18/12 25.000.000
23/12 28.000.000
25/12 20.000.000
28/12 16.500.000
31/12 13.500.000
Đvt: 1.000 đồng
Huy động tiền gửi
• Tiền gửi cá nhân
– Đối tượng khách hàng
– Mục đích sử dụng
– Thủ tục mở tài khoản
–Hoạt động chính của tài khoản
– Phí và lãi suất
–Cách tính lãi
–Các thể thức thanh toán qua tài khoản
– Huy động vốn qua tài khoản tiền gửi thanh
toán
4
Huy động tiền gửi
• Tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn
– Đối tượng khách hàng
– Mục đích sử dụng
–Loại tiền gửi
– Thủ tục mở tài khoản
–Hoạt động chính của tài khoản
–Lãi suất và cách tính lãi
– Huy động vốn qua tài khoản tiền gửi thanh
toán
–Phân biệt tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn và
tiền gửi tài khoản cá nhân
Huy động tiền gửi
• Tiền gửi tiết kiệm định kỳ
– Đối tượng khách hàng
– Mục đích sử dụng
– Loại tiền gửi
– Loại kỳ hạn
– Thủ tục mở tài khoản
– Hoạt động chính của tài khoản
– Lãi suất, cách tính lãi và cạnh tranh lãi suất
– Huy động vốn qua tài khoản tiền gửi thanh toán
– Phân biệt tiền gửi tiết kiệm định kỳ hạn và tiền gửi tiết
kiệm không kỳ hạn
21
Thanh toán, chi trả cho tiền gửi tiết kiệm:
TK có kỳ hạn:
- Vốn gốc : chi trả một lần khi khách hàng rút tiền.
- Tiền lãi:
Tiền lãi được trả định kỳ mỗi tháng theo ngày
mở thẻ, hoặc trả một lần khi rút tiền.
Tiền lãi thanh toán một lần khi rút tiền:
Tiền lãi = Số tiền gửi * số ngày tính lãi * LSTK (ngày)
Tiền lãi thanh toán theo định kỳ:
Tiền lãi = Số tiền gửi*số ngày thực tế (1 kỳ hạn)*LSTK
(ngày )
22
Ví dụ 2: Thông tin liên quan đến khoản tiền gửi
tiết kiệm của một khách hàng tại ACB như sau:
- Số tiền gửi : 50.000.000 đ.
- Lãi suất TK : 12% / năm, lãi cuối kỳ
- Kỳ hạn : 3 tháng.
- Ngày gửi : 12/03/2017.
- Ngày đến hạn: 12/06/2017.
Số ngày tính lãi: 93 ngày (3-20, 4-30, 5-31, 6-12)
Tiền lãi = 50.000.000 x 93 ngày x (12%/360 ngày)
= 1.550.000 đ
Huy động tiền gửi
• Tiền gửi khác
– Tiền gửi tiện ích
– Tiền gửi có thưởng
– Tiền gửi dự xổ số
– Tiền gửi tích lũy
– Tiền gửi an khang
– Tiền gửi bậc thang
– …
• Lý do đưa ra nhiều loại tiền gửi
Biện pháp thu hút tiền gửi
•Phát triển đa dạng hóa sản phẩm tiền gửi
–Đa dạng hóa sản phẩm theo kỳ hạn
–Đa dạng hóa sản phẩm loại đồng tiền
–Đa dạng hóa sản phẩm theo số dư
–Đa dạng hóa sản phẩm theo nhóm khách hàng
• Tối đa hóa tiện lợi cho khách hàng
–Mở rộng mạng lưới chi nhánh
– Đầu tư và đổi mới công nghệ
•Nâng cao trình độ tư vấn và kỹ năng bán hàng
của nhân viên ngân hàng
•Xây dựng hình ảnh và thương hiệu ngân hàng
• Khuyến mãi thu hút tiền gửi
5
Huy động vốn qua phát hành
giấy tờ có giá
• Khái quát về giấy tờ có giá
• Huy động vốn ngắn hạn qua các loại giấy
tờ có giá
• Huy động vốn dài hạn qua các loại chứng
từ có giá
Khái quát về giấy tờ có giá
• Khái niệm: Giấy tờ có giá là chứng nhận
của tổ chức tín dụng phát hành để huy
động vốn, trong đó xác nhận nghĩa vụ trả
nợ một khoản tiền trong một thời hạn nhất
định, điều kiện trả lãi và các điều khoản
cam kết khác giữa tổ chức tín dụng và
người mua.
• Các yếu tố quan trọng của giấy tờ có giá:
– Mệnh giá
– Thời hạn
–Lãi suất được hưởng
Các loại giấy tờ có giá
• Căn cứ vào quyền sở hữu:
–Giấy tờ có giá ghi danh là giấy tờ có giá phát hành
theo hình thức chứng chỉ hoặc ghi sổ có ghi tên người
sở hữu.
–Giấy tờ có giá vô danh là giấy tờ có giá phát hành
theo hình thức chứng chỉ không ghi tên người sở hữu.
Giấy tờ có giá vô danh thuộc quyền sở hữu của
người nắm giữ nó.
• Căn cứ vào loại công cụ trên thị trường vốn:
–Giấy tờ có giá thuộc công cụ nợ như chứng chỉ tiền
gửi, kỳ phiếu, trái phiếu
–Giấy tờ có giá thuộc công cụ vốn như cổ phiếu ưu
đãi, cổ phiếu phổ thông hay cổ phiếu thường
• Căn cứ vào thời hạn:
–Giấy tờ có giá ngắn hạn
–Giấy tờ có giá dài hạn
Huy động vốn ngắn hạn qua
phát hành giấy tờ có giá
• Xác định khách hàng tiềm năng
• Lập đề nghị phát hành
•Thông báo phát hành
• Phát hành kỳ phiếu
• Phát hành chứng chỉ tiền gửi
Ví dụ cách tính lãi
Giả sử khách hàng A, B và C mua một kỳ
phiếu của VCB có những tính chất sau:
– Mệnh giá: 50.000.000đ
– Loại kỳ phiếu: vô danh
– Kỳ hạn: 6 tháng.
– Lãi suất: 7,8%/năm.
– Phương thức trả lãi: A chọn trả lãi sau, B chọn trả
lãi trước và C chọn trả lãi định kỳ hàng tháng.
Xác định giá bán kỳ phiếu, lãi và số tiền mỗi khách
hàng sẽ nhận được khi kỳ phiếu đáo hạn.
Huy động vốn trung và dài hạn
qua giấy tờ có giá
• Xác định khách hàng tiềm năng
• Huy động vốn bằng phát hành trái phiếu
• Huy động vốn bằng phát hành trái phiếu
chuyển đổi
• Huy động vốn bằng phát hành cổ phiếu
–Cổ phiếu ưu đãi
–Cổ phiếu phổ thông