Báo cáo biện pháp nâng cao chất lượng công tác giảng dạy môn Ngữ văn: Vận dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong hoạt độnghình thành kiến thức mới phần đọc văn bản chương trình Ngữ văn 10

Trong bối cảnh ngành giáo dục đang nỗ lực chuyển mình theo định hướng phát triển năng lực người học, việc đổi mới phương pháp dạy học trở thành yêu cầu cấp thiết. Đặc biệt, đối với môn Ngữ văn ở cấp THPT, một môn học truyền thống nhưng đang đối mặt với thách thức về sự hấp dẫn, việc tìm kiếm các giải pháp sư phạm hiệu quả là vô cùng quan trọng. Báo cáo này trình bày về tầm quan trọng của việc vận dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề nhằm nâng cao chất lượng công tác giảng dạy, đặc biệt là trong hoạt động hình thành kiến thức mới của phần đọc văn bản trong chương trình Ngữ văn 10, hướng tới việc phát huy tính tích cực và chủ động của học sinh.

Giáo viên môn Ngữ văn cấp Trung học phổ thông, cán bộ quản lý giáo dục, và các nhà nghiên cứu giáo dục quan tâm đến đổi mới phương pháp giảng dạy theo định hướng phát triển năng lực.

Báo cáo chi tiết về biện pháp "Vận dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong hoạt động hình thành kiến thức mới phần đọc văn bản chương trình Ngữ văn 10" nhằm giải quyết những thách thức trong giảng dạy Ngữ văn theo chương trình giáo dục phổ thông mới. Phương pháp này tập trung vào việc giáo viên tạo ra các tình huống có vấn đề, từ đó điều khiển học sinh chủ động phát hiện và tìm cách giải quyết, qua đó chiếm lĩnh tri thức, rèn luyện kỹ năng và phát triển năng lực. Bản chất của phương pháp là tạo ra các mâu thuẫn nhận thức để kích thích tư duy học sinh, áp dụng được trong mọi hoạt động học tập từ khởi động đến vận dụng, đặc biệt hiệu quả trong hoạt động hình thành kiến thức mới phần đọc văn bản. Quy trình thực hiện bao gồm hai bước chính: chuẩn bị và tổ chức thực hiện. Giai đoạn chuẩn bị yêu cầu giáo viên thiết kế câu hỏi, tình huống và dự kiến các phương án hỗ trợ, đồng thời học sinh tự giác chuẩn bị bài học dựa trên định hướng. Giai đoạn tổ chức thực hiện trong lớp học nhấn mạnh sự tương tác, trong đó giáo viên đặt ra các tình huống vấn đề phù hợp với nội dung bài học và trình độ học sinh, khuyến khích làm việc cá nhân hoặc nhóm. Các kỹ thuật cụ thể được sử dụng bao gồm đặt câu hỏi "kích não" và tạo tình huống giả định, giúp học sinh phát triển tư duy đa chiều, khả năng phân tích, đánh giá, và giải quyết vấn đề. Ứng dụng phương pháp này không chỉ nâng cao hứng thú học tập của học sinh mà còn góp phần quan trọng vào việc chuyển đổi sang mô hình giáo dục phát triển năng lực, đảm bảo hiệu quả của công tác giảng dạy môn Ngữ văn trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.