

LỜI NÓI ĐẦU
Nhằm phục vụ cho các sinh viên trong quá trình thi cử, để nắm rõ, hiểu
sâu hơn về các bệnh Hô hấp cũng như bổ trợ thêm cho sinh viên những kiến
thức mới về Nhi khoa – Hô hấp. Nên tôi biên soạn ra quyển tài liệu “TÀI LIỆU
LÂM SÀNG NHI KHOA – HÔ HẤP” nhằm hỗ trợ giúp các bạn có thêm
nguồn tài liệu tham khảo tránh thời gian quá nhiều cho việc kiếm tài liệu, mà
chuyên tâm ôn luyện để có nhưng kiến thức thật chắc để có thêm nhiều kiến
thức bổ ích và là hành trang cho chúng ta bước tiếp còn đường và sự nghiệp y
khoa.
Trong quá trình biên soạn không tránh những sai sót, thiếu sót. Kính
mong quý đọc giả góp ý để quyển tài liệu được hoàn chỉnh hơn
Xin chân thành cảm ơn quý đọc giả
Chúc các bạn vượt qua kỳ thi nhi lâm sàng thật tốt./.
NGUYỄN PHƯỚC SANG

TÀI LIỆU NHI KHOA MỤC LỤC
NGUYỄN PHƢỚC SANG Trang A
MỤC LỤC
KHÁM HÔ HẤP TRẺ EM ........................................................................................................................... 1
BỆNH SỬ: ................................................................................................................................................. 1
TIỀN SỬ .................................................................................................................................................... 1
KHÁM LÂM SÀNG ................................................................................................................................. 1
TIẾP CẬN HO Ở TRẺ EM ........................................................................................................................... 3
PHÂN LOẠI .............................................................................................................................................. 3
NGUYÊN NHÂN ...................................................................................................................................... 3
TIẾP CẬN TRẺ HO .................................................................................................................................. 4
TIẾP CẬN THỞ RÍT Ở TRẺ EM ................................................................................................................ 7
SINH LÝ BỆNH ....................................................................................................................................... 7
NGUYÊN NHÂN ...................................................................................................................................... 7
ĐÁNH GIÁ LÂM SÀNG .......................................................................................................................... 9
CẬN LÂM SÀNG ..................................................................................................................................... 9
TIẾP CẬN KHÒ KHÈ Ở TRẺ EM ............................................................................................................ 10
ĐỊNH NGHĨA ......................................................................................................................................... 10
NGUYÊN NHÂN .................................................................................................................................... 10
TIẾP CẬN CHẨN ĐOÁN ...................................................................................................................... 11
TRẺ KHÒ KHÈ CẦN NHẬP VIỆN KHI:.............................................................................................. 11
TIẾP CẬN KHÒ KHÈ – NHI ĐỒNG ........................................................................................................ 12
PHÂN LOẠI ............................................................................................................................................ 12
ĐỌC X-QUANG NGỰC THẲNG Ở TRẺ EM ......................................................................................... 15
TRÌNH BÀY PHIM NGỰC MỘT CÁCH HỆ THỐNG ........................................................................ 15
KHẢO SÁT X-QUANG NGỰC THEO ABCDE................................................................................... 15
MỘT SỐ HÌNH ẢNH BẤT THƢỜNG THƢỜNG GẶP TRÊN X-QUANG NGỰC TRẺ EM ............ 15
TỔNG QUAN NHI KHOA – KHOA HÔ HẤP......................................................................................... 18
TIẾP CẬN VẤN ĐỀ HÔ HẤP ............................................................................................................... 18
CÁC KỸ NĂNG TIẾP CẬN VỀ HÔ HẤP NHI KHOA ........................................................................ 22
TÓM LẠI ................................................................................................................................................ 24
VẤN ĐỀ VIÊM PHỔI ................................................................................................................................ 25
VIÊM PHỔI ................................................................................................................................................ 26
HEN PHẾ QUẢN VÀ VIÊM TIỂU PHẾ QUẢN CẤP ............................................................................. 27
