CHĂM SÓC MT
VÀ PHÒNG CHNG MÙ LÒA
CHO HC SINH TRUNG HỌC CƠ S
(Tài liu dùng cho hc sinh Trung hc sở)
Năm 2018
LỜI NÓI ĐẦU
Trong những năm gần đây, tật khúc x hc sinh trung học sở ngày
càng gia tăng. Bên cạnh đó, do sự thay đổi của môi trường, các bnh dch v
mt, các chấn thương mt hay gp học sinh cũng vấn đề cn quan tâm gii
quyết t l mc cao, nếu không x trí kp thi s gây biến chng nguy him.
Do đó, việc ng dn học sinh chăm sóc mắt tại trường trung học sở vai
trò cùng quan trng, nhm phát hin sm gim th lc các vấn đề bt
thường v mt đểbin pháp can thip, cha tr kp thi.
Xut phát t tình hình đó, cuốn tài liệu “Chăm sóc mt và phòng chng mù
lòa hc sinh Trung học sđưc biên son ni tiếp vi cp Tiu hc, vi
mục đích cung cp cho các em nhng kiến thức bản nht v cu trúc chc
năng ca mt; biu hin, nguyên nhân cách khc phc các tt khúc x hc
đưng; biu hin, nguyên nhân cách phòng tránh các bnh chấn thương
mắt thường gp. T đó, giúp các em xây dng hoàn thin các năng chăm
sóc mt cho bn thân và những người xung quanh để mt th lc tt nht. Tài
liu dùng cho hc sinh, giáo viên và cán b y tế trường Trung học cơ sở.
Tài liệu được biên son trong khuôn kh d án "Mt sáng hc hay" (phi
hp gia B Giáo dục Đào tạo Qu Fred Hollows Vit Nam, d án do B
Ngoại Giao Thương mại Úc tài tr). Chúng tôi rt mong nhận được s chia
sđóng góp t các đồng nghip.
Xin chân thành cảm ơn.
TH TRƢỞNG
B GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TS. Nguyn Th Nghĩa
Lời nói đầu
Bài 1:
Cu to và chức năng của mt
Bài 2:
Tt khúc x ca mt
Bài 3:
Các bnh mt lây nhim
Bài 4:
Chấn thương ở mt
Bài 5:
Mt s bnh mt khác
MC LC
MC TIÊU
Sau bài hc này, hc sinh có kh năng:
Xác định được mt quan th giác.
Nêu được cu to chc năng c b phn chính ca mt.
Nêu được các bin pháp chính để bo v chăm sóc mt.
Nhn biết mt có b suy gim th lc hay không.
I. Cu to và chức năng các bộ phn chính ca mt
Hình 1b
Lông mi
Mng mt
Thy tinh th
Võng mc
Đim mù
th giác
Dch kính
BÀI 1: CU TO CHC NĂNG CA MT
Hot đng 1: Tìm hiu các b phn chính và chức năng ca mt
Nhim v 1: Quan sát Hình 1, đọc ghi chú và đt tên cho Hình 1a và Hình 1b.
1. Mt ca chúng ta nhng b phn chính nào?
Hình 1a
Hình 1. Sơ đ cu to ca mt
Nhim v 2: Nghiên cu chc năng các b phn chính ca mt trong bng 1.
2. Các b phn chính ca mt chc ng gì?
Bng 1. Các b phn chính ca mt, v trí và chc năng ca chúng
Các b phn
V trí và chức năng
1. Giác mc
(màng giác)
Là mt màng mng trong sut nm ngay phía trước lòng đen/màng
mch. Giác mạc để cho ánh sáng đi qua và tham gia hi t ánh sáng.
2. Màng cng
(cng mc)
Là lp v bc ngoài cùng ca nhãn cu, có màu trắng đục (lòng
trng), có chức năng bảo v và duy trì hình dng ca nhãn cu.
3. Màng mch
(mng mt)
Nm phía sau giác mc, nhiu mch máu và tế bào sc t đen
(lòng đen), có mt l tròn gia gọi là đồng t (con ngươi), đồng t
có th co hoặc giãn để điu chỉnh lượng ánh sáng vào mt.
4. Màng i
(võng mc)
Nm phía trong cùng, tế bào hình nón tế bào hình que 2
loi tế bào cm th ánh sáng.
5. Thy dch
Dch trong sut phần trước ca mắt, nuôi dưng giác mạc và điều
hoà áp lc trong mt.
6. Thy tinh th
Trong sut, hình dạng như một thu kính hi t hai mt li,
chức năng hội t ánh sáng và tham gia quá trình điều tiết ca mt.
7. Dch kính
Có dng dch nhy trong suốt để gi hình dng ca nhãn cu và cho
ánh sáng đi qua.
8. Võng mc
Có các tế bào nón tế bào que chức năng tiếp nhn ánh sáng và
chuyển thành xung động thn kinh truyn theo y thn kinh th
giác lên não b. trung tâm ca võng mạc là điểm vàng, điểm vàng
là nơi tập trung nhiu tế bào nón nht và cho th lc rõ nht.
9. Dây thn kinh
th giác (dây
thn kinh s II):
Đầu y thn kinh bắt đầu t mt, dn truyn tín hiu ánh sáng t
võng mc lên trung khu th giác v não để x lý thông tin.
Bài tp:
Hình 2 đồ cu
to ca mt vi mt
s b phn quan
trọng được đánh s.
Hình 2. Sơ đ cu to trong ca mt