Bài giảng Nguyên lý máy: Chương 9 - Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM

Cơ cấu bánh răng đóng vai trò nền tảng trong nhiều hệ thống cơ khí hiện đại, là yếu tố then chốt để truyền động và biến đổi chuyển động một cách hiệu quả và chính xác. Sự hiểu biết sâu sắc về nguyên lý máy và đặc biệt là truyền động bánh răng là cần thiết cho các kỹ sư và nhà thiết kế để phát triển các máy móc đáng tin cậy và tối ưu. Tài liệu này cung cấp một cái nhìn tổng quan về cơ cấu bánh răng phẳng, bắt đầu từ những khái niệm cơ bản, phân loại chi tiết và đi sâu vào định lý ăn khớp cùng các đặc tính hình học của bánh răng thân khai tiêu chuẩn, nhằm trang bị kiến thức vững chắc cho việc phân tích và thiết kế.

Sinh viên, kỹ sư cơ khí, kỹ sư thiết kế máy, và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực cơ khí, chế tạo máy, và kỹ thuật hệ thống.

Tài liệu này trình bày chi tiết về cơ cấu bánh răng phẳng, một thành phần thiết yếu trong kỹ thuật cơ khí, tập trung vào các nguyên lý máy cốt lõi và ứng dụng của chúng. Mở đầu, chúng ta khám phá khái niệm cơ bản về truyền động bánh răng, định nghĩa chúng là cơ cấu dùng để biến đổi hoặc truyền chuyển động thông qua nguyên tắc ăn khớp trực tiếp. Phần phân loại cung cấp cái nhìn toàn diện về các loại bánh răng dựa trên vị trí trục (ăn khớp nội/ngoại tiếp), phân bố răng (răng thẳng, xoắn, chữ V), và đặc biệt là biên dạng răng (thân khai, xyclôít, Nô-vi-cốp), cùng với tính chất chuyển động và hình dạng (trụ, côn, trục vít). Trọng tâm của tài liệu là định lý ăn khớp, một nguyên lý cơ bản đảm bảo tỉ số truyền không đổi, qua đó làm sáng tỏ vai trò của đường pháp tuyến chung và vòng lăn trong sự ăn khớp. Tiếp theo, chúng ta đi sâu vào ăn khớp thân khai, giải thích cách đường thân khai được hình thành và các tính chất quan trọng của nó. Cuối cùng, tài liệu làm rõ các thông số hình học bánh răng thân khai tiêu chuẩn như vòng lăn, vòng cơ sở, vòng đỉnh và chân răng, số răng, đường kính, chiều cao răng và góc ăn khớp, cung cấp nền tảng vững chắc cho việc tính toán và thiết kế các cơ cấu bánh răng hiệu quả và chính xác trong các ứng dụng thực tế.