Quy trình làm sơn mài truyền thống chuẩn nhất

ố

ơ

ề

Quy trình làm s n mài truy n th ng

ữ ệ

ự ệ ế ợ ơ ề ủ ạ ẩ ạ ả

ố ỗ

ộ

ị ườ ề ệ ệ ả ơ ng hi u S n mài Vi ầ kh ngẳ đ nhị ủ ng th công m

ạ Ngày nay, vi c k t h p s n mài cùng nh ng nguyên li u khác đã t o ạ ả ơ ẩ nên s đa d ng v ch ng lo i s n ph m. Bên c nh các s n ph m s n ứ ử ụ ép)... mài có phôi g , hình th c s d ng phôi g m, phôi MDF (Cót ván vị ơ ẩ ạ đã t o ra nhi u s n ph m s n mài đ c đáo, d n thế th ỹ t Nam trên th tr ngh qu c t ươ ệ ố ế .

ệ ộ ả ơ ượ ừ ế ạ c k t t o t ữ nh ng ẩ M t s n ph m s n mài đ

1. Nguyên li u thô: ệ nguyên li u chính sau:

ự ơ + S n: đ ượ ạ ừ c t o t cây s n, ầ ơ d u tr u ầ ẩ , d u trám , nh a thông và nh a dóự ...

ổ ơ ả

ấ ỷ ướ ơ khoáng ch t vô c (son) nên không b phân hu tr ạ ỏ ề dùng 2 màu c b n là cánh gián đen và đ , lo i ị c ánh sáng

ơ + Màu: s n mài c truy n ế ừ màu ch t ờ và th i gian.

ẩ ả ẩ ừ ạ b c

ả + Các s n ph m t ạ như b c th p ừ ạ ế , b c dán vàng nh ạ , b c xay ư vàng th pế ... và các s n ph m t , b c d m ạ ầ ...

ậ ệ ỏ ứ ỏ + Các v t li u khác: v tr ng, v trai, v c, ộ ỏ ố b t đi p ệ ...

ườ ệ

ạ ơ ề ư ế ạ ổ ề ể ấ i ta đã ch t o thành công các lo i s n công nghi p có ễ ạ ơ

ế ả ấ + Ngày nay, ng ể th thay th các lo i s n mài c truy n do có nhi u u đi m, nh t là d ắ dàng trong s n xu t tranh và màu s c thì vô cùng phong phú.

ả ấ 2. S n xu t:

ể ư

ệ ơ ỹ ậ ỹ

ồ ậ ủ ơ i khác v i trang trí đ v t, s n ph hoàng kim... Có th t

ệ ngượ , l ạ ộ ố

ệ ỉ t Có th nói công ngh s n mài ch có nguyên lý chung nh ng khác bi ậ ủ ừ trong kinh nghi m, k thu t c a t ng cá nhân. K thu t làm tranh khác ể ớ v i làmớ ạ chia làm m t s công đo n chính sau: bó hom vóc, trang trí, mài và đánh bóng.

ố ỗ ồ ậ ầ ơ 2.1. Bó hom vóc: ạ Đây là công đo n bó c t g (đ v t c n s n).

ộ ấ ể

ộ ơ ỗ ộ

ỗ ể ế ạ ở ố

ả ớ ơ

ả ặ ướ ướ ể ấ ạ

ả ộ ườ ố ọ ấ ễ Dùng đ t phù sa (có th dùng b t đá) tr n s n ta giã nhuy n cùng gi y ế ạ ứ ủ ấ ả ồ ộ ớ ỗ ớ ơ ạ i lót m t l p b n r i hom, chít các v t r n n t c a t m g . M i l p s n l ặ ả ắ ơ ể ả ụ ấ gi y (ho c v i màn) sau đó còn ph i đ c m ng mang cá đ cài và g n s n ấ ọ ỗ ẹ sau t m vóc (ván g ) đ ch ng v t r n xé d c cho các n p g ngang ệ ể ỗ ặ ấ c, m t sau. t m v i. Sau đó đ g khô ki t m i hom s n kín c m t tr ị ệ ấ ằ Công đo n này nh m b o v t m vóc không th th m n c, không b ụ m i m t, không ph thu c môi tr ỗ ng làm g co ngót.

2.2 Trang trí:

ạ

ế ạ

c t m vóc nói trên (ho c các mô hình ch m khác bình hoa, các ắ i ch các món đ ph i làm các công đo n g n, dán các ả xà cừ,

ẳ ặ ượ ấ Khi có đ ồ ườ ộ ồ b đ khác), ng ướ ẩ ấ ệ ạ ch t li u t o màu cho tác ph m tr ủ ơ ồ ạ ạ vàng, b c...sau đó ph s n r i l ả ư ỏ ứ c tiên nh : v tr ng, m nh ế ế i mài ph ng, ti p đ n dùng màu.

ồ ộ ươ ng và đ n i th t nh : ng án ư h

ủ ượ ả

ỳ ạ ụ ệ ỳ , hoành phi, câu ể ướ c

ướ ớ ỹ V i k thu t s n ph t đ iố ... ng tránh gió th i các nguyên li u: qu vàng, qu b c, tránh b i bám vào n ơ s n còn ấ ậ ơ ợ ườ i th ph i làm trong phòng kín và quây màn xung quanh đ ổ t.

