Ch
Chươ
ương 3.
ng 3.
H th ng phệ ố
H th ng phệ ố ươ
ương pháp xây d ng k ho chự ế ạ
ng pháp xây d ng k ho chự ế ạ
(Methodology of Planning)
(Methodology of Planning)
3.1. Các nguyên t cắ ho ch ạđ nh ị
3.2. H th ng các phệ ố ương pháp l p k ho chậ ế ạ
3.2.1. Các phương pháp tính toán ch tiêu k ho ch thông d ngỉ ế ạ ụ
(cân đ iố, đnh m cị ứ , phân tích, k th aế ừ )
3.2.2. Các phương pháp ho ch ạđ nh chi n lị ế ư c dài h n,ợ ạ
th m ẩđ nh quy t ị ế đ nh ho c s d ng cá bi tị ặ ử ụ ệ
3.3. Các khái ni m kinh t cệ ế ơ s trong ho ch ở ạ đ nh kinh doanhị
3.3.1
3.3.1. H th ng ch tiêu s n xu t và tiêu th s n ph m ệ ố ỉ ả ấ ụ ả ẩ
. H th ng ch tiêu s n xu t và tiêu th s n ph m ệ ố ỉ ả ấ ụ ả ẩ
3.3.2
3.3.2. Khái ni m k t qu kinh doanh và quy trình h ch toán kinh doanhệ ế ả ạ
. Khái ni m k t qu kinh doanh và quy trình h ch toán kinh doanhệ ế ả ạ
3.3.3
3.3.3. H th ng ch tiêu hi u qu kinh doanh trong doanh nghi p ệ ố ỉ ệ ả ệ
. H th ng ch tiêu hi u qu kinh doanh trong doanh nghi p ệ ố ỉ ệ ả ệ
3.3.4. Các nguyên lý nghi p v qu n lý ch c nệ ụ ả ứ
3.3.4. Các nguyên lý nghi p v qu n lý ch c nệ ụ ả ứ ă
ăng và qu n lý y u t SXKDả ế ố
ng và qu n lý y u t SXKDả ế ố
3.4. Hưng hoàn thi n c a h th ng các phớ ệ ủ ệ ố ương pháp ho ch ạđ nhị
Bài t pậ
Bài t pậ
3.1. Các nguyên t c ho ch ắ ạ
3.1. Các nguyên t c ho ch ắ ạ đ
đnhịnhị
M i k ho ch bao gi cũng ọ ế ạ ờ đưc so n th o nh m ợ ạ ả ằ đ t ạđ n nh ng ế ữ
m c tiêu c th nào ụ ụ ể đó. N u không xác ếđ nh rõ m c tiêu c n ị ụ ầ đ t là ạ
gì thì s không có các ho t ẽ ạ đ ng qu n lý nói chung và các ho t ộ ả ạ
đ ng k ho ch nói riêng.ộ ế ạ
3.1.2. Nguyên t c ắ
v tính khoa ề
h c.ọ
M i s n ph m c a quá trình ho ch ọ ả ẩ ủ ạ đ nh (các vịăn b n k ho ch) ch ả ế ạ ỉ
có hi u qu khi ệ ả đ t ạđ n nh ng m c ế ữ ứ đ nh t ộ ấ đ nh v cị ề ăn c khoa h c ứ ọ
và các nghi p v ho ch ệ ụ ạ đ nh ph i ị ả đ m b o ả ả đ tin c y, tính kh thi ộ ậ ả
cao.
