LC. 25 August 2008
Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn
Báo cáo tiến độ dự án
008/07VIE
Nghiên cứu chọn lọc và phát triển các giống cây có củ có
chất lượng hàng hoá cao sử dụng cho mục đích chế biến
tại Miền Bắc và Miền Trung Việt Nam
MS3: Báo cáo 6 tháng lần thứ nhất
31 tháng 8 năm 2008
Ảnh bên trái phía dưới: Củ khoai lang trồng tại tỉnh Hòa Bình; Ảnh phía trên: Vật liệu khoai lang để
trồng cho vụ tiếp theo: Ảnh phía dướit: GS.TS. Peter Sharp, Dr.Đào Huy Chiên and PGS.TS.Nguyễn
Văn Tuất với with những người làm việc về cây có củ; Ảnh phải phía dưới, chùm ảnh được ghi nhận
tháng 02 năm 2008 tại Viện Cây lượng thực.
LC. 25 August 2008
Mục lục
1. Thông tin về Viện tổ chức nghiên cứu____________________________________________ 1
2. Tóm tắt Dự án _______________________________________________________________ 4
3. Tóm tắt kế hoạch _____________________________________________________________ 4
4. Giới thiệu và tổng quan________________________________________________________ 2
5. Tiến trình thực hiện___________________________________________________________ 2
5.1 Những điểm nổi bật thực thi _______________________________________________ 4
5.2 Những lợi ích của nông dân________________________________________________ 5
5.3 Khả năng đóng góp_______________________________________________________ 5
5.4 Chiến lược nhân rộn______________________________________________________ 6
5.5 Quản lý Dự án__________________________________________________________ 6
6. Báo cáo về những sản phẩm: ____________________________________________ 7
6.1 Môi trường_____________________________________________________________ 7
6.2 Giới và vấn đề xã hội____________________________________________________ 7
7. Những kết quả thực thi & xác nhận _______________________________________ 7
7.1 Kết quả và sự thúc ép_____________________________________________________ 7
7.2 Các lựa chọn___________________________________________________________ 7
7.3 Sự xác nhận _____________________________________________________________ 7
8. Những bước quyết định tiếp theo _________________________________________ 7
9. Kết luận _____________________________________________________________ 7
10. Sự công bố làm theo luật ________________________________________________ 7
Phụ lục A: Khoai lang: một toàn cảnh thu hẹp
Phụ lục B: Hội thảo về chất lượng nông sản PPT
LC. 25 August 2008
1. Thông tin về tổ chức nghiên cứu
Tên dự án Nghiên cứu chọn lọc và phát triển các giống
cây có củ có chất lượng hàng hoá cao sử
dụng cho mục đích chế biến tại Miền Bắc
và Miền Trung Việt Nam
Tổ chức Nghiên cứu phía Việt Nam Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm
Chủ nhiệm dự án phía Việt Nam PGS.TS. Nguyễn Văn Tuất
Tổ chức phía Úc Khoa Nông nghiệp, Lương thực và Tài
nguyên thiên nhiên, trường Đại học Sydney
Đại diện phía Úc GS.TS. Les Copeland
Thời gian bắt đầu 02/2008
Thời gian hoàn thành (gốc) 12/2009
Thời gian hoàn thành (điều chỉnh) 02/2010
Thời hạn báo cáo Sáu tháng một lần
Thông tin liên lạc
Phía Úc: Chủ dự án
Tên: GS.TS. Les Copeland Telephone: +61 2 9351 2935
Vị trí: Giáo sư Fax: + 61 2 9351 2945
Tổ chức Khoa Nông nghiệp, Lương thực
và Tài nguyên thiên nhiên,
trường Đại học Sydney
Email: l.copeland@usyd.edu.au
Phía Úc: Thông tin hành chính
Tên: Annette Vervoort Telephone: 61 2 9351 8795
Vị trí: Thu ký hành chính Fax: 61 2 9351 4172
Tổ chức Khoa Nông nghiệp, Lương thực
và Tài nguyên thiên nhiên, trường
Đại học Sydney
Email: a.vervoort@usyd.edu.au
Phía Việt Nam:
Tên PGS.TS. Nguyễn Văn Tuất Telephone: 0320 716395
Vị trí: Giám đốc Fax: 0320 716385
Tổ chức Viện Cây lương thực và Cây thực
phẩm
Email: vantuat55@vnn.vn
LC. 25 August 2008
2. Tóm tắt Dự án
Sự chấp nhận của người nông dân về cải tiến các giống khoai lang có chất lượng hàng hóa
cao và phát triển giống, phát triển công nghệ sauthu hoạch là những nhân tố vô cùng quan
trọng cho khả năng phát triển về số lượng của nền nông nghiệp của một vài tỉnh phía Bắc và
Trung Bộ của Việt Nam. Với những vùng đã được lựa chọn của Dự án tại đó nông dân rất ít
cải tiến khâu giống khoai lang, nông dân luôn luôn sử dụng lại các giống đã bị thoái hóa qua
nhiều vụ và kỹ thuật canh tác, kỹ thuật thu hoạch, công thức chế biến và ứng dụng các công
nghệ ở mức lạc hậu. Do vây, chất lượng giống khoai lang rất kém, dẫn đến năng suất thấp,
hiệu quả không cao dẫn đến thu nhập còn bị hạn chế. Từ Dự án này sẽ lưạ chọn ra 2-3 giống
khoai lang thích hợp cho các tỉnh trong vùng dự án từ bộ giống khoai lang đã được Viện cây
lượng thực và cây thực phẩm chọn lọc, các giống khoai lang này có chất lượng cao phục vụ
cho mục đích chế biến. Thông qua thử nghiệm đánh giá trên đồng ruộng và hội thảo cho các
nhà khoa học, các nhà khuyến nông và nông dân, dự án chấp nhận phát triển các giống khoai
lang và chất lượng giống đêm trồng với kỹ thuật canh tác phù hợp và kỹ thuật thu hoạch cho
những vùng này, và trên cơ sở đó đưa ra cho nông dân những lựa chọn có hiệu quả kinh tế từ
việc lựa chọn giống cây có củ. Những lợi ích của Dự án mang tính khả thi từ việc cải tiến
các các giống và kỹ thuật trồng khoai lạng hiện tại, có như vây mới làm tăng số lượng nông
dân trồng khoai lang, điều đó còn phụ thuộc vào vận hành mức độ của tỉnh và xã.
3. Tóm tắt về kế hoạch
Mục tiêu của dự án này là để nâng cao sản xuất khoai lang tại các tỉnh Thanh Hoá, Bắc
Giang và Quảng Trị ở miền Bắc và miền Trung Việt Nam. Những mục tiêu sẽ được thực
hiện thông qua sự chấp nhận của các giống khoai lang mới, vật liệu trồng, các kỹ thuật trồng
phù hợp và công nghệ sau thu hoạch thông qua thử nghiệm đồng ruộng, các hội thảo các nhà
khoa học, các nhà khuyến nông và nông dân. Lợi ích của dự án được đem lại từ việc cải tiến
giống mới, cải tiến kỹ thuật trồng cho khoai lang hiện nay cho nông dân, tùe đó sẽ làm tăng
số nông dân trồng khoai lang và iúp cho nông dân có những sự lựa chọn tốt hơn về cây trông
cây có củ.
Dự án đưa ra sự khởi đầu với các chuyến thăm và làm việc của GS. Copeland and Sharp của
trương Đại học Sydney tại Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm từ ngày (24-28 tháng hai)
cho việc mở đầu xây dựng kế hoạch dự án, gặp gỡ các thành viên của phía đối tác Việt Nam
và các nhà khuyến nông tại các điểm triển khai dự án. Thông qua việc trao đổi thảo luận, 3
vùng đã được chọn lựa để tiến hành thử nghiệm các giống khoai lang trong khuôn khổ dự án.
Một kết quả điều tra đã được ký kết giữa các bên và thực thi nhằm thu thập số liệu tại 3 tỉnh
đã lựa chọn về tình hình sử dụng giống và sản xuất khoai lang hiện tại, các kỹ thuật trồng
(bao gồm khâu giống, kỹ thuật trồng trọt, thời gian trồng và thu hoạch, thu nhập), năng suất
và tình hình sử dụng khoai lang. Kết quả từ việc điều tra là đã đệ trình được Mốc sự kiện 2.
Một bài giảng về khoai lang đã nêu ra và được in ấn như là sự khởi đầu và bản nháp chuyển
tiếp được xem như trong toàn bộ của dự án này. GS. Les Copeland có những chuyến làm
việc khác với FCRI từ 13 – 20 tháng 7 năm 2008 về thảo luận dự án trên tinh thần hợp tác
vớicác nhà khoa học, các CB khuyến nông và đi thăm các điểm thí nghiệm đồng ruộng, sự
phát hiện cây trồng vụ Hè ở miền Bắc Việt Nam và đã đưa ra ngay một hội thảo khoa học tại
FCRI về phân tích chất lượng nông sản cho các nhà khoa học và khuyến nông.
LC. 25 August 2008
4. Giới thiệu và tổng quan
Cây khoai lang được gieo trồng với diện tích khoảng 200.000-400.000 ha/năm, với năng
suất trung bình khoảng 8 tấn/ha đã tạo ra một nguồn nguyên liệu dồi dào cho ngành công
nghiệp chế biến thực phẩm ở cả ba miền của đất nước. Khoai lang có thể trồng được ở nhiều
vùng khác nhau, đặc biệt là những vùng sâu, vùng xa nơi nông dân có thu nhập thấp. Theo
truyền thống, củ, ngọn, lá khoai lang được sử dụng làm lương thực, thực phẩm cho con
người, ngoài ra khoai lang còn là một loại phân xanh tốt tăng cường độ màu mỡ, cải thiện
kết cấu và cấu trúc của đất. Các bộ phận thân, lá, của khoai lang còn tạo ra nguồn thức ăn dồi
dào cho gia súc. Sử dụng loại cây trồng này sẽ giảm nguy cơ gây hại của những sâu bệnh hại
chính trên những loại cây trồng khác như lúa, rau, vì vậy góp phần bảo vệ môi trường nông
nghiệp tốt hơn. Đã có một thị trường từ sản phẩm cây có củ mà cụ thể là từ cây khoai lang,
ví dụ: tinh bột khoai lang được sử dụng cho các ngành công nghiệp chế biến thực phẩm,
bánh kẹo, dược phẩm, giấy, dệt. Nhu cầu tinh bột khoai lang cho một số ngành công nghiệp
của Việt nam hàng năm vào khoảng một triệu tấn. Hiện tại số lượng tinh bột trên hầu hết đều
phải nhập khẩu từ nước ngoài. Thiếu giống tốt, thiếu kỹ thuật trồng, thiếu công nghệ chế
biến cho cây khoai lang, trong khi tiềm năng của cây trồng này mang lại là rất lớn để gia
tăng thu nhập cũng như mang lại những lợi ích kinh tế xã hội cho người nông dân. Tại Viện
Cây lương thực và cây thực phẩm, một số giống khoai lang đã được chọn tạo và đã được đưa
vào sản xuất như: Giống khoai lang Số 8, KB1, KL5, TV1, K51,VD1 và CN. Các giống trên
đang được trồng rộng rãi ở nhiều vùng sinh thái khác nhau ở Việt Nam dựa trên các đặc
điểm về nông học, khả năng thích ứng, thời gian sinh trưởng, khả năng chống chịu sâu bệnh,
nhu cầu dinh dưỡng và chống chịu hạn hán, vv...Tuy nhiên, các giống khoai lang trên chưa
được đánh giá toàn diện về tiềm năng năng suất, tiềm năng chất khô, khả năng chế biến. Tại
khu vực miền Trung một số tỉnh có khả năng phát triển cây có củ là rất lớn. Những giống
khoai lang tốt là rất cần thiết đầu tư cho khu vực này và nó được xem như một phần của hệ
thống canh tác phù hợp nhằm gia tăng thu nhập cho người nông dân.
Những mục tiêu của Dự án
1. Từ sự chỉ dẫn về kết quả nghiên cứu điều tra tại 3 tỉnh phía Bắc và Trung Bộ Việt Nam
về việc sử dụng kỹ thuật canh tác khoai lang hiện tại bao gồm: giống và kỹ thuật trồng,
thời gian trồng và thu hoạch, đầu vào, năng suất, sử dụng khoai lang và phát triển
nó...vv., đó là những vấn đè cần được dự án đánh giá. Những phương pháp sử dụng
nhằm khuyến khích nông dân phát triển các giống và kỹ thuật mới sẽ tạo ra hướng phát
triển trong tương lai về tính đúng, tính thực tế của Dự án.
2. Lựa chọn một số giống khoai lang từ bộ giống khoai lang của Viện Cây lương thực có
khả năng thích hợp với điều kiện canh tác tại khu vực Miền Trung, Việt nam, thông qua
thí nghiệm thử nghiệm trong vùng lựa chọn để đánh giá năng suất, hàm lượng chất khô
cho mục đích chế biến.
3. Phát triển và đánh giá một số phương pháp chế biến khoai lang, (qui trình sản xuất bột
khoai lang cho ngành chế biến thực phẩm, chips khoai lang, rượu khoai lang) việc sử
dụng khoai lang bới các thí nghiệm và các công ty họ sẽ tham gia vào Dự án. Bên cạnh
đó, các phương pháp đưa ra vowia năng lực phù hợp thuộc về các hợp phần của Việt
Nam, lựa chọn, cải tiến, xác nhận về chất lượng thử nghiệm về khoai lang và khởi nguồn
cho phát triển. Tiềm năng cho mối quan hệ giữa các dự án từ QDPI và Trung tâm khoai
tây quốc tế (CIP) sẽ được thử nghiệm trong dự án này.
4. Phát triển phương pháp cách ủ chua thân lá, củ khoai lang phục vụ cho chăn nuôi tại chỗ
cho các hộ nông dân tại vùng triển khai dự án phía Bắc và Trung Bộ Việt Nam.