2.3 Mài và đánh bóng:

ố ộ ầ

ẳ ả ẽ ả

ắ

ỗ ầ ế ế ươ ư ẩ l n cu i ch a có gì thay th ph

ể ộ

ự ả ơ ủ ầ ộ tranh s n mài nói riêng và s n ph m

ụ ạ

ủ ư ề ỏ ố

ể ẽ ạ Vì d u bóng đã pha màu đ v nên đ bóng chìm trong c t màu t o ườ ộ ẩ do đó sau m i l n v ph i mài. Ng ủ s n ph m thành đ sâu th m c a i ấ ố ử ụ ư x a s d ng lá chu i khô làm gi y nháp. Đ n nay, nguyên t c đánh ầ ạ ủ ố ả ng pháp th công vì lo i bóng s n ph m ủ ượ c phép ph d u bóng. Đó chính là đi m đ c đáo c a tranh này không đ ẩ s nơ ủ ơ s n mài. S thành công c a m t ộ ố ứ ộ ấ ớ mài nói chung ph thu c r t l n vào công đo n sau cùng. Có m t s th ể đ mài và đánh bóng nh : than c i xoan nghi n nh , tóc r i, đá gan gà v.v..

ệ ử ụ ơ Nh tậ đ

ơ ệ

ượ

ẽ ơ ơ ượ i ta th

i nhanh khô và làm cho vi c ai đó mu n v tranh ư ể ự ộ ớ ườ ơ ơ

ộ ẩ ắ ặ ố

ẽ ấ ơ ơ ượ ơ ệ c dùng khá Hi n nay, tranh s n mài s d ng nguyên li u là s n ở ố ậ ạ ổ ế ph bi n. S n Nh t l ậ ử ụ ệ cướ ôn đ iớ cũng có th th c hi n đ c. Nh ng khi s d ng s n Nh t, n ơ ườ ể ng dùng m t l p s n trong (s n cánh đ tranh đ c bóng, ng ỉ ầ ế ủ gián) ph ra bên ngoài tranh, còn n u tranh s n mài dùng s n ta, ch c n ồ ấ l y n m tóc r i xoa lên tranh, ho c dùng bàn tay có đ m (có ít m hôi) ẫ xoa lên tranh, tranh s r t bóng. Tuy nhiên, tranh s n màu dùng s n ta v n

ự ộ

ơ ứ ộ ượ ư đ c a chu ng h n vì s công phu trong quá trình làm tranh và khi nhìn, ơ ạ nó t o đ sâu cho b c tranh h n.

ơ ấ ệ ế ớ ấ ạ

i đã lâu, nh t là t ề ậ ả ướ ệ ố

i các n ế ồ ữ ề ả ố

ổ ọ ề ơ ổ c vùng Đông S n mài xu t hi n trên th gi ệ Nam Châu Á: Trung Qu c, Nh t B n, Tri u Tiên, Mi n Đi n... Hi n nay, ấ ứ ủ nh ng nhà kh o c h c còn đang tranh cãi v ngu n g c, xu t x c a ngành s n mài c truy n.

ể ủ ơ ố ề ế Quá trình hình thành và phát tri n c a s n mài truy n th ng Hu

ậ ế ệ ữ ượ ề ơ

ủ

ể

ề ầ t Nam, nh ng v t tích đ u tiên v s n mài đã đ ờ t qua các tri u đ i Lê, Lý, Tr n còn gi ượ ạ ấ ề ề ỗ ề ng g hay đ t đ u đ

ồ ầ ượ ề ổ ậ c nhi u c v t, nhi u pho t ế ầ ượ ơ ầ ụ

ủ ầ ậ ầ c tôn là b c th y đ u tiên c a ngành ngh

ớ ượ ậ ủ ụ ườ ơ ắ ng th t a đi kh p n i, nh ng ng

ờ ượ ng Công) m i đ ọ ợ ỏ ượ ữ ẽ ờ ộ ủ ể ạ ộ

ạ T i Vi c khai qu t cách đây hàng trăm năm TCN. Vào th i Đinh (930950), dân ta đã dùng m cây ữ ơ s n đ trét thuy n; r i l n l ế ượ c s n son th p đ ệ ư vàng... Mãi đ n th i vua Lê Nhân Tông (14431460), c Tr n L (hi u ầ ề Tr n Th ườ ợ ỏ i này. Các h c trò c a c đã l p ph ấ ề th gi c tri u đình thu n p vào n i ph đ trang trí, v v i n i th t i đ cung đi n.ệ

ơ ế ữ

ộ ấ ủ ẩ ượ

ơ ề ờ ấ

ệ ủ ả ướ

ặ ế ề

ế ộ

ừ

ề ư ạ ử ề ệ

đ u đ ở ố ủ ơ ố ọ

ế ố ề ơ ộ

ế ề ể

ể ị ạ ư ộ ố ụ ề ủ ượ ổ ế ệ Hi n nay, Hu là n i mà nh ng v t tích và tác ph m s n mài c còn đ c ế ở ầ ả ư c đi u này b i Hu đã b o l u m t cách quy mô và đ y đ nh t. Có đ ế ủ ủ ứ ờ ủ ờ ộ , Hu là m t th i là th ph c a x Đàng trong (18021945). Th i b y gi ế ớ ề ơ ộ ụ ủ c a nhi u tài năng, trí tu c a c n n i h i t c. Cùng v i ki n trúc, ơ ừ ắ ơ ắ các đình chùa làng xã, đ n đ n đài điêu kh c, s n mài có m t kh p n i: t ề ẩ ệ ủ ẫ ượ ơ c s n thi p vàng son l ng l y. lăng t m, cung đi n c a vua chúa đ u đ ế ờ ậ ụ Các v t d ng t trong dân dã cho đ n các gia đình quy n quý, các nhà th ượ ộ ư ọ c h nh : Hoàng Phi, câu đ i, đáp, h p, ki u võng, án th , s p t ồ ơ s n mài tô đi m trang tr ng. Ngu n g c c a s n mài Hu là các làng ề ơ Tri u S n, Đ a Linh, Tiên N n. Ngành s n mài truy n th ng Hu cũng ọ ừ ượ c sinh ho t theo t ng c m gia đình, h hàng theo ki u cha truy n con đ ố n i nh m t s ngành ngh th công khác.

