Chữ Nhẫn Trong Thư Pháp
Nhẫn nhẫn nhẫn
Trái chủ oan gia tùng thử tận
( Thân nhẫn, miệng nhẫn, tâm nhẫn. Thì những điều trái chủ oan gia từ
đây dứt hết )
Thư pháp Thiền là nơi hội tụ của nghệ thuật và trí tuệ giác ngộ
(Stephen Addis). Vì vậy ngôn ngữ của thư pháp là cái đã đi qua văn tự
để đến chỗ siêu việt văn tự; từ đó giúp chúng ta ngộ được nhiều điều
trong cuộc sống. Như chữ “Nhẫn” chẳng hạn, chúng ta hãy tìm hiểu ý
nghĩa của chữ “Nhẫn” trên các tác phẩm thư pháp.
Theo thiển ý của tôi, viết lên chữ “Nhẫn” để gởi đến mọi người mà chỉ
làm cho họ hiểu được nhẫn tức là nhẫn nhịn, nhẫn nhục, kiên nhẫn thì
chưa phải là cao tay. Hãy thể hiện những gì biểu hiện lên nó, toát lên
nó. Chữ nhẫn không phải đơn giản là bốn chữ cái ghép lại mà hãy
tưởng tượng ra những gì tác dụng từ nó và ý nghĩa nhân sinh hàm chứa.
Rồi nung nấu để khi bức tranh chữ “Nhẫn” được đặt ở vị trí, môi
trường nào người ta sẽ nhận thức được ý nghĩa, giá trị của nó phù hợp
với vị trí, môi trường ấy. Đó là điều thâm sâu trong thư pháp.
Thư pháp Hoa Nghiêm - Khắc gỗ Trần Quốc Âu
NHẪN TRONG ĐẠO VÀ ĐỜI.
Chữ “Nhẫn” đứng đầu trên muôn hạnh, là đạo đức cần thiết của con
người. Nhất là người tu đạo. Cách đây ngót hai ngàn năm, sách Gia
Huấn của Liễu Tần người đời Đường đã dạy chúng ta: “Tu dưỡng mình
thì phải lấy sự nhẫn làm chính, lấy hiếu làm nền tảng, lấy sự kính cẩn
làm cội gốc, lấy sự lo sợ làm lẽ thường và lấy cần kiệm làm khuôn
phép. Phàm cư xử với người nhà thì trước hết phải lấy sự hòa thuận và
nhẫn nhịn. Phàm giao du với người ngoài thì luôn phải biết giữ sự giản
dị và cung kính. Phàm làm việc ghi chép thì bút phải luôn tay như thể
không làm kịp việc. Phàm là danh lợi thì chỉ coi như việc thoáng qua.
Làm quan thì phải thanh liêm, có thế mới mong nói chuyện gia giáo
được. Xưa nay, những danh gia vọng tộc hưởng phước ngắn dài, vận
mệnh dày dặn hay bạc bẽo chẳng cần dùng mu rùa để bói, cũng chẳng
cần xem tướng số ở đâu, chỉ cần tự xét lòng mình, tự coi là cách tu
dưỡng của mình mà thôi. Những nhà có đại phúc, không ai là không do
đức nhẫn, đức trung hiếu và cần kiệm của cha ông gầy dựng nên.
Những nhà tự chuốc lấy đại họa, không nhà nào là không do con cháu
vô đạo, kiêu sa và chấp nhất gây ra”. Đạo sư Shantidira đã nói:
Mọi hạnh phúc trên đời
Đến từ lòng vị tha
Và tất cả khổ nạn
Đến từ lòng vị kỷ
Thật vậy, bạn muốn tương lai bạn ra sao thì phần lớn nó sẽ ra như vậy.
