Báo cáo tổng kết đề tài NCKH: Đánh giá đa dạng di truyền các giống hoa mai và xây dựng quy trình nhân giống in vitro cây mai vàng Ochna integerrima (Lour.) Merr.

Mai vàng (Ochna integerrima) giữ vai trò văn hóa và kinh tế đặc biệt tại miền Nam Việt Nam, là loài hoa không thể thiếu trong dịp Tết cổ truyền, đồng thời đóng góp đáng kể vào giá trị sản xuất hoa cây cảnh của TP. Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, nguồn gen mai quý đang đối mặt với nguy cơ suy giảm do khai thác quá mức và tác động môi trường, trong khi nghiên cứu về loài cây này vẫn còn hạn chế. Hơn nữa, việc nhân giống truyền thống gặp khó khăn trong việc duy trì đặc tính di truyền đồng đều và số lượng lớn. Nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường ngày càng tăng và bảo tồn nguồn gen quý, việc đánh giá đa dạng di truyền và xây dựng quy trình nhân giống in vitro hiệu quả cho mai vàng là hết sức cấp thiết.

Nhà khoa học, nhà nghiên cứu trong lĩnh vực công nghệ sinh học thực vật, di truyền học và nông nghiệp; giảng viên, sinh viên các ngành liên quan; các đơn vị sản xuất, kinh doanh cây cảnh và những người quan tâm đến bảo tồn nguồn gen thực vật.

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá đa dạng di truyền của các giống mai vàng và xây dựng quy trình nhân giống in vitro cho cây mai vàng (Ochna integerrima (Lour.) Merr.), nhằm bảo tồn và phát triển nguồn gen quý hiếm. Sử dụng kỹ thuật PCR-RAPD, các nhà khoa học đã phân tích 15 giống mai khác nhau. Sau khi sàng lọc, 11 mồi đa hình đã được sử dụng, tạo ra tổng cộng 634 alen, trong đó 129 alen (chiếm 20,3%) có tính đa hình. Mức độ tương đồng di truyền giữa các giống dao động từ 48% đến 78%, cho thấy sự đa dạng nhất định. Dựa trên phân tích này, 15 giống mai được phân thành hai nhóm di truyền rõ rệt, cung cấp cơ sở quan trọng cho công tác phân loại và bảo tồn.
Song song đó, quy trình nhân giống in vitro đã được phát triển để tối ưu hóa khả năng tạo chồi và ra rễ. Mẫu đoạn thân được nuôi cấy trên môi trường MS bổ sung 1,5 mg/l BA và 0,5 mg/l NAA đã kích thích tạo chồi hiệu quả (3 chồi/mẫu). Tổ hợp 2 mg/l kinetin và 4 mg/l BA được xác định là tối ưu cho việc tạo đa chồi, đạt trung bình 4 chồi/mẫu. Tiếp theo, môi trường khoáng ½ MS được chứng minh là phù hợp để kích thích sự ra rễ trong 2 tuần và hỗ trợ sinh trưởng, phát triển tốt của cây con tái sinh in vitro. Quy trình này không chỉ giúp nhân nhanh số lượng lớn cây mai vàng có đặc tính di truyền ổn định, mà còn góp phần quan trọng vào việc bảo tồn các giống mai quý hiếm, đồng thời đáp ứng nhu cầu thị trường ngày càng cao về cây cảnh chất lượng cao.