ơ ể ủ

ộ c n

ự ủ ướ c trích t ắ ự ơ ườ ặ

ễ ấ ừ ự ơ ơ ộ ẩ ặ ơ c đây, nh a s n đ

ấ ệ ừ ỏ ủ Ch t li u chính đ làm s n mài là m nh a đ ủ ị M nh a c a cây s n có đ dính cao và r t b n ch c, ch u đ ậ ư m a, n ỗ g ghép m ng ho c s n quét lên đ đ c b ng g v a bóng đ p l ộ ề tăng đ b n. Tr ả ở ỗ ừ c các chúa Nguy n l y t ế ướ ả ừ ộ ị ự ượ ơ v c a cây s n. ượ ấ ề ướ c ố ể ắ c m n, đ m cao. Vì v y ng i ta dùng nh a s n đ ch p n i ồ ạ ộ ẹ ạ ừ ằ i v a ừ ượ các r ng Qu ng Tr , Qu ng Ngãi, Nam Đông (thu c Th a Thiên Hu ), sau này là

ọ ọ ố ơ t h n. Qua các ph

Phú Th và nh a s n ế Phú Th t ệ ữ ươ ự ơ ở ng pháp ch ẩ ả ạ ế i Hu , các ngh nhân đã t o nên nh ng s n ph m th ế ủ

ở ề ạ ổ bi n c truy n t ệ ỹ công m ngh vô cùng quí giá.

ỉ ọ ơ ộ ả ạ ể

ờ ẩ ỉ ớ ả

ề ờ ỉ ể ạ

ữ ủ ấ ộ ề

ở ự ỉ ủ

ơ ả ờ ấ ấ ả

ị ử ụ ườ ừ i (t ộ ủ ữ ế

ệ ậ ả Đ sáng t o nên m t tác ph m s n mài hòan ch nh, các h a sĩ ph i tr i ỉ qua nhi u công phu, t m , v i th i gian trung bình kho ng 6 tháng. Ch nói ủ ẩ ế đ n th i gian đ t o nên tác ph m không thôi cũng đ th y "kh ng ệ ự ự ế khi p" cho nh ng ai không th c s yêu ngh và đam mê b môn ngh ố ề ỉ ậ thu t này. Chính b i s công phu và t m c a nó mà s n mài truy n th ng ồ ạ ủ ơ ế i c a Hu có giá tr s d ng r t lâu, có khi còn lâu h n c th i gian t n t ệ ử ụ ộ ờ kho ng 50 năm 200 năm). T t nhiên, vi c s d ng m t đ i ng ẩ ủ còn tùy thu c vào ch nhân c a nó có bi t "nâng niu" nh ng tác ph m ngh thu t mình có hay không!

ả

ơ ệ

ạ ọ ộ

ệ ọ

ườ ộ ố ạ ở ườ ế ượ ư ề c đ a vào gi ng d y Năm 1960, s n mài truy n th ng Hu đ ng tr ự ự ậ ệ ộ ộ ế ớ ư ậ cách là m t b môn ngh thu t th c s . Đ i h c Ngh thu t Hu v i t ớ ộ ỉ ế ọ ế ậ M t năm ngành h c này ch ti p nh n 2 đ n 5 sinh viên, v i đ i ngũ giáo ủ ớ ế ậ ấ ư ề ch t" c a t huy t, t n tâm v i ngh và luôn coi tr ng cái "t viên nhi ế ệ ề ậ ố ả ứ ườ i theo h c ch không ph i là "con s ". Vì v y mà nhi u th h sinh ng ườ ữ ữ ở i h u ích cho xã h i. viên ra tr ọ ng đã tr thành nh ng ng