3.1.3. Nguyên t c v ắ ề
tính cân đ iố.Đòi h i ph i duy trì các m i quan h t l cân ỏ ả ố ệ ỷ ệ đ i gi a các y u t , ố ữ ế ố
các b ph n và các quá trình trong n i b các ho t ộ ậ ộ ộ ạ đ ng s n xu t ộ ả ấ
kinh doanh tr ng thái thu n l i nh t cho vi c th c hi n m c tiêu.ở ạ ậ ợ ấ ệ ự ệ ụ
Vi c ệđi u ch nh thay ề ỉ đ i các ch tiêu k ho ch ch áp d ng trong ổ ỉ ế ạ ỉ ụ
trưng h p ờ ợ đ c bi t c n thi t và ph i ti n hành ặ ệ ầ ế ả ế đ ng b .ồ ộ
3.1.4. Nguyên t c v ắ ề
tính pháp lý. M i nhi m v k ho ch c th ỗ ệ ụ ế ạ ụ ể đ u ph i ề ả đưc giao cho t ng cá ợ ừ
nhân ch u trách nhi m th c hi n v i s ràng bu c cao nh t, k c s ị ệ ự ệ ớ ự ộ ấ ể ả ự
ràng bu c v t ch t. ộ ậ ấ
Các trưng h p vi ph m k lu t ho c không hoàn thành k ho ch ờ ợ ạ ỷ ậ ặ ế ạ
đ u ph i ề ả đưc x lý theo quy ch pháp lý c a doanh nghi pợ ử ế ủ ệ
Có hai y u ế
t quy t ố ế
đ nh tính ị
khoa h c:ọ
3.1.1. Nguyên t c v ắ ề
tính m c tiêu.ụ
☞Trình đ nh n th c và v n d ng các quy lu t khách quan có ộ ậ ứ ậ ụ ậ
nh hả ư ng chi ph i xu hở ố ư ng v n ớ ậ đ ng c a các quá trình, các ộ ủ
hi n tệ ư ng kinh t .ợ ế
☞Trình đ ng, áp d ng các ti n b khoa h c k thu t vào công ộ ứ ụ ế ộ ọ ỹ ậ
ngh qu n lý nói chung và nghi p v ho ch ệ ả ệ ụ ạ đ nh nói riêngị
Back
3.2.1. Phương pháp cân đ i ố(Balance Method)
a. N i dung ộNghiên c u m i ứ ố
quan h gi a nhu c u v m t ệ ữ ầ ề ộ
đ i tố ư ng kinh t v i tợ ế ớ ư cách
là ch tiêu k ho ch và kh ỉ ế ạ ả
năng đáp ng nhu c u ứ ầ đó nh m ằ
đ xu t các bi n pháp thi t ề ấ ệ ế
l p và duy trì quan h cân b ng ậ ệ ằ
c n ph i có gi a chúngầ ả ữ
b. Đ c ặđi m s d ng ể ử ụ Trong m t ộ
tính toán cân đ i ch có th ố ỉ ể đ ề
c p m t và ch m t ậ ộ ỉ ộ đ i tố ư ng ợ
ho ch ạđ nh thu c m t ch ng lo i ị ộ ộ ủ ạ
c th . Nghĩa là, trong m t b ng ụ ể ộ ả
cân đ i s lố ố ư ng các ợđ i tố ư ng ợ
tính toán bao gi cũng là m t. ờ ộ
Đ xây d ng m t k ho ch c n ph i ể ự ộ ế ạ ầ ả
l p m t s lậ ộ ố ư ng l n các b ng cân ợ ớ ả
đ i. ố
S lố ư ng các b ng cân ợ ả đ i ph ố ụ
thu c vào quy mô và m c ộ ứ đ ph c t p ộ ứ ạ
c a các m i quan h kinh t mà ủ ố ệ ế
doanh nghi p tham gia trong quá trình ệ
ho t ạđ ng. ộ
Đ xây d ng m t k ho ch c n ph i ể ự ộ ế ạ ầ ả
l p m t s lậ ộ ố ư ng l n các b ng cân ợ ớ ả
đ i. ố
S lố ư ng các b ng cân ợ ả đ i ph ố ụ
thu c vào quy mô và m c ộ ứ đ ph c t p ộ ứ ạ
