TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
VIỆN NÔNG NGHIỆP VÀ TÀI NGUYÊN
----------------------------------------------------
BÁO CÁO THỰC HÀNH
MÔN HỌC: THỰC VẬT THỦY SINH
Giảng viên : TS. PHẠM MỸ DUNG
Sinh viên : Võ Vi Trường Vũ
MSSV : 245762030110002
Lớp : 65K NLN-MT
Bài thực hành 1: Quan sát, định loại một số loài tảo
1. Mục đích, yêu cầu
- Thông qua bài thực hành để rèn luyện kỹ năng thao tác và phân tích trong phòng thí
nghiệm.
- Từ các thí nghiệm được triển khai, giúp sinh viên quan sát được tế bào thực vật, hiện
tương đóng mở của khí khổng.
- Yêu cầu phải nắm vững lý thuyết về tế bào thực vật và sinh viên phải tuân thủ kỷ luật
phòng thí nghiệm.
2. Nội dung
Thí nghiệm 1: Quan sát tế bào thực vật
- Nguyên tắc: Quan sát được tế bào thực vật,.
- Nguyên liệu và hóa chất, thiết bị:
+ Củ Hành tây.
+ Kính hiển vi điện tử, La men, Lam kính, Dao.
- Các bước tiến hành:
+ Bóc một miếng biểu bì mặt lõm của bẹ củ hành và đặt lên lam kính và cho nước cất
+ Quan sát, điều chỉnh kính hiển vi để xem được hình dạng và sự sắp xếp các tế bào
Thí nghiệm 2: Quan sát khí khổng.
- Nguyên tắc: Sự đóng mở của khí khổng phụ thuộc vào độ no nước của tế bào hình hạt
đậu.
- Nguyên liệu và hóa chất, thiết bị:
+ Lá Thài Lài tía
+ Kính hiển vi điện tử, La men, Lam kính, Dao lam.
- Các bước tiến hành:
+ Bóc một miếng biểu bì mặt dưới lá Thài Lài tía và đặt lên lam kính.
+ Quan sát, điều chỉnh kính hiển vi để xem được hình dạng của khí khổng.
.
3. Kết quả thí nghiệm.
Thí nghiệm 1: Quan sát tế bào củ hành tây – Quan sát thành công
Thí nghiệm 2: Quan sát sự đóng mở của khí khổng.- Quan sát thành công
Tế bào củ hành tây Tế bào, khí khổng lá Thài Lài Tía
Bài 2. Thu thập, xử lý và trình bày mẫu thực vật
1. Mục đích, yêu cầu
- Thông qua bài thực hành để rèn luyện kỹ năng thao tác thu thập, xử lý và trình bày
mẫu thực vật phục vụ cho công tác nghiên cứu.
- Yêu cầu phải nắm vững nguyên tắc về thu thập, xử lý và trình bày mẫu thực vật và
sinh viên phải tuân thủ kỷ luật phòng thí nghiệm.
2. Vật liệu, hóa chất và thiết bị
- Cặp mắt cáo, giấy báo, bao tải hoặc túi nilon cỡ lớn để đựng mẫu; sổ, bút chì mềm,
nhãn để ghi chép; kéo cắt cây; giấy roki, thùng tôn đựng mẫu, lọ thủy tinh.
- Fooc môn; Cồn 960 và Sunfat đồng để tẩm độc mẫu cây (Đổ cồn 960 vào khay men
rộng, hoà tan CuSO4 vào cho đến khi không còn tan nữa thì thôi). Có thể thay thế dung
dịch tẩm độc cho mẫu cây bằng cách pha theo tỷ lệ là 50 g HgCl2 3 %o trong 20 lít
cồn.
3. Nội dung
Trong phân loại thực vật thì phân tích mẫu cây tươi là tốt nhất. Tuy nhiên, trong nhiều
trường hợp không có mẫu cây tươi nên phải phân tích trên những mẫu cây đã có từ
trước thông qua mẫu ngâm hoặc mẫu cây đã ép khô.
3.1. Phương pháp thu mẫu
- Khi đi thu mẫu cần sử dụng bao tải hoặc túi nilon cở lớn để thu mẫu; sổ, bút chì mềm,
nhãn để ghi chép; kéo cắt cây. Khi đi thu mẫu cần đảm bảo nguyên tắc:
- Mỗi mẫu phải có đầy đủ các bộ phận nhất là cành, lá cùng với hoa và cả quả càng tốt
(đối với cây lớn) hay thu cả cây đối với cây thân thảo và Dương xỉ. Mẫu vừa phải,
không non quá, không bị sâu, rách, úa hay héo. Một cây lớn nên thu từ 3 – 5 mẫu để dễ
dàng phân tích và trao đổi.
- Đeo nhãn cho các mẫu vừa thu được: Dùng bút chì mềm ghi vào nhãn các thông tin
như: Số hiệu mẫu của tác giả, địa điểm và nơi thu mẫu ở đâu, ngày lấy mẫu, đặc điểm
quan trọng và người lấy mẫu. Các mẫu vật có chỉ cần ghi số hiệu mẫu, còn các thông
tin khác ghi vào sổ riêng.