ỗ ầ ơ ể t ph n "vóc" c a s n mài, tr

ườ ọ ủ ơ ộ ặ ỗ ộ ớ ơ ố

ọ ỗ ể ượ

ế ể ỗ ầ

ờ ồ

ế ấ

ố ớ

ướ

ố ớ ậ ầ

ạ ơ ẽ ồ ứ ơ ả ỉ ầ ủ ạ ơ ơ

ạ

ầ ồ ơ ậ ệ ề ạ

ượ ạ

ơ ộ ấ ớ ẳ ứ ả ụ ỗ ẩ

ỏ ứ ủ ệ ủ ế ồ khô r i m i mài. Đ n đây là ph n vi c c a v

ố ỏ ứ ạ ủ ạ ấ ố ỗ ừ ộ ấ ướ ố T m t t m g , kh i g thô s , đ làm t c ủ ả ế ớ ộ ấ h t ng i h a sĩ ph i ph trên m t g m t l p s n s ng tr n v i b t đ t ạ ư và m t c a đ làm "tít" g , quá trình này còn đ c g i là "chu hom"; ơ ộ ớ ủ ề ặ ỗ ồ ạ ả ố Xong, ph lên m t l p s n s ng đ phát v i lên b m t g r i l i đem ầ ừ ướ ả ủ ớ 5 đ n 6 l n, tr chu hom t c m i l n chu hom m i ph i khô và mài; ả ủ ướ ơ ừ 3 đ n 5 ngày R i thì lót s n 5 n c và khô trong kho ng th i gian t ả ố ỗ ấ ể ờ ế ộ t cái "c t g " (vóc) ph i m t 2 tháng t). Đ hoàn t (tùy thu c vào th i ti ệ ộ ố ứ ơ ườ ứ ơ ữ cho nh ng b c s n mài thông th ng, đ i v i m t s b c s n mài ngh ấ ả ờ c và mài bóng. thu t có khi m t c năm tr i. Sau đó, ta đi màu son 3 n ế ạ ệ Ph n vi c còn l i là trang trí b c s n mài. Đ i v i lo i s n son thi p vàng thì công đo n này có ph n đ n gi n h n: ta ch c n v r ng, ph vàng lá ộ ớ ơ ố ớ hay b c lá lên trên r i s n lên m t l p s n cánh dán và mài bóng. Đ i v i ụ ơ ứ ạ tranh s n mài ngh thu t thì ph c t p h n nhi u, các công đo n còn ph ọ ủ c mài thu c r t l n vào tính sáng t o c a h a sĩ: Khi b c tranh đã đ ả nh n, mu n "c n" (v tr ng) lên tranh thì ta ph i đ a g theo phác th o, ẽ ớ ẩ c n v tr ng vào đem ơ ẽ khô và s n tranh và t o màu. Sau khi v tranh vào t o màu hoàn t ầ t ta

ộ ớ ơ ứ ộ

ộ ứ ự ủ ộ

ằ ộ ấ ớ ờ ị ạ ụ lên m t l p s n cánh dán. M t th i gian khi b c tranh đã khô ta đem mài ơ và đánh bóng b ng b t than cho m n. S thành công c a m t b c tranh s n mài ph thu c r t l n vào công đo n sau cùng.

ố ạ ề

ỗ ả ể ư ộ ạ ơ ượ

ẹ ổ ế

ỉ ượ ề

ệ ạ ẩ , các nhà th h , đình chùa, nh t là t

ế ờ ọ ổ ế ạ ơ ư ấ ộ

ư ế ắ ế ượ t đ

ư ơ ợ ấ ộ

ố ớ ỗ ẩ ừ ả ơ ổ

ộ ử ụ ớ ủ ề

ồ ậ ơ S n mài truy n th ng có th chia là 3 lo i: Lo i s n quang g m các v t ộ ớ ế ụ ằ d ng b ng mây, tre, g , nh h p, qu , khay... đ c quang th p m t l p ộ ỏ ơ s n m ng theo cách riêng, có nhu m màu nh , khá ph bi n trong dân dã; ạ ơ ấ c th y trong các gia đình quy n quý, khá lo i s n son th p vàng ch đ ấ ả i các lăng t m cung đi n vua gi ề ơ ổ chúa... Nh ng n i ti ng và đ c đáo nh t là lo i s n mài đ p n i. V c ổ ắ ả c đ p n i b n cũng gi ng nh s n son th p vàng nh ng các chi ti ỏ ượ đ c tr n v i h n h p b t đá non, tro mo cau và gi y tinh giã nh , tùy ề ắ ợ theo t ng s n ph m mà s d ng cho thích h p. S n mài đ p n i có nhi u ế ộ trong n i ph , hoàng cung v i nhi u chi ti t hoa văn vô cùng phong phú, tinh x o.ả

ờ ố ấ ế ế ế ơ

ậ ủ ể ặ ở ơ

ữ ạ

ươ ệ ơ ỗ ị

ế

ị ặ

ữ ệ

ế ậ ấ ẹ ủ ơ ủ ả

ữ ố ệ ề Nói đ n s n mài truy n th ng Hu là nói đ n th i gian và tính ch t ngh ộ ứ ơ ư ọ thu t c a nó. M t b c s n mài có th đ t n i trang tr ng, uy nghi nh ế ề ậ ẩ ề đ n đài, lăng t m, chùa chi n đ n nh ng ngôi nhà hi n đ i mang đ m ượ ả Ơở ỗ ơ ộ ề c c . m i n i, m i v trí, s n mài mang m t tính Tây ph ng đ u đ ể ẫ ộ ổ ọ ẽ ả dáng v riêng không th l n l n. Du khách, các nhà kh o c h c trong và ế ề ẹ ả ơ ướ ể ướ c c nh đ p mà c có d p đ n Hu đ u không th làm ng tr ngoài n ượ ầ ế ư ướ ẻ ẹ ấ ạ t o hóa đã ban t ng cho Hu , nh t là tr c , uy nghi đ c v đ p tr m t ạ ờ ườ ứ . Trong các ngh nhân và con ng i x Hu qua bao đ i tôn t o và gìn gi ề ể ẹ nh ng cái đ p không th ph nh n y có c cái đ p c a s n mài truy n ế th ng Hu .

