1
1
Giảng viên: Phan Vũ Hải ; E-mail: vu.phan@graduates.jcu.edu.au
NỘI DUNG:
Sinh lý quá trình mang thai, sinh đẻ
Đỡ đẻ cho gia súc, can thiệp đẻ khó,
phương pháp thiến gia súc…
Qúa trình mang thai
• Sự nhân biết của cơ thể khi mang thai - Là giai
đoạn không ổn định khi mà bào thai đưa ra
những dấu hiệu rằng nó đã hiện diện để quá
trình mang thai được thiết lập
2
Bò Cừu Ngựa Lợn
Chu kìđộng dục (ngày) 16 –19 12 –21 12 –16 10 - 12
Tín hiệu của phôi Interferon tau Interferon tau Protein Estrogen
• Những tín hiệu của phôi thai sẽ xuất hiện đúng
lúc để cho quá trình thải xuất hormone
progesteron của thể vàng được tiếp diễn.
• Nếu như không có tín hiệu từ phôi thai, PGF2α
sẽ được thải xuất từ màng trong tử cung để làm
suy thoái thể vàng và từ đó kết thúc việc sản
xuất progesterone.
• Tín hiệu từ phôi thai của động vật nhai lại,
interferon tau (IFN-τ), được kích hoạt nhằm giảm
thiểu việc sản xuất PGF2α từ tử cung. Do đó,
PGF2α không đến để thoái hóa thể vàng
3
4
IFN-τ được sản xuất bởi những tế bào lá nuôi phôi của túi phôi (blastocyst)
khi nghiên cứu ở bò và cừu: IFN-τ tác động lên tế bào tử cung nhằm ngăn
cản việc sản xuất các thụ quan oxytocin, do đó oxytocin không có thể kích
hoạt việc tổng hợp PGF2α. Thêm vào đó, IFN-τ gây nên việc tổng hợp
protein từ các tuyến tử cung.
2
5
Tín hiệu từ phôi thai lợn, oestrogen, tác động trực tiếp đến quá
trình tiết xuất PGF2α từ tử cung làm cho chất này không đến
và làm thoái hóa thể vàng
Nguồn Progesteron trong quá trình mang thai
• Progesterone là hormone chính của quá
trình mang thai.
• Làm cho tử cung yên tĩnh và nuôi dưỡng
tử cung.
6
• Chức năng của các nhung mao màng đệm
là làm tăng diện tích bề mặt của nhau để
tăng cường sự trao đổi dinh dưỡng.
• Ở động vật nhai lại, mối liên lạc giữa mẹ
và thai qua hệ thống nhau mẹ và nhau thai
• Cừu: 90 -100 nhau được phân bố đều
đặn ở sừng tử cung. Trâu bò: 70 -120
nhau thai phát triển xung quanh thai.
7
Loài Nguồn Progesterone Thời gian mang
thai
Bò Thể vàng trong suốt thời gian mang thai. Khoảng sau
ngày thứ 215, nhau thai cũng sản xuất progesteron.
283 ngày
Cừu Thể vàng cho đến ngày thứ 50, sau đó là nhau thai. 148 ngày
Lợn Chỉ từ thể vàng. 114 ngày
Ngựa Thể vàng đầu tiết tiết xuất ra progesterone cho đến
khoảng ngày thứ 180. Hoạt động của FSH làm cho
nang trứng phát triển và PMSG làm cho hình thành
những thể vàng từ nang trứng. Thể vàng này tiết ra
progesterone và có ảnh hưởng rõ từ ngày 40 - 180.
Progesterone giảm thấp đến ngày 170 và sau đó
tăng lên trong 5 tháng còn lại do được sản xuất ra từ
nhau thai.
337 ngày
8
3
Sự làm tổ của phôi thai
• Liên kết nhau thai với nội mạc tử cung
Ngày của thời kỳ thai
Bò 30 - 35
Cừu 18 -20
Ngựa 50 -60
Lợn 12 -20
9
10
Ở gia súc nhai lại nhau được hình thành bởi
những cấu trúc hình nút áo bao gồm nhau thai
(cotyledon) và nhau mẹ (carules)
11
12
4
13
Ở lợn và ngựa, những nếp gấp phức tạp của màng thai và
biểu mô nội mạc tử cung làm tăng số vi thể nhau thai nhằm
làm tăng diện tích tiếp xúc cho việc vận chuyển chât dinh
dưỡng
Hình. Những ví dụ của nhau thai lan tỏa, đặc trưng bởi sự phân bố đồng
dạng của các lông nhung màng đệm được bao phủ lên toàn bộ bề mặt của
màng đệm. Chú ý rằng không có nhau thai trên bề mặt của màng đệm túi
niệu.
14
15
Dinh dưỡng cho bào thai
• Nước và chất điện giải có thể thấm dễ dàng qua nhau
thai.
• Nhau thai chuyển đổi glucose thành frutose, là nguồn
năng lượng đầu tiên của bào thai.
• Mỡ của thai được hình thành từ acid béo chuyển qua
nhau.
• Protein được tổng thợp từ acid amin qua nhau thai.
• Vitamin hòa tain trong nước đi vào nhau thai dễ hơn dạng
vitamin hòa tan trong mỡ.
• Khoáng được vận chuyển qua hệ thống nhau.
• Kháng thể không đi qua nhau. Động vật sơ sinh sẽ nhận
kháng thể từ sữa đầu (colostrum) sau khi sinh ra.
16
5
Xem phim về cấu tạo giải phẫu
gia súc cái mang thai
17
PP KiỂM TRA GIA SÚC CÓ THAI
•Con cái không có
chu kỳ động dục trở
lại
• Kiểm tra qua trực
tràng
• Kiểm tra qua âm đạo
• Kiểm tra qua những
biến đổi bên ngoài,
tập tính con mẹ
• Kiểm tra bằng máy
siêu âm…