PHÂN HIỆU TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP
KHOA NÔNG HỌC
---O0O---
BÀI GIẢNG
VỆ SINH THÚ Y
(Veterinary hygiene)
Người soạn: ThS. Vũ Thị Thu Hòa
TÀI LIỆU LƯU HÀNH NỘI BỘ
Đồng Nai, 2020
MỤC LỤC
Chương 1. Vệ sinh môi trường không khí ........................................................................... 1
1.1.Khái niệm – Vai trò của không khí đối với gia súc ................................................... 1
1.2. Nhiệt độ không khí ................................................................................................... 1
1.2.1. Sản sinh nhiệt năng ............................................................................................ 1
1.2.2. Quá trình tỏa nhiệt ............................................................................................. 2
1.2.3. Sự thăng bằng nhiệt ........................................................................................... 3
1.2.4. Khu nhiệt điều hòa. Nhiệt độ giới hạn .............................................................. 4
1.2.5. Chi phối quá trình điều tiết nhiệt ....................................................................... 4
1.2.6. Ảnh hưởng của nhiệt độ không khí quá cao đối với cơ thể ............................... 5
1.2.7. Ảnh hưởng của nhiệt độ không khí quá thấp đối với cơ thể ............................. 6
1.3. Ẩm độ không khí ...................................................................................................... 7
1.3.1. Phương pháp biểu thị độ ẩm .............................................................................. 8
1.3.2. Ảnh hưởng của độ ẩm cao tới sức khỏe và sức sản xuất của vật nuôi .............. 9
1.3.3. Đề phòng chống ẩm ......................................................................................... 10
1.4. Sự chuyển động và áp suất của không khí ............................................................. 10
1.4.1. Sự chuyển động không khí .............................................................................. 10
1.4.2. Áp suất ............................................................................................................. 11
1.4.3. Biểu hiện và phản ứng của cơ thể .................................................................... 12
1.5. Bức xạ mặt trời ....................................................................................................... 12
1.5.1. Ảnh hưởng và tác dụng của năng lượng bức xạ đối với cơ thể ....................... 12
1.5.2. Đề phòng tác dụng xấu của bức xạ mặt trời .................................................... 14
1.6. Tiếng ồn .................................................................................................................. 14
1.7. Thành phần của không khí ..................................................................................... 14
1.7.1. Thành phần của không khí .............................................................................. 14
1.7.2. Ảnh hưởng của một số chất khí đến cơ thể ..................................................... 15
1.8. Bụi và vi sinh vật trong không khí ......................................................................... 17
1.8.1. Bụi trong không khí ......................................................................................... 17
1.8.2. Vi sinh vật trong không khí ............................................................................. 18
1.9. Các biện pháp phòng ngừa ô nhiễm ....................................................................... 19
1.9.1. Quản lý và kiểm soát môi trường .................................................................... 19
1.9.2. Xây dựng quy hoạch chuồng trại khu dân cư một cách hợp lý ....................... 19
1.9.3. Trồng cây xanh ................................................................................................ 19
1.9.4. Xử lý chất thải, phân, nước rửa chuồng bằng biogas ...................................... 19
1.9.5. Áp dụng các biện pháp kỹ thuật ...................................................................... 19
Chương 2. Vệ sinh môi trường đất, nước .......................................................................... 20
2.1. Ô nhiễm đất và dịch bệnh ....................................................................................... 20
2.1.1. Ô nhiễm đất do các chất phế thải trong sinh hoạt của người và gia súc ......... 20
2.1.2. Ô nhiễm đất do sử dụng chất bảo vệ thực vật ................................................. 20
2.1.3. Ô nhiễm đất do các chất thải công nghiệp ....................................................... 23
2.2. Biện pháp phòng chống ô nhiễm đất ...................................................................... 26
2.3.Vệ sinh môi trường nước ......................................................................................... 26
2.3.1. Đánh giá vệ sinh các nguồn nước trong thiên nhiên ....................................... 26
2.3.2. Tác dụng tự rửa sạch của nước ........................................................................ 28
2.3.3. Tính chất vật lý của nước ................................................................................ 29
2.3.4. Tính chất hóa học của nước (thủy hóa) ........................................................... 30
2.3.5. Tính chất sinh vật học của nước ...................................................................... 33