ờ ơ ề

ứ ẫ

ộ ố ể ơ ỏ ẻ ố ư ố ớ ể ả ọ

Tranh s n mài th i gian qua “ra lò” khá nhi u. M t s tri n lãm cá nhân ề ơ ư còn tr ng bày toàn tranh s n mài. Đi u này ch ng t tranh s n mài v n có ứ ấ ọ s c h p d n l n đ i v i các h a sĩ, k c các h a sĩ tr v n a thích cái ớ ạ m i l ẫ ớ ạ ệ và hi n đ i

ề ủ ừ i, tranh s n mài truy n th ng Vi

ơ ẫ ứ

ề ượ ị ạ ư ỏ

ữ ẩ ượ ậ

ữ ể ủ ế ệ ớ ặ ế ữ ư ấ ề ầ ơ ườ T lâu, trong suy nghĩ c a nhi u ng ố ượ ỏ c xem là khó b t ra kh i khuôn m u đã đ Nam v n đ ạ ắ nh ng màu s c đ , vàng, đen, b c đ c tr ng, các công đo n c u k t ỹ m n, nh ng k thu t đã đ c đúc k t qua nhi u th h . Nh ng qua s phát tri n c a tranh s n mài trong nh ng năm g n đây m i th y chính s ệ ố t ẵ c đ nh s n. Đó là ỳ ỷ ầ ự ự

ẫ ị ư ấ ấ ị ấ ạ ả ng nh b t di b t d ch y l ấ ộ i là m nh đ t r ng

ể ạ ẵ ưở khuôn m u, đ nh s n t ồ ọ rãi đ các h a sĩ tha h sáng t o.

ự ậ ể ủ ậ ệ

ữ ệ ự ể ậ ơ ệ

ẻ ề

ố ữ

ầ ấ ộ ấ ạ ậ ớ ể ạ

ề ạ ộ ọ ủ ơ ấ ễ ắ ế ạ

ỏ ươ ắ ủ ắ ữ ắ ắ ườ ấ

ấ ẳ ự ơ ề ệ ắ ơ ế t Nam S th t không th ph nh n là, cho đ n nay ngh thu t s n mài Vi ọ ể đã có nh ng cách tân đáng k . Thông qua s th nghi m, tìm tòi, các h a ề ộ ặ ộ ọ ơ sĩ tr đã ít nhi u làm cho b m t h i h a s n mài truy n th ng có nhi u ườ ự nét m i, đa d ng, đ c đáo h n! S sáng t o đ u tiên mà nh ng ng i ít ắ am hi u h i h a nh t cũng r t d dàng nh n th y, đó là bên c nh cái s c i t n c a son và s c đen quy n rũ lóng lánh c a vàng b c, cái s c đ t ế ồ ắ ủ ơ i ta còn th y nh ng s c tím, s c xanh, s c h ng... khi n c a s n ta, ng cho tranh s n mài m t h n s đ n đi u, nhàm chán v màu s c.

ơ ứ ố ề

ồ ờ ế ờ ọ ề

ấ

ứ ạ ữ ữ

ờ ế ữ ả ầ ứ ấ ự ố ế ộ ơ ạ ơ ượ ồ ể c R i đ tranh s n mài có s c s ng và m m m i h n, đ ng th i tránh đ ậ ệ ự t, có h a sĩ đã nghĩ s cong vênh do th i gian và đi u ki n khí h u th i ti ạ ớ ẻ ẹ ra cách thay th nh ng t m vóc đen bóng v i v đ p thô c ng, góc c nh ộ ự ằ b ng nh ng qu b u khô hay nh ng t m đá đen. S sáng t o đ c đáo này đã mang đ n cho b c tranh s n mài s s ng đ ng và thanh thoát.

ỹ ậ ơ ế ố ớ

ẳ m i trong k thu t s n mài cũng đ ư ọ

ữ ẹ

ư ướ ấ t hay t n d ng nh ng v t n t gãy xu t hi n do s

ế ứ ể ờ ủ

ữ ờ ậ ữ ạ

ọ c các h a sĩ khai ạ ở Hu đã t o ra ọ ướ ữ c li t n ự ụ ệ ậ ấ ị t đ m t th i đi m nh t đ nh trong quá trình ng ngh thu t. Nh ng cách tân, sáng t o đã ấ ệ ơ ể ạ ạ ượ Không ít y u t ế ạ thác và phát huy. Ch ng h n nh h a sĩ Võ Xuân Huy ệ ứ nh ng hi u ng nh “nhăn nhúm”, “mòn v t” khi phun nh ng gi ặ ơ ti lên m t s n còn ổ ấ ế bi n đ i b t ng c a nhi ủ ể ử ắ tranh đ g i g m ý t mang l ệ ộ ở ộ ệ ưở ơ i cách bi u đ t phong phú h n cho ch t li u s n mài...

ờ ộ ễ ạ ế ể Sáng t o đ n đâu đ không xa r i c i r ?

ố ủ ộ ọ ộ ấ ẹ ự

ạ ủ ớ ở ắ ườ

ư ọ ỉ

ấ

ủ ề ố

ơ ấ ế ậ ả

ử ụ

ọ ể ẽ ề ạ

ụ ệ

ườ ữ ẽ ế ơ ồ ố ừ Công chúng yêu h i h a ai cũng m ng khi th y dòng tranh “qu c h n ướ ự ữ ớ ứ qu c túy” c a dân t c có nh ng nét m i h a h n s kh i s c tr c s ố ọ ừ ẻ i trong s sáng t o không ng ng c a l p h a sĩ tr . Nh ng không ít ng ấ ế ạ ả t có h a sĩ ch trong vòng 23 năm đó nhanh chóng c m th y ái ng i khi bi ứ ơ ụ ấ ề ố ấ sáng tác ra vài ch c b c s n mài. Con s y đã ít nhi u cho th y ch t ể ở ế ượ ng c a tranh th nào. B i theo cách làm s n mài truy n th ng thì đ l ộ ứ ườ ọ i h a sĩ ph i m t đ n hàng tháng, th m chí hoàn thành m t b c tranh ng ấ ạ ố ượ ể ề hàng năm. Đ ch y theo s l ng, nhi u h a sĩ đã s d ng các hóa ch t ậ ả ơ ư ơ ậ nh p ngo i nh s n đi u, s n Nh t B n đ v , các công đo n khác cũng ư ứ ứ ng d ng máy móc công nghi p ch không hoàn toàn là th công nh ọ ướ nên g i tr ạ ủ i nói, th thì đâu còn là tranh s n mài n a mà có l c. Có ng