- Có thể đánh số hiệu từ 1 trở đi kể từ khi thu mẫu đầu tiên đến hết đợt nghiên cứu hoặc
đánh theo năm tháng, chẳng hạn đợt thu mẫu vào tháng 8 năm 2009 thì đánh số hiệu
là 098 làm số gốc sau đó đánh từ số 1 trở đi. Cách đánh này biết được thời gian thu
mẫu và số mẫu của từng đợt. Các mẫu thu trên cùng một cây thì đánh cùng một số hiệu.
- Khi thu mẫu cần ghi chép ngay vào sổ nhật ký các đặc điểm dễ nhận biết ngoài thiên
nhiên, nhất là các đặc điểm dễ bị mất khi khô.
- Thu và ghi chép xong cho vào bao tải cỡ to mang về nhà mới làm mẫu.
3.2. Xử lý và trình bày mẫu
Phương pháp làm tập mẫu khô: Công tác này có nhiều bước:
- Sửa sang lại mẫu: Dùng kéo hoặc dao con tỉa bớt những cành xấu, lá rách, rườm rà.
Giữ lại mẫu vừa đủ kích thước có hoa, quả hoặc bào tử. Đối với rễ, thân rễ hoặc quả
dày có thể dùng dao cắt bớt cho mỏng để dễ ép nhưng không được làm mất cấu tạo và
hình dạng của chúng.
- Đặt mẫu vào trong tờ giấy báo gấp đôi. Cần chú ý sắp đặt các cành lá, hoa thế nào cho
chúng không đè lên nhau nhiều quá. Các cành hoa không gãy dập, sắp đặt cụm hoa sao
cho thấy rõ được kiểu dáng tự nhiên của chúng. Cần lật ít nhất 1 lá cho mặt dưới lên
trên để thấy được các túi bào tử hoặc gân lông ở mặt dưới lá. Nếu mẫu cây quá khổ thì
ta có thể gấp khúc chúng sao cho mẫu nằm gọn trong tờ giấy báo.
- Ép mẫu: Cho khoảng 15 – 20 mẫu ép vào cặp ép cây (Mỗi cặp ép gồm 2 tấm gỗ mắt
cáo ép bên ngoài). Trước khi buộc cặp thì cho thêm ở bên ngoài một vài tờ bìa cứng
sau đó dùng dây buộc thật chặt lại. Nén cặp dưới vài vật nặng (gạch, đá) rồi đem phơi
nắng hoặc đem sấy nếu gặp trời mưa.
- Chăm sóc mẫu khi chưa khô: Hàng ngày ta phải thay giấy một vài lần, nếu không
mẫu sẽ ẩm trở lại do giấy ẩm thấm vào. Một vài ngày sau không cần phải nén cặp ép
nữa mà chỉ cần phơi và thay giấy cho tới khi mẫu thật khô.
- Tẩm độc cho cây: Công việc này nhằm để diệt các vi khuẩn và nấm mốc, gián. Hiện
nay chúng ta dùng cồn 960 và sunfat đồng để tẩm độc. Đổ cồn 960 vào khay men rộng,
hoà tan CuSO4 vào cho đến khi không còn tan nữa thì thôi. Nhúng cây vào dung dịch
trong 5 – 10 phút rồi đem phơi trở lại cho đến khô. Có thể thay thế dung dịch tẩm độc
cho cây bằng cách pha theo tỷ lệ là 50 g HgCl2 3 %o trong 20 lit cồn.
- Khâu cây: Cây đã khô sau khi tẩm độc ta đem khâu vào tờ bìa roky hoặc giấy cứng có
màu trắng. Đặt mẫu cây lên bìa sao cho nó có dáng đẹp tự nhiên và một vài lá có mặt
dưới lên trên để khi quan sát có đủ cả 2 mặt lá. Nếu mẫu cây có quả không thể ép được
thì sau khi phơi khô ta bỏ chúng vào trong túi nilon trong, nhỏ rồi khâu kèm ở một góc
tờ giấy. Góc phía dưới bên tay phải ta dùng để dán nhãn cho cây. Mặt sau của bìa cứng
ta dùng băng dính để dính các mũi khâu lại. Mẫu sau khi khây xong cho vào túi nilon
trong bao bọc bên ngoài để bảo vệ.
-Cuối cùng, tất cả các mẫu khô được bảo quản trong những thùng bằng kẽm có bỏ túi
đựng Silicagen để hút ẩm.
Phương pháp làm tiêu bản ngâm
Đối với các loại mẫu vật khó ép hoặc sau khi ép khô thì bị biến dạng nhiều, rất khó
nhận xét như các bộ phận mọng nước, các loại quả thịt, các hoa mảnh dẻ hoặc thể quả
của nấm… Trong trường hợp đó, việc bảo quản mẫu bằng cách ngâm vào môi trường
lỏng là cần thiết. Phương pháp này có thể giữ được màu sắc tự nhiên của vật mẫu song
không làm được nhiều như tiêu bản khô vì phải tốn nhiều bình ngâm, hoá chất và diện
