Báo cáo nghiên cứu: Giải pháp kỹ thuật canh tác trên đất cát cho hệ thống cây trồng dựa trên nền lúa và những mặt hạn chế của đất

009/06 VIE Completion Report 2009 Attachment 1

Phụ lục 1

009/06 VIE: Nâng cao năng lực khuyến nông viên các tỉnh trong việc đánh giá những

mặt hạn chế của đất đến sức sản xuất thông qua việc sử dụng hệ thống các quyết định

hổ trợ SCAMP

NHỮNG MẶT HẠN CHẾ CỦA ĐẤT VÀ BIỆN PHÁP KỸ

THUẬT CANH TÁC TRÊN ĐẤT CÁT CỦA

HỆ THỐNG CÂY TRỒNG DỰA TRÊN NỀN LÚA

1. Thông tin chung

Acrisols (đất cát) là nhóm đất nông nghiệp chủ yếu của tỉnh Tây Ninh và được sử

dụng cho các hệ thống cây trồng lấy cây lúa làm nền và có một vụ trồng cây trồng cạn (như

cây bắp). Đánh giá theo SCAMP cho đất Acrisols vùng Đông Nam Bộ (Phụ lục 2, báo cáo 6

tháng lần 3 vào tháng 10 năm 2008) đã xác định những hạn chế chính của nhóm đất này là

hàm lượng chất hữu cơ thấp, khả năng giữ nước kém, nghèo dinh dưỡng (đặc biệt là lân và

kali), đất có xu hướng bị dí dẻ và đóng váng. Việc thoát nước kém dẫn đến ngập úng và đọng

nước là hiện tượng khá phổ biến.

Biện pháp kỹ thuật bón phân cho bắp của nông dân tỉnh Tây Ninh bao gồm bón lót

đạm (dạng ammonium sulfate) và lân (dạng super lân) mà không dựa trên bất cứ thông tin

đánh giá đất nào cả. Tro dừa cũng được bón như một nguồn dinh dưỡng (chủ yếu là kali) và

được coi là có tác dụng cải thiện độ tơi xốp đất.

Mục đích của nghiên cứu ngoài đồng này là thực hiện thí nghiệm trên đồng ruộng trên

nhóm đất Acrisol ở tỉnh Tây Ninh để minh hoạ cho kết quả đánh giá đất. Nghiệm thức được

xây dựng dựa trên đánh giá đất của SCAMP và so sánh với nghiệm thức của nông dân địa

phương.

2. Vật liệu và phương pháp

2.1. Địa điểm

Thí nghiệm được thiết kế tại xã Phước Đông, huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh, Việt Nam.

2.2. Thời gian thực hiện

Thí nghiệm được thực hiện từ 01 tháng 12 năm 2008 đến 10 tháng 2 năm 2009.

2.3. Giống bắp

Giống bắp nếp ngắn ngày Wax 44 (75-80 ngày)

009/06 VIE Completion Report 2009 Attachment 1

2.4. Những mặt hạn chế của đất và các nghiệm thức thí nghiệm

Đất nghiên cứu thuộc nhóm Acrisol (hệ thống phân lọai đất theo FAO/UNESCO).

Một số đặc tính đất được liệt kê ở Bảng 1. Đất là đất thịt pha cát chứa 66% cát. Khả năng giữ

dinh dưỡng trong đất thấp. Đất hơi chua. Độ dẫn điện (tỉ lệ đất:nước 1:5) của tầng 1 và tầng 2

tương ứng là 0.045 dS m-1 và 0.055dS m-1, cho thấy độ mặn thấp theo tài liệu SCAMP

(Moody và Phan Thị Công, 2007). Hàm lượng lân ở tầng đất 0-25 cm, được trích bằng

NaHCO3, pH 8.5 (phương pháp Olsen) là 82 mg kg-1 , cho thấy hàm lượng lân dễ tiêu rất cao.

Bảng 1. Một số đặc tính đất trước thí nghiệm

Đặc tính Tầng đất

(cm)

Chỉ số

Thành phần cơ giới đất

Cát (%)

Bùn (%)

Sét (%)

0-25 Đất thịt pha cát

pHH2O (1:5)

pHKCl (1:5)

CEC (cmolc kg-1)

Lân dễ tiêu, Olsen P (mg kg-1)

EC (dS m-1) (1:5)

0-25 5.40

4.11

2.7

0.045

pHH2O

pHKCl

Lân dễ tiêu, Olsen P (mg kg-1)

EC (dS m-1)

25-45 5.10

4.20

0.055

Dựa trên kết quả phân tích đất, theo phương pháp SCAMP những mặt hạn chế của đất

là nghèo kali, khả năng giữ nước kém, có khuynh hướng đất bị dí dẻ chặt và úng nước. Đất có

hàm lượng lân dễ tiêu cao. Việc thấm rút nhanh là nguyên nhân làm mất đạm nitrate và kali,

và đất dễ bị khô hạn do việc tháo nước thoải mái Tuy nhiên, ở vụ trồng lúa, tầng bên dưới đất

có tầng đế cày gây ra hiện tượng úng ngập nước trong mùa mưa. Do đó, biện pháp kỹ thuật là

lên líp để cải thiện độ thông thoáng cho vùng rễ ở vụ trồng cây trồng cạn.