ậ ườ ề ơ ơ

ự ả ố

ủ ơ ứ ệ ệ ộ ơ ố i làm tranh s n mài truy n th ng ủ ề ữ ườ i tuân th và phát huy nh ng truy n th ng quý c a ể ỉ

ơ là tranh s n Nh t thì đúng h n. Ng đích th c ph i là ng ậ ngh thu t dân t c, ch dùng s n ta ch không dùng s n công nghi p đ v .ẽ

ơ ạ ạ ỏ ng đ i v tranh s n mài nh ng l

ặ ạ ẽ ọ ạ

ắ ể ẫ

ữ ượ ủ ắ ạ ươ ẩ ỹ

ệ c nh ng t o hình có ngh thu t, có th m m và t ệ ố

ủ ị ệ ậ ậ t Nam thì th gi

ầ ơ ậ ề ậ ộ ỹ ẽ ằ ộ ồ ơ ứ ọ

ệ ọ ệ ấ ệ ơ Vi

ở ầ ơ ư ậ ế ỏ

ơ ể ọ ượ ơ ươ ọ ữ ư L i có nh ng h a sĩ đ i b qua khâu ấ ẵ i làm s n sùi đi ho c dùng thêm các ch t mài, và thay vì làm nh n thì h l ư ệ li u khác đ ph , đ p, g n lên tranh s n mài. Tuy cách làm đó v n ch a ế ớ ố đ n đ ng đ i m i ớ ạ , song đã đi khá xa so v i ngh thu t truy n th ng. Theo ông Lê Huy l ế ớ ế Ti p Ch t ch H i đ ng ngh thu t H i M thu t Vi i ẫ v n g i chung “s n mài” là “lacquer” (v b ng ch t li u s n) t c là có ơ t Nam, s n mài có mài hay không cũng không quá quan tr ng, còn ầ ỉ nghĩa là s n và mài. Nh v y n u ch còn ph n s n mà b đi ph n mài thì không th g i là s n mài đ c.

ố ệ ườ ấ ệ ơ

ọ

ứ ự ự ứ ề ạ ả ể ả ệ ẹ

ọ ậ ằ ể ổ ơ ướ

ố ề ự ự ạ

ươ ạ ả ậ ng đ i... V y nh ng, có m t đi u c n ph i nh c l

ậ ộ ọ ề ở ư ệ ớ

ượ ừ ữ ọ

ườ ữ ề ẫ ố

ữ ế ạ

ọ ỉ ự ự ị ộ ơ t Nam ch th c s có giá tr đ c đáo khi gi ế đ

ấ ệ ủ ố ủ ề ề i không ph n đ i vi c dùng các ch t li u s n khác nhau trong Nhi u ng ơ dòng tranh s n mài k c vi c không mài trong tranh. Đi u mà h quan tâm là b c tranh đó có đ p không, có ch a đ ng s sáng t o nào không? ữ ạ ệ ng hi n đ i Th m chí h còn cho r ng đó là nh ng cách đ th i h i h ụ ủ ườ ớ ệ vào ngh thu t truy n th ng, đó m i là s sáng t o th c th c a ng i ầ ộ ế ắ ạ ệ ngh sĩ đ i là: Th ệ ấ ệ ơ ế t Nam có ch t li u s n t Nam chính b i Vi gi i quan tâm đ n h i h a Vi ế ậ ế ớ ơ i th a nh n cho đ n c th gi mài. Nh ng h a sĩ làm tranh s n mài đ ậ ớ ỹ ỉ nay v n ch là nh ng ng i trung thành v i k thu t truy n th ng. Dù ạ ủ nh ng tìm tòi sáng t o c a các h a sĩ có phong phú đa d ng đ n th nào ữ ượ ệ thì tranh s n mài c a Vi c ch t li u truy n th ng và quy trình sáng tác hoàn toàn th công

Ậ Ơ Ỹ Ệ K THU T S N MÀI VI T NAM

ộ ượ ộ ọ ở ấ ệ

ệ Vi ề ơ ỹ

ề

ề ơ ậ ơ ườ ế

ượ ng đ ư ệ ủ ể ỹ ậ ậ ố ỹ ơ t Nam. Đây là S n mài đ c coi là m t trong các ch t li u h i h a ể ủ ậ ủ ự s tìm tòi và phát tri n k thu t c a ngh s n (ngh s n ta) th công ừ ỹ ệ ủ ố truy n th ng c a Vi t Nam thành k thu t s n mài riêng. Tuy nhiên, t ồ ể ọ ơ dùng đ g i s n mài (ti ng Anh: lacquer) th c hi u sang các đ ơ dùng s n m ngh c a Nh t, Trung Qu c. Xin l u ý, k thu t mài là

ệ ớ ữ ồ ủ ệ ơ ơ ỹ t l n gi a đ th công s n m ngh và tranh s n mài Vi ệ t

ể đi m khác bi Nam.

