ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP.HCM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT
Tiểu luận cuối kỳ
Tên đề tài:
Nghiên cứu quá trình bảo lãnh phát hành, chào bán và thanh
toán trái phiếu của công ty Vạn Thịnh Phát.
Sinh viên thực hiện: Trần Nguyễn Tấn Duy
MSSV: K174040322
Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Tiến Trung
TP.HCM, Ngày 12 Tháng 7 Năm 2025
Mục lục
1. GIỚI THIỆU CHUNG 3
1.1. Mục tiêu nghiên cứu 3
1.2. Phạm vi và giới hạn đề tài 3
1.3. Phương pháp nghiên cứu 4
1.3.1. Phương pháp phân tích định tính: 4
1.3.2. Phương pháp tổng hợp – đối chiếu dữ liệu: 4
1.3.3. Phương pháp nghiên cứu tình huống (case study): 4
2. TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY VẠN THỊNH PHÁT 5
2.1. Lịch sử hình thành và phát triển 5
2.2. Lĩnh vực hoạt động 5
2.3. Cấu trúc sở hữu và các công ty liên quan 6
3. CÁC TỔ CHỨC VÀ NGÂN HÀNG LIÊN QUAN 8
3.1. SCB và vai trò trong phát hành trái phiếu 8
3.2. Các công ty chứng khoán bảo lãnh phát hành 9
3.3. Các công ty con/công ty trung gian phục vụ thao túng dòng tiền 10
4. QUÁ TRÌNH BẢO LÃNH PHÁT HÀNH, CHÀO BÁN VÀ THANH TOÁN TRÁI PHIẾU 11
4.1. Giai đoạn tư vấn và thẩm định trái phiếu 11
4.2. Giai đoạn bảo lãnh phát hành 11
4.3. Giai đoạn chào bán và thu tiền 12
4.4. Giai đoạn lưu ký và chuyển nhượng 13
4.5. Giai đoạn đáo hạn và thanh toán 14
5. CÁC THỦ ĐOẠN GIAN LẬN VÀ CHIÊU TRÒ CỦA VẠN THỊNH PHÁT 15
5.1. Dùng vỏ bọc tài chính ảo để nâng khống năng lực 15
5.2. Sử dụng công ty sân sau để phát hành trái phiếu “ảo” 15
5.3. Lợi dụng ngân hàng SCB để tiếp cận nhà đầu tư cá nhân 16
5.4. Dụ dỗ khách hàng bằng lãi suất cao, cam kết trả gốc-lãi giả 16
5.5. Không công khai minh bạch thông tin phát hành 17
5.6. Cách thức rút tiền khỏi hệ thống 17
6. HẬU QUẢ VÀ TÁC ĐỘNG 19
6.1. Thiệt hại cho nhà đầu tư 19
6.2. Rủi ro hệ thống ngân hàng 19
6.3. Tác động đến thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam 21
6.4. Ảnh hưởng đến niềm tin thị trường 21
7. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 22
7.1. Bài học từ vụ việc Vạn Thịnh Phát 22
7.2. Kiến nghị cho cơ quan quản lý 22
7.3. Gợi ý nâng cao chất lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp 23
Tài liệu tham khảo 24
1. GIỚI THIỆU CHUNG
1.1. Mục tiêu nghiên cứu
Trong bối cảnh thị trường tài chính Việt Nam ngày càng phát triển, hoạt động phát hành trái
phiếu doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc huy động vốn trung và dài hạn cho
doanh nghiệp. Tuy nhiên, những sai phạm nghiêm trọng trong hoạt động phát hành trái
phiếu riêng lẻ của một số doanh nghiệp lớn – điển hình là vụ việc liên quan đến Tập đoàn
Vạn Thịnh Phát – đã đặt ra nhiều lo ngại về tính minh bạch, năng lực giám sát và mức độ rủi
ro mà nhà đầu tư phải đối mặt.
Vụ án Vạn Thịnh Phát không chỉ gây chấn động trong nước với quy mô hàng trăm ngàn tỷ
đồng bị chiếm đoạt, mà còn phơi bày các lỗ hổng pháp lý và kỹ thuật trong quy trình phát
hành trái phiếu doanh nghiệp, từ khâu tư vấn, thẩm định, bảo lãnh, chào bán, thu tiền đến
thanh toán.
1.2. Phạm vi và giới hạn đề tài
Phạm vi nghiên cứu:
Đề tài tập trung nghiên cứu quy trình phát hành trái phiếu doanh nghiệp của Tập đoàn Vạn
Thịnh Phát, từ giai đoạn chuẩn bị phát hành đến khi thanh toán gốc và lãi, bao gồm các nội
dung chính:
● Quá trình tư vấn, thẩm định và bảo lãnh phát hành trái phiếu;
● Hoạt động chào bán và thu tiền từ nhà đầu tư;
● Việc sang nhượng, lưu ký, và quản lý trái phiếu sau khi phát hành;
● Các thủ đoạn gian lận trong việc phát hành trái phiếu của Vạn Thịnh Phát;
● Vai trò, trách nhiệm và hành vi của các tổ chức có liên quan như: Ngân hàng TMCP
Sài Gòn (SCB), các công ty chứng khoán, và các doanh nghiệp sân sau của Vạn
Thịnh Phát.
Giới hạn đề tài:
● Về không gian: Đề tài giới hạn trong khuôn khổ thị trường tài chính Việt Nam, chủ
yếu xoay quanh hoạt động phát hành trái phiếu riêng lẻ tại Tập đoàn Vạn Thịnh Phát
và các tổ chức liên quan trong nước.