HÔ HẤP NHI ............................................................................................................................................... 29
KH M ........................................................................................................................................................... 29
KHÁM BỆNH SỬ ........................................................................................................................................ 32
ĐỌC -QUANG ........................................................................................................................................... 33
SUY HÔ HẤP-Respiratory Failure ............................................................................................................ 37
HCLS HÔ HẤP: ........................................................................................................................................... 39
VIÊM PHỔI .................................................................................................................................................. 41

TÀI LIỆU NHI KHOA MỤC LỤC
NGUYỄN PHƢỚC SANG Trang B
VIÊM TIỂU PHẾ QUẢN ............................................................................................................................ 45
HEN (SUYỄN): ............................................................................................................................................ 48
VIÊM THANH QUẢN CẤP ....................................................................................................................... 48
KHÁC: .......................................................................................................................................................... 49
VIÊM PHỔI .................................................................................................................................................. 50
MỘT SỐ CÂU HỎI VIÊM PHỔI .............................................................................................................. 59
VIÊM TIỂU PHẾ QUẢN ............................................................................................................................ 78
MỘT SỐ LƢU Ý ........................................................................................................................................ 86
MỘT SỐ CÂU HỎI VIÊM TIỂU PHẾ QUẢN ......................................................................................... 87
HEN PHẾ QUẢN ......................................................................................................................................... 89
ĐIỀU TRỊ HEN PHẾ QUẢN ..................................................................................................................... 95
MỘT SỐ THUỐC DÃN PHẾ QUẢN ........................................................................................................ 96
MỘT SỐ CÂU HỎI VỀ HEN .................................................................................................................... 99
ĐIỀU TRỊ VIÊM PHỔI THEO LỨA TUỔI VÀ LÂM SÀNG .............................................................. 106
CHẨN ĐO N PHÂN BIỆT VIÊM PHỔI DO VI KHUẨN – VIRUS .................................................. 107
VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG (CAP): ĐIỀU TRỊ NGOẠI TRÚ ............................................................. 108
VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG Ở TRẺ EM: ĐIỀU TRỊ NỘI TRÚ .......................................................... 112
TRIỆU CHỨNG HÔ HẤP – NHI KHOA ............................................................................................... 119
HO GÀ ...................................................................................................................................................... 119
MỘT SỐ NHÓM THUỐC HO DÙNG CHO TRẺ EM ......................................................................... 120
THUỐC CHỐNG HO ........................................................................................................................... 120
THUỐC HỖ TRỢ HO ........................................................................................................................... 120
LÂM SÀNG VIÊM PHỔI Ở TRẺ EM .................................................................................................... 121

TÀI LIỆU NHI KHOA TIẾP CẬN KHÁM HÔ HẤP TRẺ EM
NGUYỄN PHƢỚC SANG LƢU HÀNH NỘI BỘ Trang 1
KHÁM HÔ HẤP TRẺ EM
BỆNH SỬ:
Thời điểm khởi phát: tuổi KP (KP sớm sau sinh thƣờng do di truyền hoặc liên quan những bất
thƣờng bẩm sinh).
Tính chất KP: từ từ (VD: viêm TPQ, viêm phổi) hoặc đột ngột (VD: dị vật đƣờng thở).
Hoàn cảnh KP: tự nhiên, sau gắng sức, sau tiếp xúc dị nguyên hô hấp (mùi nồng, khói thuốc,…),
sau triệu chứng nhiễm siêu vi hô hấp trên, sau bú/ăn, triệu chứng thay đổi theo mùa (bệnh dị ứng).
Thời gian XH triệu chứng: cấp tính (<3 tuần), bán cấp (3 tuần – 3 tháng), mạn tính (> 3 tháng)
hoặc tái phát (có thời gian trẻ hoàn toàn khỏe mạnh giữa 2 đợt).
Triệu chứng khác kèm theo: sốt, SDD, chàm da,…
Những can thiệp của tuyến trước (nếu có).