ố ơ ề ử ụ ậ ệ

ơ ủ ạ ề ơ ạ

ỏ

ệ ữ ầ ậ ươ ấ ế ề ọ ạ ườ i tr ẽ ầ t Nam đ u tiên h c t

ậ ệ

ậ ộ ậ ỹ

ỹ ư ỏ ứ ậ ơ ữ ơ ơ

ỹ ậ ẽ ồ ề ầ ớ ể ượ c v r i mài nhi u l n t

ệ ư Tranh s n mài s d ng các v t li u màu truy n th ng c a ngh s n nh ế ơ s n then, s n cánh gián làm ch t k t dính, cùng các lo i son, b c th p, ế ậ vàng th p, v trai, v.v. v trên n n vóc màu đen. Đ u th p niên 1930, ọ ng M thu t Đông D ng đã nh ng h a sĩ Vi ố ệ tìm tòi phát hi n thêm các v t li u màu khác nh v tr ng, c, c t tre, v.v. ể ạ ệ ư ặ t đ a k thu t mài vào t o nên k thu t s n mài đ c đáo đ và đ c bi ứ ơ ự ự ữ sáng tác nh ng b c tranh s n mài th c s . Thu t ng s n mài và tranh s n ấ ệ ừ mài cũng xu t hi n t i khi đó. Tranh có th đ ố ọ ả ạ đ t hi u qu mà h a sĩ mong mu n. Sau cùng là đánh bóng tranh.

ườ ư ằ ượ ể

ng l u ý r ng s n mài có nh ng đi m "ng ẽ ơ ả ủ ờ ộ ẩ ố c đ i": mu n kín gió và có đ m cao. trong t

ạ ả ấ ố ấ ữ ủ ủ ớ ườ i ta th Ng ừ ơ ớ l p s n v a v khô, tranh ph i Mu n nhìn th y tranh l i ph i mài mòn đi m i th y hình.

ầ ế ọ ồ ỹ

ằ ọ ệ ề ấ

ả ạ ượ ệ ộ ẫ ậ ẽ ơ H u h t h a sĩ đ ng ý r ng: k thu t v s n mài khó và có tính ng u ờ ướ ặ c nhiên nên nhi u khi các h a sĩ dày d n kinh nghi m cũng b t ng tr m t hi u qu đ t đ c sau khi mài tranh.

ệ ử ụ Các nguyên li u s d ng trang trí

ộ ả ử ụ ệ ơ

ơ ổ ế ẩ ệ ể ể ề ộ ệ M t s n ph m s n mài s d ng khá nhi u nguyên li u: đó là s n, màu và ư các nguyên li u khác. Có th k ra đây m t vài nguyên li u ph bi n nh :

ơ ơ ầ ầ ẩ ự cây s n, ngoài ra còn dùng d u tr u, d u trám, nh a

ự

ơ ả

ơ ề ấ ị

ạ ầ ế ạ

ờ ẩ ẩ ế ạ b c nh b c th p, b c dán, b c xay, b c d m... vàng nh vàng th p...

ỏ ứ ỏ ố

ườ ệ

ệ ạ ơ ề ư ỏ ế ạ ổ ề ể ấ ộ i ta đã ch t o thành công các lo i s n công nghi p có ễ ạ ơ

ế ả ấ ừ * S n: khai thác t thông và nh a dó... ơ ạ ỏ ổ * Màu: s n mài c truy n dùng 2 màu c b n là cánh gián đen và đ , lo i ỷ ướ ụ ế ừ c khoáng ch t vô c (ví d : son) nên không b phân hu tr màu ch t ánh sáng và th i gian. ư ạ ừ ạ ả * Các s n ph m t ư ừ ả * Các s n ph m t ậ ệ * Các v t li u khác: v tr ng, v trai, v c, b t đi p... * Ngày nay, ng ể th thay th các lo i s n mài c truy n do có nhi u u đi m, nh t là d ắ dàng trong s n xu t tranh và màu s c thì vô cùng phong phú.

ệ ơ ạ ủ Các công đo n chính c a công ngh s n mài

ể ư

ệ ơ ỹ ậ ạ ớ

ừ ượ ế c bi n đ i k thu t làm tranh khác v i làm t ồ ậ ơ ệ ổ ỹ ủ ng, l ộ ố ể

ệ ỉ Có th nói công ngh s n mài ch có nguyên lý chung nh ng khác bi t ư ậ ủ ừ trong kinh nghi m, k thu t c a t ng cá nhân, t ng gia đình cũng nh nó ớ ượ i khác v i trang đ ạ trí đ v t, s n ph hoàng kim... Có th chia làm m t s công đo n chính sau: bó hom vóc, trang trí, mài và đánh bóng.

Bó hom vóc

ườ ng đ

ạ ư ấ ượ ộ ề ườ c ng ữ

ư ế ừ ỗ ế

ộ ợ

ứ ủ ấ ể ế ạ

ả ụ ộ

ặ ả ẹ ỗ ể ế ạ ở ỗ ố

ặ ớ ơ

ể ấ

ử

ộ ọ ơ ỗ

ố ỗ ồ ậ ầ ơ ệ i làm Vi c hom bó c t g (đ v t c n s n) ngày x a th ơ ấ ả ấ ử ụ g dó nên r t dai, có đ b n v ng h n s d ng gi y b , lo i gi y ch t ấ ượ ả c ti n hành nh sau: dùng đ t phù sa (ngày nay v i. Cách bó hom vóc đ ấ ơ ả ồ ễ ộ ườ i th có th dùng b t đá) tr n s n ta giã nhuy n cùng gi y b n r i ng ấ ộ ớ ỗ ớ ơ ạ ỗ i lót m t l p gi y hom, chít các v t r n n t c a t m g . M i l p s n l ắ ơ ể (ho c v i màn) sau đó còn ph i đ c m ng mang cá đ cài và g n s n cho ọ ấ ấ các n p g ngang sau t m vóc (ván g ) đ ch ng v t r n xé d c t m ả ặ ướ ệ ể ỗ ả t m i hom s n kín c m t tr c, m t sau. Công v i. Sau đó đ g khô ki ọ ị ố ướ ệ ấ ả ằ ạ đo n này nh m b o v t m vóc không th th m n c, không b m i m t, ỹ ỗ ườ ấ ụ ng làm g co ngót. X lý t m vóc càng k , càng không ph thu c môi tr ọ ổ ẩ ơ ồ ậ ầ ổ kéo dài tu i th cho đ v t c n s n, m i tác ph m s n mài có tu i th 400500 năm.

