12/29/2020
1
NHẬN BIẾT VÀ ĐIỀU TRỊ TRIỆU CHỨNG
NGOÀI VẬN ĐỘNG TRONG PARKINSON
TSBS Trần Ngọc Tài
Trưởng đơn vị rối loạn vận động
Phó Trưởng Khoa Thần Kinh
BV. Đại học Y Dược TP. HCM
TPHCM 26-12-2020
MỞ ĐẦU
BỆNH PARKINSON:
Bệnh thoái hóa thần kinh tiến triển nặng dần
Ảnh hưởng 1% dân số ≥60 tuổi
Triệu chứng lâm sàng đa dạng với cả vận
động và ngoài vận động
Chất lượng sống người bệnh Parkinson bị
ảnh hưởng nặng nề bởi cả triệu chứng vận
động và ngoài vận động
Connolly BS, Lang AE. JAMA. 2014 Apr 23-30;311(16):1670-83
Muangpaisan. J Epidermiol 2009; 19(5):281-93.
Ahlskog JE. Mov Disord. 2001;16: 448—58.
12/29/2020
2
MỞ ĐẦU
GBD 2016 Parkinson's Disease Collaborators. Lancet Neurol. 2018 Nov;17(11):939-953
DIỄN TIẾN
Poewe et al. Nature 2017; 386: 896–912
12/29/2020
3
CHẤT DẪN TRUYỀN THẦN KINH
Schapira A., Parhinsoniandisorders in clinical practice, 2008.
Halliday. Mov Disord. 2014; 29(5): 634–650
SỰ MẤT TẾ BÀO THẦN KINH TRONG BỆNH PARKINSON
Không-dopaminergic
Dopaminergic
Chất đen-thể vân
Khác Hạ đồi
Trung não
Ngoài não (Catecholaminergic): hạch
cổ trên, đám rối tạng, hệ giao cảm tim.
Hệ viền
Vỏ não, hành khứu
Cầu nhạt, dưới đồi
Thoái hóa
Không thoái hóa
Hướng lên
Noradrenergic
Serotonergic
Cholinergic
Khác: nhân hoài nghi, nhân
cuống cầu, vỏ não
1
2
Các triệu chứng
ngoài vận động
Rối loạn tâm thần:
Loạn thần, trầm cảm, lo
âu
Rối loạn Thần kinh tự chủ:
đổ mồ hôi, hạ HA tư thế…
Rối loạn chức năng
tiêu hóa.
Mệt mỏi,
Rối loạn tình dục
Rối loạn tiểu tiện
Rối loạn giấc
ngủ
RL cảm giác: Đau, khứu
giác, thị giác, hội chứng
chân không yên
Rối loạn nhận thức
sa sút trí tuệ
TRIỆU CHỨNG NGOÀI VẬN ĐỘNG
12/29/2020
4
TRIỆU CHỨNG NGOÀI VẬN ĐỘNG
TỈ LỆ BỆNH NHÂN PARKINSON CÓ TRIỆU CHỨNG
NGOÀI VẬN ĐỘNG THEO NĂM MẮC BỆNH
Breen et al. J Neural Transm (2013) 120:531–535
TRIỆU CHỨNG NGOÀI VẬN ĐỘNG
Barone et al. Mov disord. 2009; 24(11): 1641-1649
TỈ LỆ BỆNH NHÂN PARKINSON
CÓ TRIỆU CHỨNG NGOÀI VẬN ĐỘNG
THEO TÌNH TRẠNG LÂM SÀNG VẬN ĐỘNG
12/29/2020
5
TRIỆU CHỨNG NGOÀI VẬN ĐỘNG
CÁC TRIỆU CHỨNG NGOÀI VẬN ĐỘNG
ẢNH HƯỞNG CHẤT LƯỢNG SỐNG
Barone et al. Mov disord. 2009; 24(11): 1641-1649
FNMS domains and QoL: Median and IQR for PDQ-39 Summary Index score
Wilcoxon rank-sum test <0.0045 (with bonferroni’s correction) for all NMS
HỖ TRỢ CHẨN ĐOÁN BỆNH PARKINSON
➢Mất mùi là triệu chứng hỗ trợ chẩn đoán
➢Vắng các triệu chứng ngoài vận động là
một dấu hiệu cảnh báo:
✓Cảm giác: Mất mùi, đau, dị cảm.
✓Thần kinh tự chủ: Bón, rối loạn đi tiểu, tụt huyết
áp tư thế, tăng tiết mồ hôi, chảy dãi
✓Tâm thần kinh: Lo âu, trầm cảm, rối loạn giấc
ngủ, loạn thần
✓Nhận thức: Giảm nhận thức, sa sút tâm thần