2.3.6. Tiêu chuẩn đánh giá vệ sinh nguồn nước ........................................................ 33
2.3.7. Xử lý nước ....................................................................................................... 33
Chương 3. Vệ sinh chuồng trại .......................................................................................... 38
3.1. Các nguyên tắc chủ yếu khi xây dựng chuồng trại ................................................. 38
3.1.1. Chuồng trại phải phù hợp với đặc điểm sinh lý và chức năng sản xuất của vật
nuôi ............................................................................................................................ 38
3.1.2. Chuồng trại phải đảm bảo vệ sinh đề phỏng dịch bệnh................................... 38
3.1.3. Chuồng trại phải tận dụng được nguồn phân bón ........................................... 40
3.1.4. Chuồng trại cần được xây dựng hợp lý ........................................................... 41
3.1.5. Chuồng trại cần đơn giản nhưng bền vững ..................................................... 41
3.2. Những điểm cần chú ý khi quy hoạch, xây dựng chuồng trại ................................ 41
3.2.1. Địa điểm .......................................................................................................... 41
3.2.2. Hướng chuồng ................................................................................................. 42
3.2.3. Khoảng cách giữa các chuồng ......................................................................... 42
4.2.4. Sân vận động (ngoài trời) ................................................................................ 42
3.3. Đánh giá tình hình ánh sáng chuồng nuôi .............................................................. 43
3.3.1. Hệ số chiếu sáng .............................................................................................. 44
3.3.2. Góc nhập xạ ..................................................................................................... 44
3.3.3. Góc thấu quang ................................................................................................ 45
3.4. Nguyên tắc quản lý vệ sinh chuồng nuôi................................................................ 46
3.4.1. Xây dựng nội quy vệ sinh trong chuồng nuôi ................................................. 46
3.4.2. Vệ sinh thú y đối với môi trường chăn nuôi .................................................... 46
3.4.3. Xây dựng nhà cách ly và phòng kỹ thuật thú y ............................................... 47
3.4.4. Đảm bảo thực hiện nghiêm túc công tác tiêm phòng vacxin cho gia súc hàng
................................................................................................................................... 47
Chương 4. Vệ sinh thức ăn ................................................................................................ 48
4.1.Nguyên nhân gây bệnh do thức ăn .......................................................................... 48
4.1.1. Chất lượng thức ăn không tốt .......................................................................... 48
4.1.2. Thức ăn phối hợp và chế biến không tốt ......................................................... 49
4.2. Nhận xét, đánh giá vệ sinh thức ăn ......................................................................... 50
4.2.1. Đánh giá cảm quan .......................................................................................... 50
4.2.2. Phân tích thành phần hóa học .......................................................................... 51
4.2.3. Thử nghiệm sinh học ....................................................................................... 51
4.3. Vệ sinh cho ăn ........................................................................................................ 51
Chương 5. Một số vấn đề vệ sinh trong chăn nuôi ............................................................ 53
5.1.Vệ sinh chăn thả ...................................................................................................... 53
5.1.1. Yêu cầu đối với một bãi chăn .......................................................................... 53
5.1.2. Chuẩn bị bãi chăn ............................................................................................ 53
5.1.3. Chuẩn bị và quan lý gia súc khi chăn thả ........................................................ 53
5.1.4. Biện pháp vệ sinh khi chăn thả ........................................................................ 54
5.1.5. Phòng bệnh ở bãi chăn ..................................................................................... 54
5.2.Vệ sinh thân thể vật nuôi ......................................................................................... 55
5.2.1. Vệ sinh về da ................................................................................................... 55
5.2.2. Vệ sinh chân và móng ..................................................................................... 55
5.2.3. Vệ sinh vận động ............................................................................................. 56
5.3.Vệ sinh vận chuyển.................................................................................................. 56
5.3.1. Vận chuyển bằng đường bộ ............................................................................. 56