Rượu và bệnh gan
Rượu và bệnh gan
BS.Phạm Thị Thu Thủy-Medic
(Dựa theo “Bệnh gan và rượu” của Tổ chức bệnh gan Hoa kỳ-Tư vấn, giáo dục,
nghiên cứu bệnh gan)
Thời sinh viên, khi phải trực trong bệnh viện, chúng tôi hầu như thức trắng đêm.
Thức như vậy nửa đêm thường rất đói. Như bây giờ tất người ta sẽ nghĩ đến
chuyện ăn 1 tô phở hay gì đó nhưng thời ấy chúng tôi đều bị “viêm màng túi mãn
tính” nên mong ước đó thật là khó thực hiện.
Một cô bạn thân của tôi gia đình ở miền tây. Những đêm trực giáp tết, lúc đang đói
như thế, bạn tôi luôn kể chuyện quê mình. Cô ta nói về những món ăn mà cô ta sẽ
làm và sẽ ăn khi về quê nghỉ tết. Cứ sau mỗi lần “Tao sẽ nấu món…”, hay “tao sẽ
ăn…” mắt cô ta lại sáng long lanh khiến cho bạn bè vừa hết sức buồn cười vừa
thấy thèm ăn ghê gớm.
Ngày nay vấn đề ăn không đến mức quá khó khăn như trước nữa. Số người gặp
rắc rối vì đã ăn quá nhiều ngày càng tăng. Nhiều nữ bệnh nhân khi gặp tôi than
phiền một cách hết sức thành thật: “Trời ơi! Tôi ăn ít lắm, nhiều khi còn bỏ bữa
nữa đó. Vậy mà không biết sao cứ lên cân hoài’. Thế nhưng nói một lúc, tôi phát
hiện ra rằng tuy bữa chính bà ta ăn rất ít nhưng ăn vặt thì toàn những món rất ngọt
hay rất béo, mà lại ăn suốt ngày. Lúc này bà bệnh nhân mới cười bẻn lẻn “Thèm
quá, nhịn không nổi bác sĩ ơi”.
Vấn đề của các ông cũng không kém phần nan giải. Có lần tôi gặp một ông trung
niên gan bị nhiễm mở nặng. Tôi nói
Anh nên cữ ăn chất béo, nhất là mở động vật
Dạ - anh ta gật đầu sốt sắng,
Tôi nói tiếp:
Bớt ăn bánh ngọt nhất là các loại bánh kem, bánh bơ.
Dạ, tui cũng ít ăn mấy thứ đó lắm.
Nhất là không uống bia rượu.
Trời! – anh ta la lên – hạn chế một chút thì được chứ không uống chút nào
chịu sao nổi, bác sĩ?!
Trong khi vợ anh ta hết sức đắc ý thì anh ta nằn nì, cự nự cứ như những điều cấm
đoán ấy là tôi tự ý nghĩ ra vậy. Đáng chú ý là anh ta đưa ra nhiều lý lẻ mà theo anh
ta là “hết sức sát đáng” như Nhiều người cả đời không uống giọt rượu hay thỉnh
thoảng lễ, tết mới uống mà vẫn bị bệnh gan; nhiều ông uống rượu quanh năm mà
có thấy đau bệnh gì đâu?
Thế mới thấy đa số mọi người đều lẫn lộn về mối quan hệ giữa rượu và bệnh gan.
Hiệp hội bệnh gan Hoa kỳ đã thấy rằng có sự hiểu lầm rất nhiều về mối quan hệ
này. Nhân dịp năm mới sắp đến, khi mà nhiều bợm rượu đang háo hức chờ ngày
“xung trận” tôi xin nói đôi điều về rượu và bệnh gan để các “bợm” và vợ của họ
cùng tham khảo:
Rượu có thể gây nên bệnh gan?
Có, nhưng nó là một trong những nguyên nhân , và nguy cơ này phụ thuộc vào
bạn uống nhiều hay ít và đã uống trong bao lâu. Có hơn 100 loại bệnh gan. Những
nguyên nhân được biết như là: siêu vi , khiếm khuyết về di truyền , do thuốc, hóa
chất , …….Những nhà khoa học vẫn còn đang tìm kiếm những nguyên nhân gây
ra bệnh gan trầm trọng nhất.
Uống rượu bao nhiêu thì an toàn?
Bởi vì có những người nhạy cảm với rượu hơn những người khác. Vì vậy không
có mức độ chính xác mà tùy thuộc cơ thể của mỗi người . Nói chung nếu uống
rượu , không nên uống hơn 2 cốc một ngày.
Rượu có thể gây tổn thương gan dù uống ít?
Đúng vậy ,rượu có thể gây tổn thương gan dù uống ít nếu bạn dùng chung với
thuốc có chứa acetaminophen. Khi bạn uống thuốc , bạn phải hết sức cẩn thận ,
không bao giờ dùng thức uống có cồn để uống thuốc.
Những người uống rượu thường xuyên có thể bị viêm gan do rượu?
Đúng vậy , viêm gan do rượu thường xảy ra ở người nghiện rượu, nhưng nó cũng
xảy ra ở người thỉnh thỏang uống rượu. Phản ứng của gan với rượu khác nhau ở
mỗi cơ thể con người.
Nếu uống nhiều rượu gây nên bệnh gan gì?
Viêm gan do rượu là tình trạng viêm và hoại tử tế bào gan kéo dài 1 đến 2 tuần.
Triệu chứng gồm :chán ăn , buồn nôn , ói , đau bụng , sốt , vàng da , thỉnh thoảng
có rối loạn tâm thần. Bệnh có thể diễn tiến đến xơ gan do rượu qua nhều năm. Xơ
gan do tế bào gan bị tổn thương thường xuyên. Gan thấm mỡ là giai đoạn sớm của
bệnh gan do rượu, nếu bệnh nhân ngừng uống rượu ở giai đoạn này bệnh có thể tự
khỏi .
Viêm gan do rượu được chẩn đoán như thế nào?
Viêm gan do rượu không dễ chẩn đoán. Thỉnh thỏang triệu chứng có thể xấu hơn
sau một thời gian ngừng uống rượu hơn là lúc đang uống rượu. Thông thường
bệnh diễn tiến nặng sau thời gian uống rượu nhiều , cũng có thể gặp ở người uống
rượu trung bình. Xét nghiệm máu giúp chẩn đoán bệnh . Chẩn đoán chính xác nhất
là sinh thiết gan.
Nam hay nữ dễ bị viêm gan do rượu?
Phụ nữ dường như chịu tổn thương gan do rượu nhiều hơn ở nam giới. Ngay cả
khi một người nam và một người nữ cùng cân nặng , uống cùng một lượng rượu
thì thấy nồng độ rượu trong máu người nữ cao hơn nam. Vì lượng mỡ cơ thể nữ
nhiều hơn nam, lượng nước ít hơn , sự hấp thu rượu khác nhau ở nam và nữ.
Có phải tất cả những người uống rượu bị viêm gan do rượu và dần dần tiến đến
xơ gan?
Không hẳn vậy. Có một số người chịu đựng được tổn thương về thể chất và tâm lý
do rượu gây ra và thoát được tổn thương gan trầm trọng . Xơ gan do rượu trong
những người uống rượu khoảng 10-25%.
Viêm gan do rượu có khác gan thấm mỡ?
Khác nhau. Bất cứ người nào uống rượu nhiều ngay cả uống vài ngày cũng sẽ phát
triển thành gan thấm mỡ , trong đó tế bào gan sưng lên chứa mỡ và nước. Gan
thấm mỡ cũng có thể do nguyên nhân từ bệnh tiểu đường , béo phì , do dùng
thuốc , suy dinh dưỡng nặng . Gan thấm mỡ do rượu có thể hồi phục khi ngừng
uống rượu.
Có phải viêm gan do rượu thường đưa đến xơ gan?
Không . Phải bị viêm gan do rượu nhiều năm mới gây tổn thương gan nặng dẫn
đến xơ gan . Nếu viêm gan do rượu được phát hiện và điều trị sớm , có thể ngăn
ngừa được xơ gan.
Viêm gan do rượu thì nguy hiểm?
Đúng vậy . Có thể gây tử vong , đặc biệt nếu bệnh nhân có tổn thương gan trước
đó . Những người uống rượu nhiều thường suy dinh dưỡng vì có thể kèm các bệnh