1
BỘ Y TẾ
Số: 430 /BC-BYT
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Hà Nội, ngày 13 tháng 5 năm 2014
BÁO CÁO
Tình hình nhiễm HIV/AIDS và kết quả hoạt động phòng, chống HIV/AIDS
4 tháng đầu năm 2014
Kính gửi: Đồng chí Vũ Đức Đam
Phó Thủ tướng Chính phủ
Chủ tịch Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và
phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm
I. TÌNH HÌNH DỊCH HIV/AIDS TẠI VIỆT NAM
1. Tình hình nhiễm HIV/AIDS
Tính từ ca nhiễm HIV đầu tiên được phát hiện năm 1990 tại TP Hồ Chí Minh cho
đến hết 31/3/2014, toàn quốc hiện có 218.204 trường hợp số trường hợp báo cáo hiện
nhiễm HIV (trong đó số bệnh nhân chuyển sang giai đoạn AIDS là 67.259) và đã có
69.287 trường hợp tử vong do HIV/AIDS. Tuy nhiên theo ước tính và dự báo dịch
HIV/AIDS năm 2014 có khoảng 256.500 người hiện nhiễm HIV trong cộng đồng. Do đó
ước tính còn 38.300 người nhiễm HIV trong cộng đồng chưa biết tình trạng nhiễm HIV.
Tỷ lệ người hiện mắc HIV toàn quốc trên 100.00 dân theo số báo cáo là 248 người,
tỉnh Điện Biên vẫn là địa phương có tỷ lệ hiện mắc HIV trên 100.000 dân cao nhất cả
nước (875), tiếp đến là thành phố Hồ Chí Minh (690), thứ 3 là Thái Nguyên (636).
Trong 3 tháng đầu năm 2014, có 2012 trường hợp mới phát hiện nhiễm HIV được
báo cáo, 928 người nhiễm HIV chuyển sang giai đoạn AIDS; 300 người nhiễm
HIV/AIDS tử vong. 10 tỉnh có số trường hợp xét nghiệm mới phát hiện dương tính lớn
nhất trong 3 tháng đầu năm 2014, bao gồm TP. Hồ Chí Minh 374 trường hợp, Sơn La 94
trường hợp, Điện Biên 79 trường hợp; Yên Bái 74 trường hợp; Lai Châu 70 trường hợp;
Đồng Tháp 70 trường hợp; Kiên Giang 70 trường hợp; Thái Nguyên 56 trường hợp;
Đồng Nai 56 trường hợp; Nghệ An 56 trường hợp.
So sánh cùng kỳ 3 tháng đầu năm 2014 với năm 2013: số trường hợp mới phát
hiện nhiễm HIV giảm 35% (1105 trường hợp), số bệnh nhân AIDS giảm 47% (815
trường hợp), tử vong do AIDS giảm 53% (337 trường hợp), 12 tỉnh có số người nhiễm
HIV được mới phát hiện tăng hơn so với cùng kỳ năm 2013 (chi tiết 10 tỉnh có số người
nhiễm HIV tăng tại bảng 1) và 46 tỉnh có số người nhiễm HIV phát hiện mới giảm (chi
tiết 10 tỉnh có số người nhiễm HIV giảm tại bảng 2).
2
Bảng 1. 10 tỉnh có số người nhiễm HIV tăng cao nhất so với cùng kỳ năm 2013
STT
Tỉnh
HIV Phát hiện 2014
HIV phát hiện 2013
Số HIV tăng
1
Yên Bái
74
53
21
39%
2
Sóc Trăng
48
32
16
50%
3
Phú Thọ
55
43
12
28%
4
Tuyên Quang
19
8
11
137%
5
Cà Mau
55
48
7
15%
6
Bắc Giang
23
16
7
43%
7
Hà Tĩnh
17
10
7
70%
8
Kiên Giang
70
67
3
4.5%
9
Bình Định
6
4
2
50%
10
Đồng Tháp
70
69
1
1.5%
Các tỉnh có tỷ lệ nhiễm tăng cao như Tuyên Quang hoặc Hà Tĩnh, nhưng số người
nhiễm HIV tăng không cao, do đó thuộc những tỉnh có người nhiễm HIV được phát hiện
thấp. Tuy nhiên quan ngại về số người nhiễm HIV gia tăng ở Yên Bái, mức phát hiện
người nhiễm HIV hằng năm vẫn ở mức cao.
Bảng 2. 10 tỉnh có số người nhiễm HIV giảm nhiều nhất so với cùng kỳ năm 2013.
STT
Tỉnh
HIV Phát hiện 2014
HIV phát hiện 2013
Số HIV giảm
% giảm
1
Hồ Chí Minh
374
576
202
35%
2
Hà Nội
25
149
124
83%
3
Thanh Hóa
21
100
79
79%
4
An Giang
7
74
67
90%
5
Nghệ An
56
110
54
49%
6
Thái Nguyên
56
101
45
45%
7
Đồng Nai
56
100
44
44%
8
Cần Thơ
53
96
43
45%
9
Hải Dương
4
44
40
91%
10
Quảng Ninh
50
87
37
43%
Bảng trên cho thấy các tỉnh trọng điểm về dịch HIV/AIDS đã giảm nhiều số ca
phát hiện mới nhiễm HIV và triển khai mạnh các giải pháp can thiệp trong thời gian qua
như Hồ Chí Minh, Hà Nội, Thanh Hóa, Thái Nguyên, Hải Phòng, Hải Dương, An Giang,
CầnThơ.
Bảng 3. 10 tỉnh có số người nhiễm HIV còn sống cao nhất cả nước.