TIỀN SỬ
Bản thân: tuổi thai lúc sinh, CN lúc sinh, SHHH sau sinh, bệnh lý đã/đang mắc (chẩn đoán, điều trị,
diễn tiến), chủng ngừa, dinh dƣỡng, phát triển thể chất và tâm vận, dị ứng, sử dụng thuốc kéo dài.
Gia đình: đang/vừa khỏi nhiễm trùng hô hấp cấp, lao, hen, dị ứng,…
KHÁM LÂM SÀNG
1. Nhìn
- Bộc lộc toàn bộ lồng ngực.
- Nhịp thở: tần số, nhịp thở và sự gắng công hô hấp.
+ Theo dõi nhịp thở khi nghỉ hay ngủ rất có giá trị trong bệnh phổi mạn tính, hay ở trẻ nhỏ
+ Thở nhanh gặp trong bệnh lý gây giảm độ đàn hồi phổi hay toan chuyển hóa. Nguyên nhân khác:
sốt (tăng 5-7 nhịp/ mỗi 0C trên 370C), thiếu máu, gắng sức, nhiễm độc, lo lắng, tâm lý.
+ Thở chậm gặp trong kiềm chuyển hóa hay bệnh lý thần kinh trung ƣơng.
+ Tăng thông khí hay giảm thông khí nói đến nhịp thở sâu hay nông bất thƣờng
+ Thở không đều có thể gặp ở những tháng đầu sau sinh. Cơn ngƣng thở ngắn < 6 giây rất thƣờng
gặp ở trẻ < 3 tháng. Cơn ngƣng thở > 15 giây là bệnh lý, có thể kèm giảm nhịp tim hoặc tím tái.
+ Dấu hiệu khó thở: co lõm ngực (dễ thấy ở trẻ nhỏ do cơ gian sƣờn còn mỏng và mềm), co kéo cơ
hô hấp phụ, phập phồng cánh mũi, khó thở khi nằm hay hô hấp ngực bụng ngƣợc chiều. Dấu hiệu co kéo
cơ ức đòn chũm và lõm hõm trên ức trong thì hít vào là dấu hiệu đáng tin cậy nhất chứng tỏ có tắc nghẽn
đƣờng hô hấp ngoài lồng ngực.
- Sự cân xứng của lồng ngực: quan sát tỉ số đƣờng kính ngang và trƣớc sau của lồng ngực. Bệnh lý của
phổi (xẹp phổi, thiểu sản/bất sản phổi,…), màng phổi (TDMP, TKMP,..)
- Nhìn các dấu hiệu ngoài phổi: quầng thâm dƣới mắt thƣờng gặp trong cơ địa dị ứng, màu sắc và kích
thích niêm mạc (tìm polyp), đầu chi dùi trống gặp trong bệnh phổi mô kẽ, khám vùng hầu họng (chẻ vòm,
amidan to), sẹo lao,…
2. Sờ
- Tìm hạch, đánh giá khí quản, di lệch lồng ngực và hô hấp, bất thƣờng truyền âm (giọng nói) trên lồng
ngực.
- Sơ theo thứ tự:
+ Đầu cổ (hạch cổ hoặc sƣng vùng xoang quanh mũi).
+ Hầu mũi (bất thƣờng giải phẫu nhƣ chẻ vòm dƣới niêm hoặc tắc nghẽn hô hấp trên).
+ Cần xác định vị trí của khí quản trên BN vì khí quản di lệch là dấu hiệu cho thấy bất thƣờng trong
hoặc ngoài lồng ngực. Khí quản thƣờng lệch nhẹ bên Phải.
+ Nếu thấy khí quản lệch rõ có thể có lực kéo (xẹp phổi) hoặc đẩy (TKMP).
+ Ghi nhận khí quản lệch cố định hay di động lắc giữu thì hít vào và thở ra gợi ý tắc nghẽn ở phế
quản. + Khí quản lệch sau có thể do u trung thất trƣớc hoặc biến dạng lồng ngực.
+ Khí quản lệch trƣớc có thể do viêm trung thất.
- Cảm nhận rung thanh