Có người cho rằng cuộc đời tốt, xấu là do số mệnh “bôn ba không qua
thời vận”. Chúng ta không hoàn toàn phủ nhận điều này. Song, số
mệnh của con người ra sao thì không biết, nhưng đã có không ít những
con người nhờ lòng kiên nhẫn, ý chí vượt khóù đã có tác dụng chi phối
cuộc sống. Đất nước cũng như gia đình nào cũng vậy, phồn vinh giàu
có đều do những người tài ba mẫn cán tạo dựng. Số mệnh cả một dân
tộc cũng vậy đều do những bộ óc siêu việt đổi đời. Bởi vì, ở đời chỉ có
người tài mới dùng được những người tài, chỉ có những người kiên
nhẫn thành tâm mới có được tất cả. Hiện nay chúng ta, tuy sinh ra giữa
thời đại văn minh hiện đại nhưng vẫn còn đầy dẫy những khó khăn,
phức tạp. Do đó mà tuổi trẻ, một số dễ dàng mất niềm tin vào cuộc
sống từ những hiện tượng xã hội, từ những thoái hóa của lương tâm con
người. Thế là có một số nhảy từ nền nếp gia phong sang một thái cực
khác, mà hầu hết các giá trị coi là đảo lộn. Người ta gọi đó là những
“con thiêu thân”. Nó đã đưa không ít cuộc đời đến chỗ cùng đường
trong sự lười biếng trụy lạc. Từ đó dẫn đến bại hoại gia đình và suy đồi
dân tộc. Nếu có dịp đi qua một số nơi triển lãm tranh thư pháp, chí ít
bạn sẽ thấy một bức chữ “nhẫn” thật to người ta treo ở đó. Chữ nhẫn
còn, nghĩa là chân lý xưa vẫn duy trì trong xã hội. Nó không những
không ràng buộc sự tiến lên của con người, mà còn là cái thắng để hãm
đà tuột dốc của đạo đức xã hội. Nhẫn là nhẫn nhịn, còn có nghĩa là chịu
đựng, là nhẫn nại bền gan bền chí trước mọi nghịch cảnh. Giáo lý nhà
Phật đã chỉ ra pháp môn tu rất hay, đó là “Nhẫn nhục Ba la mật”. Pháp
ấy giảng rằng: Kinh Hoa Nghiêm có nói: “Nhất niệm sân tâm khởi, bá
vạn chướng môn khai” (một niệm lòng sân hận nổi lên, thì trăm ngàn
muôn ức cửa nghiệp chướng đều mở ra). Thật vậy, lắm người vì một
phút không dằn được cơn tức giận, mà đánh đập vợ con đến tàn tật, đốt
phá của cải quý báu của ông cha để lại, rồi phải ân hận suốt đời. Lắm
lúc, vì không làm chủ được tánh nóng nảy mà tình cốt nhục phải chia
ly, nghĩa vợ chồng phải phân rẽ, bạn chí thân trở thành kẻ oán thù...
Người học đạo cũng vậy, nếu gặp nghịch cảnh không nhẫn nhịn được,
thối chí nản lòng, đôi khi phải bị đọa đày. Như ông Độc Giác Tiên
Nhân, vì một niệm sân hận không nhẫn được, mà phải bị mất cả năm
pháp thần thông. Ông Uất Đầu Lam Phất, vì sân hận mà phải đọa làm
loài phi ly trùng (chồn bay). Nên sách có nói: “Nhất sân chi hỏa năng
thiêu vạn khoảnh công đức chi sơn” (nghĩa là một đóm lửa sân, có thể
đốt tan muôn mẫu rừng công đức).
Thành phần của nhẫn nhục Ba la mật.
1. Thân nhẫn:
Đối với nghịch cảnh như nắng mưa, nóng lạnh, đói khát, đau ốm, hoặc
bị người đánh đập, hành hạ, làm bức não nơi thân, mình cũng cam chịu,
không phàn nàn hay chống cự lại. Đây là sự chịu đựng về phần thể xác.
2. Khẩu nhẫn:
Thân đã nhẫn chịu không chống lại người mà miệng cũng không thốt ra
những lời nguyền rủa độc ác, trước những lời mạ nhục chua cay, mắng
nhiếc tồi tệ hay đánh đập tàn nhẫn.