Căn chỉnh góc đặt bánh xe
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến mất lái, trong đó có một nguyên nhân phổ biến
nhung khó nhận thấy, đó là các bánh xe chưa được cân chỉnh tốt.
Một hiện tượng thường thấy trên đường phố là xe chạy thẳng nhưng vành vô-lăng
không được cân và thẳng. Do đó mà người điều khiển phương tiện phải thường
xuyên phải ghì tay lái và giữ vô lăng bằng hai tay để giữ cho xe chạy theo hướng
thẳng, gây mệt mỏi và căng thẳng.
Điều này đặc biệt xấu nếu bạn là người kinh doanh vận tải mà công việc phải chạy
xe đường dài liên tục như tuyến Bắc-Nam thì sự căng thẳng và mệt mỏi không cần
thiết làm cho nghề lái xe đường dài trở thành thêm bội phần khó khăn vất vả.
Trong một số trường hợp chúng ta để ý có những xe (nhất là xe buýt và xe tải) có
khi mắt thường cũng phát hiện ra khi xe đi thẳng nhưng đầu xe và đuôi xe không
thẳng hướng với nhau hay còn gọi là vẹo cầu.
Hoặc có những xe chỉ đi một chuyến đường dài là phải thay nguyên một dàn lốp
và càng chạy đường nhẵn càng “ăn lốp” nhanh.
Tất cả các lỗi trên là những lỗi kỹ thuật liên quan đến “góc đặt bánh xe”.
Việc xảy ra sai lệch về góc đặt bánh xe vốn diễn ra rất từ từ và không gây hậu quả
ngay lập tức - làm cho người lái xe dần quen với sự sai lệch và vô thức “bù trừ”
hiện tượng sai lệch của phương tiện giao thông bằng cách thường xuyên ghì một
lực vào tay lái để cho chiếc xe đi thẳng.
Nhưng trong thực tế, người điều khiển phương tiện và các cơ quan đăng kiểm
phương tiện chưa quan tâm đúng mức đến vấn đề này mà thường chỉ quan tâm đến
thiết bị phanh hãm, đèn, còi…
Việc kiểm tra và hiệu chỉnh “góc đặt bánh xe” là một lĩnh vực kỹ thuật mới và đòi
hỏi máy móc kỹ thuật hiện đại và độ chính xác cao, đầu tư lớn mới đáp ứng được
yêu cầu này.
Vì sao phải căn chỉnh “góc đặt bánh xe”?
Trong kỹ thuật ô tô các bánh xe được thiết kế sao cho chúng tạo thành những góc
nhất định với thân xe và với mặt đường.
Xe dù hiện đại đến đâu nhưng cấu tạo chung nhất là vẫn phải có bốn bánh tiếp đất.
Điều này cho thấy ý nghĩa vô cùng quan trọng của bánh xe không chỉ là nâng đỡ
toàn bộ của chiếc xe mà bánh xe còn được thiết kế mang tính hình học tối ưu để
tạo cho chiếc xe đó có tính năng vận hành tốt như:
- Khả năng bám đường tốt nhất;
- Tạo cảm giác lái êm dịu nhất;
- Đảm bảo độ bền nhất cho các chi tiết cơ khí (giàn rô-tuyn, cao su, bi moay-ơ);
- Giảm thiểu nhất độ mài mòn lốp xe.
Việc thiết kế 4 điểm chạm đất sao cho chúng tạo với mặt đường và tạo với nhau
một góc nhất định nào đó tùy thuộc vào trình độ thiết kế cũng như ý định của kỹ
sư chế tạo xe hơi để sao cho chiếc xe có tính năng vận hành tốt nhất hoặc có bộ
lốp chạy bền nhất
Trong thực tế sử dụng ô tô chúng ta thấy có những xe lái rất nhẹ nhàng, chắc chắn,
linh hoạt, chính xác, dễ điều khiển (tay lái “đánh đâu trúng đó”), lái lâu không bị
mệt, và có những xe thì cảm giác lái rất “cứng” hoặc rất “nhão”, hoặc phải tốn rất
nhiều công sức để điều khiển xe đi đúng hướng.
Lý do tại sao lại như vậy?
Chưa nói đến sự khác nhau về công suất động cơ, bộ truyền động, lý do có sự khác
nhau như vậy là vì các xe đó được thiết kế với các góc đặt bánh xe khác nhau phù
hợp với các yêu cầu thiết kế. Các mục tiêu này lại mâu thuẫn với nhau. Xe chạy
êm dịu, vào cua nhẹ nhàng thì lại khó vượt được chướng ngại vật và ngược lại.
Việc thiết kế góc đặt bánh xe trong chế tạo xe hơi là một môn khoa học đảm bảo
cho chiếc xe đó có được các tính năng tối ưu trong vận hành.
Chính vì lý do có việc thiết kế góc đặt bánh xe như vậy nên trong thực tế sửa chữa
và sử dụng chúng ta phải tôn trọng các thiết kế đó bằng cách thường xuyên và
định kỳ phải kiểm tra và hiệu chỉnh đưa các góc thiết kế: Camber (góc nghiêng
của mặt phẳng bánh xe so với phương thẳng đứng), Caster (góc nghiêng của trục
giảm xóc so với phương thẳng đứng), Toe-in (độ chụm/loe của bánh xe), King pin
(độ nghiêng của trụ lái), Thrust Angle (góc lệch giữa trục trung tâm của xe và trục