Tröôøng Ñaïi Hoïc Kyõ Thuaät Coâng Ngheä TP.Hoà Chí Minh – Khoa Moâi Tröôøng vaø CNCH
Th.S. Laâm Vónh Sôn Trang 26
Baøi 6. XÖÛ LYÙ VAØ TAÙI XÖÛ DUÏNG XÆ KEÕM
6.1 MUÏC ÑÍCH THÍ NGHIEÄM.
1. Sinh vieân laøm quen vôùi vieäc xöû lyù theo höôùng taän duïng moät loaïi chaát thaûi raén coâng
nghieäp ñieån hình laø xæ keõm cuûa quaù trình saûn xuaát toân traùng keõm.
2. Thöïc hieän thí nghieäm xaùc ñònh caùc thoâng soá sau:
ü Xaùc ñònh haøm löôïng keõm trong chaát thaûi raén ( xæ keõm ) cuûa coâng ngheä toân
traùng keõm .
ü Xaùc ñònh hieäu xuaát thu hoài keõm tan trong nöôùc cuûa xæ keõm ñeå saûn xuaát oxit
keõm.
ü Xaùc ñònh hieäu xuaát thu hoài keõm khoâng tan trong nöôùc cuûa xæ keõm ñeå saûn
xuaát sunfat keõm.
6.2 CÔ SÔÛ LYÙ THUYEÁT.
6.2.1. Nguoàn goác saûn xuaát xæ keõm.
Trong coâng nghieäp toân traùng keõm, toân sau khi laøm saïch ñöôïc nhuùng qua beå keõm noùng chaûy
roài sau ñoù laøm laïnh ñoät ngoät, qua beå thuï ñoä vaø caùn phaúng. Lôùp maët noåi treân beà maët hoãn hôïp
chaát loûng nhieät ñoä cao trong chaûo nung seõ ñöôïc hôùt ra thaûi boû lieân tuïc chính laø nöôùc ñen hay
coøn goïi laø xæ keõm.
6.2.2. Thaønh phaàn xæ keõm.
Haøm löôïng keõm trong baõ thaûi khoaûng 43,5%
Trong ñoù goàm:
ü Phaàn tan trong nöôùc : khoaûng 25%.
ü Phaàn khoâng tan trong nöôùc khoaûng 18,5%.
6.2.3. Coâng ngheä xöû lyù taän duïng chaát thaûi raén xæ keõm.
Ñeå thu laïi keõm coù trong chaát thaûi raén vaø xöû lyù chaát thaûi traùnh gaây oâ nhieãm moâi tröôøng coù theå
xöû duïng sô ñoà coâng ngheä sau:
PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com
Tröôøng Ñaïi Hoïc Kyõ Thuaät Coâng Ngheä TP.Hoà Chí Minh – Khoa Moâi Tröôøng vaø CNCH
Th.S. Laâm Vónh Sôn Trang 27
Hình.Sô ñoà coâng ngheä xöû lyù – taän duïng chaát thaûi xæ keõm cuûa coâng ngheä toân traùng
keõm.
Xæ keõm ñöôïc ñaäp nhoû, ngaâm trong nöôùc ñeå hoaø tan (chuû yeáu laø ZnCl2 ) trong 24 giôø. Cho
dung dòch H2O2 sau loïc ñeå khöû saét. Phaûn öùng nhö sau:
2 Fe2+ + 3 H2O2 → 2Fe( OH)3↓
Laéng loïc taùch rieâng phaàn baõ raén vaø dung dòch.
Phaàn baõ raén hoaø tan trong axit sunfuric (H2SO4) taïo saûn phaåm sunfat keõm. Phaûn öùng chính
dieãn ra nhö sau:
H2SO4 + ZnS = ZnSO4 + H2S↑
Dung dòch cho phaûn öùng vôùi dung dòch soda ( Na2CO3) vaø laéng loïc, vaø laáy phaàn raén, thu saûn
phaåm cacbonat keõm.
Phaûn öùng chính nhö sau:
ZnCl2 + Na2CO3 = ZnCO3↓ + 2 NaCl
Na2CO3
Xæ keõm
H2O
Hoaø tan
Phaûn öùng I
Nung
Nghieàn
Hoaø tan 1
Loïc
I
H2SO4
H2O
Phaûn öùng II
Loïc III
Baõ thaûi
Dung dòch
ZnSO4
H2O
Zn02
Dung diïch
thaûi
Loïc II
Dung dòch
Baõ raén
PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com
Tröôøng Ñaïi Hoïc Kyõ Thuaät Coâng Ngheä TP.Hoà Chí Minh – Khoa Moâi Tröôøng vaø CNCH
Th.S. Laâm Vónh Sôn Trang 28
Loïc phaàn raén ñen nung, nghieàn thu saûn phaåm axit daïng boät
ZnCO3 → ZnO + CO2
6.3. TIEÁN HAØNH THÍ NGHIEÄM
6.3.1. Tính noàng ñoä Zn
ü Laáy 2 g dung dòch Zn
ü Laáy 5 gioït Bromcresolopreen
ü Chuaån dung dòch oån ñònh pH
ü Sau ñoù ñun noùng 600C
ü Laáy maãu ñun noùng, ñeå lieân tieáp cho 5 gioït PAN 0.5%
ü Ñònh phaân baèng EDTA chuyeån töø maøu tím sang xanh vaø ghi nhaän theå tích EDTA
Khoái löôïng Zn = (65.39 x 0.01 x VEDTA) / Vdung dòch maãu ñem chuaån
6.3.2. Xaùc ñònh toång haøm löôïng Zn
ü Laáy 10 g xæ keõm vaø 10 ml HCl ññ khuaáy troän kyõ hoãn hôïp trong 20 phuùt
ü Loïc thu dung dòch vaø phaàn baõ raén khoâng tan. Röõa baõ treân loïc baèng nöôùc caát (gaàn
baèng 50ml). Nöôùc röûa nhaäp chung vaøo phaàn dung dòch. Ño theå tích dung dòch
(Vdd). Caân xaùc ñònh khoái löôïng baõ raén (m1). Tính hieäu suaát thu hoài keõm .
ü Laáy 0.5 ml dung dòch ñònh möùc 100 ml trong bình ñònh möùc baèng nöôùc caát. ÖÙng
duïng phöông phaùp Coplexon ñeå phaân tích xaùc ñònh haøm löôïng Zn trong dung
dòch vaø ghi nhaän VEDTA. Tính haøm löôïng phaàn traêm phaàn Zn trong xæ Zn (C1)
PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com