STT
Tỉnh/TP
HIV còn sống
1
Hồ Chí Minh
53.076
2
Hà Nội
20.762
3
Thái Nguyên
7.321
4
Hải Phòng
7.129
5
Sơn La
6.926
6
Nghệ An
6.124
7
Đồng Nai
5.827
8
Thanh Hóa
5.311
9
Quảng Ninh
5.048
10
An Giang
5.009
3
Phần lớn các tỉnh có số người nhiễm HIV cao là các tỉnh, thành phố có dân số cao
và kinh tế phát triển, tuy nhiên một số tỉnh có người nhiễm HIV cao như Sơn La, Thái
Nguyên có người nhiễm HIV cao liên quan nhiều đến số người nghiện chích ma túy cao.
Phân tích xu hướng và hình thái dịch HIV trên toàn quốc:
Biểu 1: Số người phát hiện mới nhiễm HIV/AIDS và
tử vong qua các năm
Biểu 2: So sánh tỷ lệ nhiễm HIV trên
100.000 dân của cả nước và các khu vực
Xu hướng dịch HIV tiếp tục giảm qua các năm, tuy nhiên các vùng miền có mức
độ dịch HIV khác nhau, tỷ lệ hiện mắc HIV trên 100.000 dân cao ở các khu vực miền núi
phía bắc, các tỉnh miền đông nam bộ (bao gồm cả TP Hồ Chí Minh).
Biểu đồ 3: Tỷ lệ xã/phường, quận/huyện phát hiện có người nhiễm HIV đến hết quý 1
năm 2014
Về địa bàn phân bố dịch: tính đến 31/3/2014, toàn quốc đã phát hiện người nhiễm
HIV tại 78% xã/phường, gần 98% quận/huyện và 63/63 tỉnh/thành phố. Tính đến hết
31/3/2014, dịch HIV tiếp tục lan rộng về địa bàn cấp xã/phường, tăng thêm 33 số
xã/phường mới phát hiện có người nhiễm HIV so với cuối năm 2013
4
Biểu đồ 4a: Phân bố người nhiễm HIV cùng
kỳ năm 2013 và 2014
Biểu đồ 4b. Phân bố người nhiễm HIV
theo giới qua các năm
Phân bố người nhiễm HIV theo giới: phát hiện trong quý 1 năm 2014 ở nam giới
chiếm 67,6%, nữ giới chiếm 32,4%, thay đổi nhỏ không đáng kể so với cùng kỳ năm
2013.
Biểu đồ 5a: Phân bố người nhiễm HIV
theo nhóm tuổi cùng kỳ năm 2013 và 2014
Biểu đồ 5b: Phân bố người nhiễm HIV theo
nhóm tuổi qua các năm
Trong số người nhiễm HIV được phát hiện trong năm quý 1 năm 2014 cho thấy
chủ yếu tập trung ở nhóm tuổi từ 20-39 tuổi với chiếm từ 74,9% số người nhiễm HIV
(biểu đồ 5a). Xu hướng tỷ người nhiễm HIV được phát hiện thuộc nhóm tuổi 30-39 ngày
càng chiếm tỷ lệ chính so với những nhóm còn lại, tuổi bị mắc HIV có xu hướng tập
trung vào nhóm tuổi 30-39.
5
Biểu đồ 6a: Phân bố người nhiễm HIV
theo đường lây cùng kỳ năm 2013 và 2014
Biểu đồ 6b: Phân bố người nhiễm HIV theo
đường lây qua các năm
Phân bố người nhiễm HIV theo đường lây truyền: Qua biểu đồ 6b cho thấy tỷ lệ
người nhiễm HIV được phát hiện bị lây truyền qua đường tình dục ngày chiếm tỷ trọng
cao hơn lây truyền qua đường máu có xu hướng giảm. Trong số người nhiễm HIV được
phát hiện báo cáo trong năm 2013 cho thấy: số người lây truyền qua đường tình dục
chiếm tỷ lệ cao nhất 45% tiếp đến số người nhiễm HIV lây truyền qua đường máu chiếm
42,4%, trong khi đó, trong 3 tháng đầu năm 2014, tỷ lệ người nhiễm HIV được xét
nghiệm phát hiện lây truyền qua đường tình dục chiếm tới 48,2%, đường máu (36,8%)
(biểu đồ 6a), tỷ lệ người nhiễm HIV lây truyền từ mẹ sang con chiếm 2%, có 13% tỷ lệ
người nhiễm HIV không rõ đường lây truyền.
Phân bố người nhiễm HIV theo các nhóm đối tượng:
Biểu đồ 7a: Phân bố người nhiễm HIV
theo nhóm đối tượng quý 1 năm 2014
Biểu 7b: Phân bố người nhiễm HIV theo
nhóm đối tượng qua các năm
Tỷ lệ người nhiễm HIV là người nghiện chích ma túy vẫn chiếm chủ yếu, đang có
xu hướng giảm dần từ 2008 đến 2012, tuy nhiên trong năm 2013, tỷ lệ người nhiễm HIV
được phát hiện báo cáo là người nghiện chích ma tuý có tăng nhẹ, chiếm 39,2% và trong
quý 1 năm 2014 tỷ lệ này giảm chỉ còn chiếm 34,1%. Ngược lại, tỷ lệ người nhiễm HIV
được phát hiện là đối tượng tình dục khác giới có xu hướng gia tăng, trong gia đoạn từ
2007 đến 2012. Tuy nhiên, trong quý 1 năm 2014 phân bố người nhiễm HIV được phát
hiện và báo cáo là đối tượng tình dục khác giới giảm còn 19,2%. Các nhóm còn lại
chiếm một tỷ lệ thấp.