1
1
Giảng viên: Phan Vũ Hải – Trưởng Bộ môn TYHLS, ĐHNL Huế, ĐHSP Huế -ĐH Huế
Drs. Utrecht University, Holland
E-mail: vu.phan@graduates.jcu.edu.au; website: www.cntyhue.blogspot.com
NỘI DUNG CHÍNH:
-Cấu tạo giải phẫu, chức năng sinh lý bộ máy sinh
dục, sinh lý sinh dục gia súc ĐỰC và CÁI
-Sinh lý quá trình thụ tinh, mang thai và sinh đẻ
-Qui trình Thụ tinh nhân tạo
-Qui trình Cấy truyền phôi
-Các bệnh sinh sản thường xảy ra ở gia súc
2
Giảng viên: Phan Vũ Hải ; E-mail: vu.phan@graduates.jcu.edu.au
NỘI DUNG PHẦN 1:
-Giới thiệu các hình thức sinh sản ở động vật
-Cấu tạo giải phẫu, chức năng sinh lý bộ máy sinh
dục, sinh lý sinh dục gia súc ĐỰC…
Ý nghĩa của sinh sản
Sinh sản là một đặc điểm đặc trưng nhất của cơ
thể sống
Sinh sản là bản năng của mọi sinh vật để duy trì
(bảo tồn) và phát triển nòi giống và cũng là đặc
trưng của sinh vật khi so sánh với phi sinh vật
Đối với ngành chăn nuôi thì cần phải đẩy mạnh
quá trình sinh sản để phát triển kinh tế: SỐ
LƯỢNG VÀ CHẤT LƯƠNG đàn vật nuôi! 3
CÁC HÌNH THỨC SINH SẢN CHỦ YẾU Ở ĐỘNG VẬT
SINH SẢN VÔ TÍNH VÀ SINH SẢN HỮU TÍNH
Sinh sản vô tính: Là sự sao chép nguyên bản bộ
gen của cá thể đã sinh ra nó, mà không có sự
tham gia của tế bào sinh dục đực và tế bào sinh
dục cái.
-Nền tảng của SSVT là quá trình nguyên phân
-Là hình thức sinh sản sơ khai ở động vật đơn
bào và phổ biến ở động vật bậc thấp
4
2
Ưu điểm và nhược điểm của sinh sản vô tính:
* Ưu điểm: Thuận lợi đối với những động vật mà có số lượng
rất ít hoặc không có khả năng di chuyển và tăng được
hiệu suất sinh sản vì đã không tốn năng lượng cho việc
tạo thành giao tử và thụ tinh...
* Nhược điểm: do một cá thể tham gia nên ít gây đột biến,
gene không phong phú...
5
•Một số hình thức sinh sản vô tính:
+Nảy chồi: thân mọc chồi, chồi
phát triển đủ độ lớn sẽ
được tách khỏi cơ thể mẹ
để sống độc lập. Một số
trường hợp cá thể con
không tách rời khỏi cơ thể
mẹ, dần hợp thành tập
đoàn
Nảy chồi ở thủy tức
6
San hô: Sinh sản bằng cách mọc chồi
+Phân mảnh:
Cơ thể tự phân thành hai
mảnh hay nhiều phần
tương đối bằng nhau,
sau đó thì mỗi phần lại
được phát triển mới
thành một cơ thể hoàn
chỉnh. Phân mảnh của hải quỳ
Các hình thức sinh sản vô tính
7
Trùng roi: sinh sản bằng cách phân đôi cơ thể
+ Tái sinh:
Từ một mảnh của cơ thể
có thể tạo thành cơ thể
mới
Tái sinh ở sao biển
Các hình thức sinh sản vô tính
8
3
SSVT ở động vật bậc cao -
Nhân bản (cloning)
• Nhân bản là tạo ra “bản sao” của một tế bào
hoặc một sinh vật. Các “bản sao” được tạo ra
bằng kỹ thuật cloning được gọi là các clone, các
clone này giống y hệt nhau về mặt di truyền.
• Nhân bản vô tính có thể thực hiện được với các
tế bào có nhân lưỡng bội lấy từ phôi, thai, hoặc
từ một động vật trưởng thành, thậm chí có thể
từ các mô đông lạnh.
9
10
Sinh sản hữu tính:
Là hình thức sinh sản phải có sự tham gia của hai cá
thể khác nhau về giới tính như: đực và cái, để tạo ra
hợp tử và sau khi đã phân chia nhiều lần liên tiếp
nhau, phôi sẽ được phát triển thành một cá thể mới.
Sinh sản hữu tính làm tăng khả năng biến dị di truyền
dẫn đến khả năng thích ứng với môi trường của quần
thể ngày càng cao.
11
+ Sinh sản hữu tính bằng cách tiếp hợp: Cả hai cá thể lưỡng
bội được kết hợp với nhau, tiếp hợp và trao đổi chất cho
nhau. Ví dụ: Trùng đế giầy
Các hình thức sinh sản hữu tính
12
4
+ Sinh sản hữu tính bằng tinh trùng và
trứng: Trên cùng một cơ thể có cả buồng
trứng và tinh hoàn như ở giun đốt (thu tinh
ngoai)
+ Hiện tượng trinh sản:Là sự phát triển của
cá thể mới từ trứng không thụ tinh, nghĩa là
không có sự tham gia của tinh trùng, ví dụ
như ở Ong.
13
+Mẫu sinh: Trứng phát triển có qua thụ tinh, nhưng
nhân của tinh trùng bị mất hoạt tính và bị loại bỏ.
T.trùng ở đây chỉ làm hoạt hóa cho trứng phát
triển. Ví dụ như ở cá Diếc Bạc
+Phụ sinh: Là sự phát triển của trứng có qua thụ tinh,
nhưng sau đó nhân của tế bào trứng bị thoái hóa
và chỉ có nhân của t.trùng tham gia vào sự phát
triển, vd; phụ sinh nhân tạo ở tằm nhằm tạo
giống tằm cao sản
+Sinh sản hữu tính ở động vật bậc cao và con
người: Cơ sở của SSHT là sự phân bào giảm
nhiễm còn gọi là giảm phân có giá trị đối với
các cơ thể SSHT mà mấu chốt của nó là sự tạo
thành giao tử đực (Tinh trùng) và giao tử cái
(Trứng). Trứng và tinh trùng kết hợp với nhau
tạo thành hợp tử
Các hình thức sinh sản hữu tính
14
SINH LÝ SINH DỤC ĐỰC
• Bao dịch hoàn
• Dịch hoàn
• Dịch hoàn phụ
• Tuyến sinh dục
phụ
• Dương vật
sinh lý sinh dục đực 15
16
5
Sinh lý sinh dục đực:
sinh lý sinh dục đực 17
sinh lý sinh dục đực 18
1.1. Bao dịch hoàn (Scrotum):
Còn gọi là bìu, âm nang -là một túi có 6 lớp, bao lấy
bên trong nó dịch hoàn hoàn và dịch hoàn phụ.
Ở giữa có vách ngăn chia bìu làm thành hai túi để chứa
2 tinh hoàn.
Chức năng của cơ bìu là nâng tinh hoàn và co bìu lại để
giữ ấm và bảo vệ tránh các chấn thương.
19
20