c a các m i quan h kinh t mà ủ ố ệ ế
doanh nghi p tham gia trong quá trình ệ
ho t ạđ ng. ộ
Quy trình :
Bưc 1. Phát hi n “m t cân ớ ệ ấ đ i” (nhu c u < ố ầ
ho c > kh nặ ả ăng) thông qua vi c l p ệ ậ
b ng cân ảđ iố
Bưc 2. Đ xu t các bi n pháp cân ớ ề ấ ệ đ i làm ố
cho nhu c u và kh nầ ả ăng tr thành ở
tương x ng v i nhau. ứ ớ
Trong s nhi u bi n pháp cân ố ề ệ đ i, ố
c n ầ ưu tiên ch n các bi n pháp “cân ọ ệ
đ i tích c c”ố ự
Quy trình :
Bưc 1. Phát hi n “m t cân ớ ệ ấ đ i” (nhu c u < ố ầ
ho c > kh nặ ả ăng) thông qua vi c l p ệ ậ
b ng cân ảđ iố
Bưc 2. Đ xu t các bi n pháp cân ớ ề ấ ệ đ i làm ố
cho nhu c u và kh nầ ả ăng tr thành ở
tương x ng v i nhau. ứ ớ
Trong s nhi u bi n pháp cân ố ề ệ đ i, ố
c n ầ ưu tiên ch n các bi n pháp “cân ọ ệ
đ i tích c c”ố ự
Có 3 nhóm cân đ i ch y u:ố ủ ế
Cân đ i v t tố ậ ư (v t ch t); ậ ấ
Cân đ i tài chính (ti n t );ố ề ệ
Cân đ i lao ốđ ng.ộ
Có 3 nhóm cân đ i ch y u:ố ủ ế
Cân đ i v t tố ậ ư (v t ch t); ậ ấ
Cân đ i tài chính (ti n t );ố ề ệ
Cân đ i lao ốđ ng.ộ
Back
Ví d ụm u b ng cân ẫ ả đ iố
3.2.1.2. Phương pháp đ nh m c (Normative ị ứ
Method).
Ví d : S n lụ ả ư ng k ho ch c a ợ ế ạ ủ
doanh nghi p là 10.000 ệđơn v s n ị ả
ph m, ẩđ nh m c hao phí nguyên ị ứ
li u chính là1,5 kg/1 s n ph m. ệ ả ẩ
Kh i lố ư ng nguyên li u c n có s ợ ệ ầ ẽ
đưc tính b ng cách ợ ằ đem s n ả
lưng nhân v i ợ ớ đ nh m c hao phí ị ứ
nguyên li u cho m t ệ ộ đơn v s n ị ả
ph m. ẩ
Các đ nh m c ph i ị ứ ả
đ m b o tính tiên ti n ả ả ế
k thu t s n xu t và t ỹ ậ ả ấ ổ
ch c s n xu t, t ch c ứ ả ấ ổ ứ
lao đ ng.ộ
S d ng các ử ụ đ nh m c kinh ị ứ
t k thu t v hao phí các ế ỹ ậ ề
y u t ngu n l c cho m t ế ố ồ ự ộ
đơn v s n ph m ị ả ẩ đ u ra ầ
ho c m t ặ ộ đơn v k t qu ị ế ả
trung gian (đơn v th i gian ị ờ
v n hành máy móc thi t b , ậ ế ị
m t giai ộđo n gia công...)ạ
Đ tính toán ể
nhu c u v ầ ề
t ng y u t ừ ế ố
kinh t c n ế ầ
ph i có ảđ th c ể ự
hi n kh i ệ ố
lưng s n xu t ợ ả ấ
kinh doanh đã
d ựđ nhị
Đ tính toán ể
kh i lố ư ng s n ợ ả
xu t kinh doanh ấ
có th ểđ t ạđưc ợ
t m t quy mô ừ ộ
y u t ngu n ế ố ồ
l c ựđ u vào ầ
hi n có ệ
a. N i dung c a phộ ủ ương pháp đ nh ị
m c ứ
Nhu c u nguyên li u chính ầ ệ
= 10.000 sp * 1,5 kg =15.000 kg (15
t n)ấ
N u trong kho hi n có 4,5 t n nguyên ế ệ ấ