Như đề cập ở trên, khả năng giữ dinh dưỡng và nước kém là những hạn chế chính của

nhóm đất Acrisols. Bentonite, sét hoạt tính cao có ở miền Nam Việt Nam, được bón cho một

trong số các nghiệm thức ‘bón phân cân đối’ để cải thiện khả năng trao đổi cation và khả

năng giữ nước. Mặc dù lượng sét cần thiết rất lớn để có thể ảnh hưởng đến các đặc tính đất,

trong thí nghiệm này bentonite được bón ở mức 5 tấn/ ha để tránh chi phí đầu tư ban đầu quá

cao. Bởi vì hiệu lực của bentonite bón vào tồn tại lâu dài, do đó chi phí đầu tư có thể được

trang trải qua nhiều năm liên tiếp.

Do hàm lượng chất hữu cơ trong đất thấp, đề nghị của phương pháp SCAMP là bón

phân xanh. Eupatorium odoratum là một lọai cỏ địa phương phát triển trên đất bỏ hoang. Nó

được quyết định đưa vào khảo sát sự hữu dụng như nguồn bổ sung hữu cơ trong thí nghiệm

này.

009/06 VIE Completion Report 2009 Attachment 1

Biện pháp kỹ thuật bón phân tiêu biểu của nông dân địa phương, sử dụng phân bón

hóa học với liều lượng 108 kg N, 180 kg P2O5 và 75 kg K2O gồm sulphate amôn (AS), super

lân (SSP) và tro dừa (Bảng 2a, 2b). Do hàm lượng lân dễ tiêu trong đất khá cao (Bảng 1) và

lượng đạm trong công thức của nông dân bón được cho là dư thừa, liều lượng đạm và lân ở

các nghiệm thức “cân bằng dinh dưỡng” được sử dụng thấp hơn so với nghiêm thức đối

chứng nông dân (Bảng 2a, 2b). Dạng phân bón cũng được thay đổi trong các nghiệm thức

‘cân bằng dinh dưỡng’ bởi vì sử dụng phân sulphate amôn sẽ làm chua đất trên nền đất cát,

và phân lân nung chảy (FMP) tốt hơn so với lân super do nó có khả năng trung hoà độ chua.

Ở nghiệm thức 3, Eupatorium odoratum được sử dụng như một nguồn bổ sung cho đất và

nghiệm thức 4, bentonite, sét hoạt tính cao được bón ở mức 5 tấn/ ha nhằm cải thiện khả năng

trao đổi cation (Bảng 2a, 2b).

Bảng 2a. Thành phần hóa học của phân bón và các chất bổ sung trong thí nghiệm.

(%)

P2O5

(%)

K2O

(%)

CaO

(%)

MgO

(%)

SA 21.2 24.3

SSP 16 28 12

FMP 15 38 18

KCl 60

Tro dừa 0.14 1.56 5.84 36.7

Eupatorium spp

(lá cỏ hôi)

3.24 1.20 2.84

Eupatorium spp

(thân cỏ hôi)

1.44 0.74 1.94

Bentonite 8-9 8

Bảng 2b. Dạng loại và tỷ lệ phân bón được sử dụng

Ký

hiệu

Nghiệm thức Lượng phân bón

(kg ha-1)

Liều lượng

(kg ha-1)

Liều lượng

chất bổ sung

T1 Đối chứng

nông dân

108 N-180 P2O5 -

75 K2O

280 CaO- 242 S

500 kg SA

1000 kg SSP

Tro dừa

(1280 kg ha-1)

T2 Bón phân cân đối. 69 N– 46 P2O5 –

75 K2O

76 CaO – 36 MgO

146 kg Urea

200 kg FMP

Tro dừa

(1280 kg ha-1)

T3 Bón phân cân đối và sử

dụng cỏ rác để làm tăng

độ thông thoáng cho đất

và cung cấp dinh dưỡng

69 N – 46 P2O5 –

75 K2O

76 CaO – 36 MgO

70 kg Urea

200 kg FMP

65 kg KCl

Thân lá cây cỏ

hôi Eupatorium

(chất tươi)

(5 tấn ha-1)A

T4 Bón phân cân đối và cải

thiện thành phần cơ

giới đất

69 N – 46 P2O5 –

75 K2O

504 CaO – 436 MgO

150 kg Urea

200 kg FMP

100 kg SSP

125 kg KCl

Sét hoạt tính

cao: Bentonite

(5 tấn ha-1)

A 5 tấn Eupatorium (chất tươi) sau phơi khô gồm 789 kg (lá khô) + 752 kg (thân khô)