● Về thời gian: Tập trung phân tích các đợt phát hành trái phiếu của Vạn Thịnh Phát
trong giai đoạn 2018–2021, là thời kỳ diễn ra nhiều thương vụ phát hành có dấu hiệu
vi phạm pháp luật. Đề tài cũng đề cập đến diễn biến sau khi vụ việc bị khởi tố vào
tháng 10/2022 và các hậu quả kéo dài đến năm 2024–2025.
● Về nội dung: Đề tài không đi sâu vào phân tích tài chính chi tiết từng lô trái
phiếu, mà tập trung vào quy trình nghiệp vụ và thủ đoạn sai phạm của các bên
tham gia nhằm đưa ra nhận diện rủi ro và bài học kinh nghiệm.
1.3. Phương pháp nghiên cứu
Để đảm bảo tính khách quan, khoa học và thực tiễn trong quá trình phân tích, đề tài sử
dụng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau:
1.3.1. Phương pháp phân tích định tính:
● Phân tích quy trình nghiệp vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp nói chung và quá
trình thực hiện của Vạn Thịnh Phát nói riêng;
● Nghiên cứu các văn bản pháp lý có liên quan như: Luật Chứng khoán, Luật Doanh
nghiệp, Nghị định 153/2020/NĐ-CP và Nghị định 65/2022/NĐ-CP về phát hành trái
phiếu doanh nghiệp riêng lẻ;
● Đánh giá vai trò và hành vi của các tổ chức trung gian (ngân hàng, công ty chứng
khoán, doanh nghiệp liên kết).
1.3.2. Phương pháp tổng hợp – đối chiếu dữ liệu:
● Tổng hợp thông tin từ báo chí chính thống (Tuổi Trẻ, Thanh Niên, VietNamNet, v.v.),
các báo cáo từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước
và Bộ Công an;
● Đối chiếu giữa thông tin do doanh nghiệp công bố và các kết luận điều tra từ cơ
quan chức năng để làm rõ mức độ sai lệch, gian lận;
● Sử dụng dữ liệu về quy mô phát hành, số lượng nhà đầu tư, dòng tiền luân chuyển
giữa các công ty để nhận diện các bất thường trong quá trình phát hành và thanh
toán trái phiếu.
1.3.3. Phương pháp nghiên cứu tình huống (case study):
● Tập trung nghiên cứu vụ việc điển hình của Vạn Thịnh Phát, xem đây là một tình
huống thực tiễn nhằm phân tích toàn diện chuỗi hoạt động từ tư vấn, bảo lãnh đến
hậu phát hành;
● Qua đó rút ra các bài học về rủi ro hệ thống, sai phạm trong nghiệp vụ tài chính và lỗ
hổng pháp lý trong thị trường trái phiếu doanh nghiệp tại Việt Nam.
2. TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY VẠN THỊNH PHÁT
2.1. Lịch sử hình thành và phát triển
Công ty Cổ phần Tập đoàn Vạn Thịnh Phát (VTP Group) là một trong những tập đoàn bất
động sản có tiếng tại TP.HCM, được thành lập vào năm 1992, dưới sự dẫn dắt của doanh
nhân Trương Mỹ Lan – một nhân vật kín tiếng nhưng có ảnh hưởng mạnh trong giới tài
chính – bất động sản tại miền Nam.
Ban đầu, công ty chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ, sau đó dần mở
rộng sang lĩnh vực bất động sản cao cấp và đầu tư tài chính. Nhờ mối quan hệ sâu rộng và
khả năng kiểm soát một số quỹ đất vàng tại trung tâm TP.HCM, Vạn Thịnh Phát nhanh
chóng trở thành một trong những thế lực lớn trong ngành địa ốc phía Nam.
Tuy nhiên, trong giai đoạn từ 2018 đến 2021, tập đoàn này đã có những bước chuyển biến
bất thường về tài chính, với nhiều thương vụ phát hành trái phiếu riêng lẻ với quy mô hàng
chục ngàn tỷ đồng, thông qua mạng lưới công ty con, công ty liên kết và ngân hàng TMCP
Sài Gòn (SCB).
Đến tháng 10 năm 2022, bà Trương Mỹ Lan bị bắt tạm giam với cáo buộc chiếm đoạt hàng
trăm nghìn tỷ đồng qua việc phát hành trái phiếu trái quy định và rút ruột hệ thống ngân
hàng SCB – khởi đầu cho một trong những vụ án kinh tế lớn nhất lịch sử Việt Nam.
2.2. Lĩnh vực hoạt động
Vạn Thịnh Phát hoạt động chủ yếu trong các lĩnh vực:
● Bất động sản cao cấp: Là lĩnh vực cốt lõi, bao gồm đầu tư, xây dựng và kinh doanh
các dự án trung tâm thương mại, cao ốc văn phòng, khách sạn 5 sao và căn hộ
hạng sang. Một số dự án nổi bật do VTP và công ty thành viên phát triển gồm: khách
sạn Windsor Plaza, tòa nhà Times Square (Nguyễn Huệ), Union Square...
● Đầu tư tài chính: Thông qua sở hữu và chi phối nhiều công ty cổ phần, VTP còn
tham gia vào lĩnh vực đầu tư tài chính, góp vốn vào các tổ chức tín dụng (đặc biệt là
SCB), công ty chứng khoán, và các doanh nghiệp trung gian tài chính khác.
● Dịch vụ thương mại: Một số công ty thành viên của VTP từng hoạt động trong lĩnh
vực xuất nhập khẩu, siêu thị và chuỗi nhà hàng – khách sạn cao cấp.
Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp “trong hệ sinh thái” của Vạn Thịnh Phát chỉ tồn tại trên giấy
hoặc hoạt động như các “bình phong tài chính” nhằm phục vụ các thương vụ phát hành trái
phiếu và thao túng dòng tiền.