li u. Lệ ư ng s n ph m có th s n ợ ả ẩ ể ả
xu t ấđưc t lợ ừ ư ng t n kho này s làợ ồ ẽ
= 4.500 kg / 1,5 kg = 3.000 (sp)
b. Đ c ặđi m s d ng.ể ử ụ Ch t lấ ư ng c a ợ ủ
các đ nh m c s ị ứ ẽ
quy t ếđ nh ch t ị ấ
lưng c a các ch ợ ủ ỉ
tiêu k ho ch. ế ạ
Back
3.2.1.3. Phương pháp ho ch ạđ nh t vi c phân tích các nhân t tác ị ừ ệ ố đ ng.ộ
(Component-Analysis Method)
N i dungộ c a phủ ương
pháp này là d a trên vi c ự ệ
nghiên c u cứ ơ ch tác ế
đ ng và m c ộ ứ đ nh ộ ả
hưng c a các nhân t ở ủ ố
đ i v i m t hi n tố ớ ộ ệ ư ng ợ
kinh t trong tế ư cách là
ch tiêu k ho ch ỉ ế ạ đ l a ể ự
ch n các bi n pháp tác ọ ệ
đ ng vào các nhân t ộ ố
nh m ằđ t ạđưc s v n ợ ự ậ
đ ng c a hi n tộ ủ ệ ư ng ợ
kinh t theo d tính ế ự
trưc. ớ
Đây là phương pháp
chuyên d ng cho các ụ
ch tiêu kinh t t ng ỉ ế ổ
h p nhợ ư năng su t, ấ
giá thành, m c ứ
doanh l i ... ợ
M i ch tiêu thích h p ỗ ỉ ợ
v i m t phớ ộ ương pháp
dành riêng. Đây là khâu
khó khăn nh t c a quy ấ ủ
trình.
Phương pháp này đòi h i ngỏ ư i s d ng ph i :ờ ử ụ ả
S hi u bi t sâu s c b n ch t c a ự ể ế ắ ả ấ ủ đ i tố ư ng k ợ ế
ho ch, v các ạ ề đ c ặđi m ểđ nh tính và ịđ nh lị ư ng c a ợ ủ
nó
Cách xem xét, phân tích h th ng và t ng th nhi u ệ ố ổ ể ề
v n ấđ , ề
Bi t ếđ t tình tr ng c a các y u t n i t i c a doanh ặ ạ ủ ế ố ộ ạ ủ
nghi p trong b i c nh kinh t c a các y u t ngo i ệ ố ả ế ủ ế ố ạ
Quy trình c a phủ ương pháp phân tích g m ba ồ
bưc:ớ
Bưc 1. L a ch n các bi n pháp tác ớ ự ọ ệ đ ng vào các ộ
nhân t d ố ự đ nh khai thác. ị
C n ph i t p h p và tính toán các s li u sau ầ ả ậ ợ ố ệ
đây:
Giá tr ch tiêu ị ỉ đã đ t ạđưc trong kỳ báo cáo. ợ
Th ng kê các nhân t nh hố ố ả ư ng t i ch tiêu. ở ớ ỉ
Đ xu t các bi n pháp tác ề ấ ệ đ ng vào các nhân ộ
t l a ố ự
ch n khai thác trong kỳ k ho ch.ọ ế ạ
Bưc 2. Xác ớđ nh m c ị ứ đ nh hộ ả ư ng c a t ng nhân ở ủ ừ
t riêng bi t ố ệ đ i v i ch tiêu k ho ch c n tính ố ớ ỉ ế ạ ầ
toán.
Có th dùng nhi u phể ề ương pháp lưng hóa : thay ợ
th liên hoàn; h i quy; ho c k thu t tính toán ế ồ ặ ỹ ậ
chuyên dùng.
Bưc 3. Xác ớđ nh m c ị ứ đ nh hộ ả ư ng t ng th c a ở ổ ể ủ
t t c các nhân t ấ ả ố đ i v i ch tiêu k ho ch.ố ớ ỉ ế ạ
Có th dùng phể ương pháp bình quân gia quy n ề
ho c các cách tính gi n lặ ả ư c cho k t qu g n ợ ế ả ầ
đúng.
Back