009/06 VIE Completion Report 2009 Attachment 1

2.5. Cách thức bón phân và chất bổ sung

Phân lân (FMP và SSP), tro dừa, cỏ hôi và bentonite được bón trước khi gieo hạt và

được trộn đều trên luống ở tầng đất mặt 10 cm. Phân đạm, lân và kali được chia theo các giai

đoạn như sau:

Lần 1 bón lót lúc gieo 20% N + 100% P2O5 + 20% K2O

Lần 2 bón lúc 20 ngày sau gieo 40% N + 40% K2O

Lần 3 bón lúc 36 ngày sau gieo 40% N + 40% K2O

2.6 Kỹ thuật trồng

Hạt được gieo trên luống, mỗi lỗ gieo một hạt. Mật độ trồng 57.142 cây ha-1 (hàng

cách hàng 70 cm; cây cách cây 25 cm). Kích thước ô 4,0 m x 5,6 m.

2.7 Bố trí thí nghiệm và phân tích thống kê

Thí nghiệm được bố trí theo khối đầy đủ ngẫu nhiên (RCBD) với 4 nghiệm thức và 4

lần lặp lại. Phân tích biến thiên và xếp hạng bằng phần mềm ‘GenStat’.

3. Kết quả và thảo luận

3.1 Chiều cao cây

Ở các nghiệm thức bón phân cân đối, mặc dù giảm lượng đạm hơn 30% và lân hơn

70%, nhưng không có sự khác biệt về chiều cao cây so với nghiệm thức đối chứng của nông

dân (Bảng 3).

Bảng 3. Ảnh hưởng của phân bón và chất bổ sung lên chiều cao cây

Ký hiệu Nghiệm thức Chiều cao cây

(cm)

T1 Đối chứng nông dân

Tro dừa

157

T2 Bón phân cân đối

Tro dừa

153

T3 Bón phân cân đối

Cỏ hôi (Eupatorium)

149

T4 Bón phân cân đối

Bentonite

164

LSD (0.05)

CV%

13,1

5,3

3.2 Khối lượng thân lá

Mặc dù giảm lượng đạm và lân một cách đáng kể ở nghiệm thức T2 so với nghiệm

thức T1 của nông dân, nhưng vẫn không có sự khác biệt về khối lượng thân lá giữa các

nghiệm thức (Bảng 4, Biểu đồ 1). Điều này cho thấy việc giảm hàm lượng phân bón không

làm ảnh hưởng đến năng suất thực vật. Nghiệm thức 3 có trọng lượng chất khô thấp nhất, cho

thấy khả năng cung cấp chất dinh dưỡng ở cây cỏ hôi (Eupatorium) kém hơn so với sử dụng

phân vô cơ trên cùng một lượng chất dinh dưỡng chứa. Bón bentonite (T4) làm tăng một cách

009/06 VIE Completion Report 2009 Attachment 1

có ý nghĩa khối lượng chất khô thân lá. Khối lượng chất khô thân lá ở nghiệm thức T4 cao

hơn 26% so với đối chứng nông dân (T1) và cao hơn nghiệm thức bón phân cân đối (T2). Kết

quả này nhấn mạnh hơn nữa hiệu quả của việc tăng hàm lượng sét trong đất cát trên sự phát

triển của cây trồng.

Bảng 4. Ảnh hưởng phân bón và chất bổ sung đến trọng lượng khô thân lá

Ký hiệu Nghiệm thức Trọng lượng thân lá

(tấn ha-1)

T1 Đối chứng nông dân

Tro dừa

2,611 b

T2 Bón phân cân đối

Tro dừa

2,673 b

T3 Bón phân cân đối

Eupatorium

2,259 c

T4 Bón phân cân đối

Bentonite

3,303 a

LSD (0.05)

CV%

0,006

0,487

1,.2

trong cùng một cột, số trung bình có cùng một ký tự đi kèm không khác biệt ý nghĩa ở mức

P<0.05

Biểu đồ 1. Hiệu lực của phân bón và chất bổ sung đến trọng lượng thân lá.

Thanh hiển thị độ sai biệt LSD(0.05).

3.3 Năng suất

Năng suất hạt tại ẩm độ 14% của các nghiệm thức khác nhau được trình bày ở Bảng 5

và biểu đồ 2. Do đây là giống bắp nếp để ăn, có năng suất hạt không cao. Năng suất thay đổi

từ 1,2 đến khoảng 2,0 tấn mỗi hecta.

T1 T2 T3 T4

0,0

0,5

1,0

1,5

2,0

2,5

3,0

3,5

Treatment

Weight of stubble (tonne ha -1)

Nghiệm thức

Trong lượng thân lá (t/ha)

Báo cáo nghiên cứu nông nghiệp " NHỮNG MẶT HẠN CHẾ CỦA ĐẤT VÀ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT CANH TÁC TRÊN ĐẤT CÁT CỦA HỆ THỐNG CÂY TRỒNG DỰA TRÊN NỀN LÚA "

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi