B NH SUY N TR EMỆ Ễ Ở Ẻ
B nh suy n tr em còn g i là b nh hen ph qu n hay là viêmệ ễ ở ẻ ọ ệ ế ả
ph qu n th hen, là m t b nh m n tính đ ng hô h p. B nhế ả ể ộ ệ ạ ở ườ ấ ệ
bi u hi n b ng s co th t ph qu n và làm tăng ti t ch t nh yể ệ ằ ự ắ ế ả ế ấ ầ
niêm m c ph qu n. Hai hi n t ng này làm c n tr s l uạ ế ả ệ ượ ả ở ự ư
thông c a không khí, vì v y tr khó th . M c đ khó th nhi uủ ậ ẻ ở ứ ộ ở ề
hay ít còn tùy thu c vào s co th t ph qu n và s bài ti t d chộ ự ắ ế ả ự ế ị
nh y nhi u hay ít và tùy thu c vào tính ch t c a b nh có bầ ề ộ ấ ủ ệ ị
nhi m do vi sinh v t (vi khu n, vi rút, vi n m) hay không? n uễ ậ ẩ ấ ế
có thì b nh còn ph c t p h n nhi u. ệ ứ ạ ơ ề
Ngoài ra còn có nhi u y u t gâyề ế ố
kh i phát c n hen, các đ ng th dở ơ ườ ở ễ
b kích thích quá m c v i m t lo tị ứ ớ ộ ạ
các y u t kh i phát c n hen nh :ế ố ở ơ ư
b i nhà, m t, ph n hoa, khói thu cụ ạ ấ ố
lá, các ch t gây kích thích.ấ
Nh n bi t tr b hen ph qu n:ậ ế ẻ ị ế ả
Đ i v i c n hen ph qu n nh :ố ớ ơ ế ả ẹ
th ng xu t hi n khi g ng s cườ ấ ệ ắ ứ
(khóc, ch y nh y quá m c,...) bi uạ ả ứ ể
hi n là c n ho nh ho gà, nói đ cệ ơ ư ượ
vài câu dài không b ng t quãng. Nghe ph i th y có ti ng ran rítị ắ ổ ấ ế
vào cu i thì th ra. ố ở
Đ i v i hen ph qu n v a: c n ho xu t hi n khi tr g ng s c,ố ớ ế ả ừ ơ ấ ệ ẻ ắ ứ
ti ng nói ng t quãng, b t đ u th y d u hi u co kéo l ng ng c,ế ắ ắ ầ ấ ấ ệ ồ ự
hõm c, h th ng đòn, nghe th y ti ng ran rít thì th ra. ứ ố ượ ấ ế ở
Đ i v i hen ph qu n n ng: khó th , ho khi ngh ng i, cánh mũiố ớ ế ả ặ ở ỉ ơ
ph p ph ng, tr nh không th bú đ c, hi n t ng co kéo l ngậ ồ ẻ ỏ ể ượ ệ ượ ồ
ng c, mũi c, h th ng đòn r t rõ, nhìn môi c a tr th y tímự ứ ố ượ ấ ủ ẻ ấ
Không cho tr ch i v iẻ ơ ớ
chó khi tr có ti n s b nhẻ ề ử ệ
hen ph qu n. nh: Thanhế ả Ả
Hoa
tái. Nói ho c khóc r t khó khăn (ch t ng t m t). Nghe ph i cóặ ấ ỉ ừ ừ ộ ổ
ran rít to c hai thì th ra và hít vào. ả ở
Đ i v i hen ph qu n r t n ng (ác tính): tr khó th d d i,ố ớ ế ả ấ ặ ẻ ở ữ ộ
không th khóc ho c nói và lúc này nghe ph i không còn th yể ặ ổ ấ
ran. C n hen x y ra liên ti p trong nhi u ngày n u không có bi nơ ả ế ề ế ệ
pháp can thi p k p th i. ệ ị ờ
Trong hen ph qu n n u có kèm theo s t thì r t có kh năng trế ả ế ố ấ ả ẻ
b viêm đ ng hô h p (có th hô h p trên ho c hô h p d i) doị ườ ấ ể ấ ặ ấ ướ
vi sinh v t (vi khu n, vi n m ho c vi rút). Khi nghi ng tr bậ ẩ ấ ặ ờ ẻ ị
hen ph qu n c n thi t ph i cho tr đi khám b nh, đ c bi t làế ả ầ ế ả ẻ ệ ặ ệ
khám bác sĩ chuyên khoa nhi, tuy t đ i không nên ch a b nh theoệ ố ữ ệ
mách b o c a b n bè, ng i thân không có chuyên môn v y t .ả ủ ạ ườ ề ế
Không nên t mua thu c đ đi u tr cho tr vì không nh ngự ố ể ề ị ẻ ữ
không kh i mà nhi u khi còn gây nguy hi m cho tính m ng. ỏ ề ể ạ
Khi tr lên c n hen n ng, hen c p tính (khó th g p, d d i, môiẻ ơ ặ ấ ở ấ ữ ộ
tím tái, không bú đ c, không khóc đ c, nói ng t quãng ho cượ ượ ắ ặ
không nói đ c) c n kh n tr ng đ a cháu đ n c s y t g nượ ầ ẩ ươ ư ế ơ ở ế ầ
nh t đ c p c u đ tránh x y ra đi u đáng ti c. ấ ể ấ ứ ể ả ề ế
L u ý: ư
Đ i v i tr có ti n s hen ph qu n thì b m và ng i l nố ớ ẻ ề ử ế ả ố ẹ ườ ớ
không nên hút thu c trong nhà, không nên nuôi chó mèo trongố
nhà. C n đ phòng có m t gà chui trong chăn, g i đ m b ngầ ề ạ ố ệ ằ
cách ph i n ng chăn g i, đ m m i khi có đi u ki n... ơ ắ ố ệ ỗ ề ệ
Tr đã t ng b hen ph qu n đã đ c bác sĩ t v n và đi u trẻ ừ ị ế ả ượ ư ấ ề ị
c n đi u tr phòng hen theo h ng d n c a bác sĩ chuyên khoa. ầ ề ị ướ ẫ ủ
Bác sĩ Vũ Th Thuị
Kho 24 - Ch t L ng Cu c S ng ẻ ấ ượ ộ ố
www.khoe24.vn
Ngu n: SKDS ồ
NHI M KHU N HÔ H P Ễ Ẩ Ấ
Theo T ch c Y t Th gi i, hàng năm trên th gi i có kho ngổ ứ ế ế ớ ế ớ ả
12,9 tri u tr em t vong, trong đó có 4,3 tri u tr t vong vìệ ẻ ử ệ ẻ ử
nhi m khu n hô h p c p tính (NKHHCT) mà 95% là các n cễ ẩ ấ ấ ở ướ
đang phát tri n. Tr nh d i 1 tu i là nhóm tr d b NKHHCTể ẻ ỏ ướ ổ ẻ ễ ị
nh t. Ngoài th ph bi n hay g p nh t là viêm mũi h ng c pấ ể ổ ế ặ ấ ọ ấ
tính, tr nh th ng b các th n ng nh : viêm n p thanh qu n,ẻ ỏ ườ ị ể ặ ư ắ ả
viêm thanh qu n, viêm ti u ph qu n và viêm ph qu n - ph i. ả ể ế ả ế ả ổ
Viêm mũi h ng c p tínhọ ấ
Đây là th b nh th ng g p nh t, chi m kho ng 50-70% s trể ệ ườ ặ ấ ế ả ố ẻ
b b nh. Vì tr nh ch th b ng mũi (trong khi tr l n và ng iị ệ ẻ ỏ ỉ ở ằ ẻ ớ ườ
l n th c qua mũi và mi ng) nên ch c n ngh t mũi đã gây tri uớ ở ả ệ ỉ ầ ẹ ệ
ch ng khó th n ng. Bi u hi n ch y u c a th b nh này là s tứ ở ặ ể ệ ủ ế ủ ể ệ ố
nh ho c không, kèm theo viêm long hô h p (ho, ch y n cẹ ặ ấ ả ướ
mũi), qu y khóc, khó bú, khó ng và th ng th há mi ng do t cấ ủ ườ ở ệ ắ
đ ng th chính là mũi. Tr có th th nhanh h n bình th ng,ườ ở ẻ ể ở ơ ườ
đôi khi co rút l ng ng c, đ u g t gù theo nh p th nh ng ít khi bồ ự ầ ậ ị ở ư ị
tím tái. Khám th ng th y các khoang mũi h p ho c t c h n doườ ấ ẹ ặ ắ ẳ
viêm phù n , niêm m c mũi đ r c, nhi u d ch xu t ti t trongề ạ ỏ ự ề ị ấ ế
ho c đ c nh m , đôi khi quánh dính ho c khô c ng thành c cặ ụ ư ủ ặ ứ ụ
dày b t kín 1 ho c c 2 bên l mũi. Thành tr c, thành sau h ngị ặ ả ỗ ướ ọ
và 2 tuy n h nh nhân kh u cái (amidan) cũng th ng b viêmế ạ ẩ ườ ị
phù n đ r c, nh ng ít khi có m ho c gi m c nh viêm h ngề ỏ ự ư ủ ặ ả ạ ư ọ
tr l n và ng i l n.ở ẻ ớ ườ ớ
Khám hô h p cho tr .ấ ẻ
Nguyên nhân ch y u gây viêm mũi h ng c p tr nh là các viủ ế ọ ấ ở ẻ ỏ
khu n, virus đ ng hô h p; hàng đ u là vi khu n h p bào đ ngẩ ườ ấ ầ ẩ ợ ườ
hô h p (>80%), r i đ n rhinovirus, adenovirus và các virus cúm Aấ ồ ế
và B. Chính vì v y, bi n pháp đi u tr ch y u là h tr , làmậ ệ ề ị ủ ế ỗ ợ
thông mũi h ng b ng v sinh, r a s ch đ ng hô h p trên b ngọ ằ ệ ử ạ ườ ấ ằ
cách nh các dung d ch sát khu n nh n c mu i sinh lý (d ngỏ ị ẩ ư ướ ố ạ
gi t hay d ng x t khác nhau, các thu c sát khu n ít kích thích nhọ ạ ị ố ẩ ư
argyron 1-2%, ngày 3-4 l n; hút s ch d ch mũi. Có th dùngầ ạ ị ể
thu c ch ng phù n niêm m c đ ng mũi h ng lo i gây coố ố ề ạ ườ ọ ạ
m ch nh (n ng đ th p) nh otilin hay otrivin n ng đ 0,05%ạ ẹ ồ ộ ấ ư ồ ộ
dành cho tr em. Th i gian dùng thu c co m ch th ng khôngẻ ờ ố ạ ườ
quá 3-5 ngày. Chú ý không dùng kéo dài, không dùng lo i thu cạ ố
co m ch có n ng đ cao c a ng i l n đ nh mũi cho tr em vìạ ồ ộ ủ ườ ớ ể ỏ ẻ
có th gây tai bi n n ng nh co gi t, ho i t niêm m c mũi.ể ế ặ ư ậ ạ ử ạ
Viêm n p thanh qu n c pắ ả ấ
Đây là th b nh ít g p h n so v i viêm mũi h ng c p tính nh ngể ệ ặ ơ ớ ọ ấ ư
r t nguy hi m, vì có th gây t vong nhanh chóng n u khôngấ ể ể ử ế
phát hi n s m và ch a tr c n th n.ệ ớ ữ ị ẩ ậ
B nh ch y u do m t lo i vi khu n có tên là haemophylusệ ủ ế ộ ạ ẩ
influenzae gây nên viêm c p tính phù n n p thanh qu n, làm l pấ ề ắ ả ấ
kín l i vào c a lu ng khí thông th ng vào ph i qua thanh qu n,ố ủ ồ ườ ổ ả
gây ng t t v a đ n n ng tùy theo m c đ phù n c a n p thanhạ ừ ừ ế ặ ứ ộ ề ủ ắ
qu n. Tr th ng không ho nh ng s t r t cao, v t vã kích thích,ả ẻ ườ ư ố ấ ậ
b bú và ch y nhi u đàm nh t do đau h ng không nu t đ c.ỏ ả ề ớ ọ ố ượ
Tr th ng không ch u n m vì khi n m, n p thanh thi t đóng kínẻ ườ ị ằ ằ ắ ệ
đ ng th , nên tr th ng ch ng i (k c khi ng ) đ d th .ườ ở ẻ ườ ỉ ồ ể ả ủ ể ễ ở
H ch d i hàm th ng s ng to và đau c 2 bên. Tr ch ng đ iạ ướ ườ ư ả ẻ ố ố
khi dùng đè l i khám h ng. N u c tình đè vào vùng sau l iưỡ ọ ế ố ưỡ
có th gây ng ng th đ t ng t do đau và do ph n x c ng phóể ừ ở ộ ộ ả ạ ườ
giao c m nh ng b nh nhi này. B nh nhi c n đ c các th yả ở ữ ệ ệ ầ ượ ầ
thu c có kinh nghi m khám và đi u tr t i b nh vi n. Th ngố ệ ề ị ạ ệ ệ ườ
tr ph i th máy và đ c tiêm kháng sinh đ ng tĩnh m ch li uẻ ả ở ượ ườ ạ ề
cao t 5-7 ngày.ừ
Viêm thanh qu n c pả ấ
B nh g p khá ph bi n tr t 6 tháng đ n 5 tu i, do virusệ ặ ổ ế ở ẻ ừ ế ổ
đ ng hô h p gây viêm phù n c p tính vùng thanh qu n (2 dâyườ ấ ề ấ ả
thanh đ i và vùng lân c n) làm chít h p ho c t c h n đ ng ra –ớ ậ ẹ ặ ắ ẳ ườ
vào ph i c a lu ng không khí. B nh th ng x y ra r t đ t ng tổ ủ ồ ệ ườ ả ấ ộ ộ
v đêm, sau vài gi viêm long đ ng hô h p trên. Kh i đ u trề ờ ườ ấ ở ầ ẻ
ho nhi u và ti ng ho “ông ng”, khóc khàn. Sau m t vài gi hayề ế ổ ộ ờ
ng n h n, tr đ t nhiên m t ti ng, m t ho, xu t hi n khó thắ ơ ẻ ộ ấ ế ấ ấ ệ ở
thanh qu n c p tính (khó th ch m, khó th vào, th ng a đ u raả ấ ở ậ ở ở ử ầ
sau, co kéo các c hô h p ph ). B nh c nh r t nguy k ch và trơ ấ ụ ệ ả ấ ị ẻ
có th ng ng th nhanh chóng sau m t th i gian g ng s c d d iể ừ ở ộ ờ ắ ứ ữ ộ
đ th nh ng th t b i. C n đ a ngay tr có ho “ông ng” và thể ở ư ấ ạ ầ ư ẻ ổ ở
co kéo n ng đ n b nh vi n đ k p th i c u ch a. Ch m trặ ế ệ ệ ể ị ờ ứ ữ ậ ễ
trong ch c lát có th tr t vong ngay tr c m t ng i nhà vàố ể ẻ ử ướ ắ ườ
th y thu c. Vi c đi u tr khi tr đ n vi n s m có th r t đ nầ ố ệ ề ị ẻ ế ệ ớ ể ấ ơ
gi n b ng khí dung các thu c co m ch m nh nh adrenalin vàả ằ ố ạ ạ ư
các ch ph m corticoid tiêm tĩnh m ch và khí dung. Khi tr đ nế ẩ ạ ẻ ế
mu n, hi n t ng t t th đã n ng, vi c đi u tr tr nên ph cộ ệ ượ ắ ở ặ ệ ề ị ở ứ
t p, ch y u là m khí qu n c p c u, vì thanh qu n phù nạ ủ ế ở ả ấ ứ ả ề
n ng, không th đ a ng n i khí qu n qua đ cho tr th máyặ ể ư ố ộ ả ể ẻ ở
đ c n a.ượ ữ