Trang trí

ạ

ế ạ

c t m vóc nói trên (ho c các mô hình ch m khác bình hoa, các ả i ch các món đ ph i làm các công đo n g n, dán các ừ c tiên nh : v tr ng, m nh xà c ,

ẳ ặ ượ ấ Khi có đ ồ ườ ộ ồ b đ khác), ng ấ ệ ạ ướ ẩ ch t li u t o màu cho tác ph m tr ủ ơ ồ ạ ạ vàng, b c...sau đó ph s n r i l ắ ư ỏ ứ ả ế ế i mài ph ng, ti p đ n dùng màu.

ư ươ ồ ộ ng và đ n i th t nh : h

ủ ượ ả

ỳ ạ ụ ệ ỳ ng án, hoành phi, câu ể ướ c

ướ ớ ỹ V i k thu t s n ph t ố đ i... ng tránh gió th i các nguyên li u: qu vàng, qu b c, tránh b i bám vào n ơ s n còn ậ ơ ấ ợ ườ i th ph i làm trong phòng kín và quây màn xung quanh đ ổ t.

Mài và đánh bóng

ố ầ ể ẽ

ẳ ủ ẽ ả

ắ

ố ố ư ấ ế ươ ạ

ủ ộ ể ơ c phép ph d u bóng. Đó chính là đi m đ c đáo c a tranh s n mài. S

ộ ấ ớ ụ ơ

ộ ứ ộ ố ứ ể ủ ư

ố ỏ ạ ộ Vì d u bóng đã pha màu đ v nên đ bóng chìm trong c t màu t o thành ườ ư ử ỗ ầ ộ đ sâu th m c a tranh, do đó sau m i l n v ph i mài. Ng i x a s ế ụ d ng lá chu i khô làm gi y nháp. Đ n nay, nguyên t c đánh bóng tranh ầ ng pháp th công vì lo i tranh này không l n cu i ch a có gì thay th ph ự ủ ầ ủ ượ đ ạ ủ thành công c a m t b c tranh s n mài ph thu c r t l n vào công đo n ề sau cùng. Có m t s th đ mài và đánh bóng nh : than c i xoan nghi n nh , tóc r i, đá gan gà v.v..

ề ơ Làng ngh s n mài

ơ ụ ờ ế ộ

ệ ữ ề ạ

ấ ấ ự ẩ ế ố ư ữ

ụ ụ ẫ ợ t nó r t thích h p mùa xuân và Vi c làm s n mài luôn ph thu c th i ti ề ơ ố ầ nh ng ngày m a đ u h . Đi u đó làm ta th y s phân b làm ngh s n ế ự ả mài không nh ng chia theo khu v c s n ph m mà còn có y u t liên k t ph c v l n nhau.

ề ơ ườ ấ ỳ

ủ

ẩ

ắ ấ ấ ặ ả ọ ị ả ấ ủ ắ ủ ầ ồ ạ ấ

ồ ơ ơ ạ ằ ơ ng l y qu vàng, Làng ngh s n mài Phù Lào (Tiên S n B c Ninh) th ấ ỳ ạ ủ qu b c c a làng Kiêu K (Gia Lâm), l y gi y dó c a làng Đông Cao, l y ủ ả v i màn c a làng Đình C , l y vóc ho c s n ph m ch m kh c c a làng ấ ẩ Phù Khê, l y ngu n s n thô c a Phú Th , Yên Bái và l y ngu n d u tr u, ủ ầ d u trám c a L ng S n, Cao B ng...

ộ ố ậ ế ệ ẫ

ọ ố

ầ ổ ế ậ ư ậ ơ ề ố ườ ệ ề ướ ạ ố ộ Hà N i ngày nay v n là đ u m i t p trung nguyên li u và các b c ch tác ầ ngh thu t s n mài n i ti ng. Đa ph n h có g c thành viên c a các làng c. ngh truy n th ng nh p c Hà N i và t o nên 36 ph ph ậ ủ ng ngày tr

ờ ệ ơ ạ S n mài th i hi n đ i

ơ ệ ậ ượ

ễ ơ ạ

ị ơ ề ộ ẩ

ơ ấ ậ

ộ ẩ ướ ạ ậ c dùng t i các n

ở ướ n ể ớ ượ ẽ ơ ư

ệ ườ ự ờ ủ ơ ượ i ta th

ử ụ ộ ớ ơ ỉ ầ ấ ắ ơ ơ ử ụ ệ Hi n nay, tranh s n mài s d ng nguyên li u là s n Nh t đ c dùng khá ụ ộ ế ạ ổ ế ườ ử ph bi n. Do s n ta có h n ch là d gây tác đ ng ph cho ng i s ụ ụ ờ ộ d ng (b "s n ăn"), ngoài ra, khi dùng s n ta, tranh l i ph thu c vào th i ờ ế ế ế ơ t khá nhi u. Khi th i ti ti t có đ m cao thì s n càng nhanh khô, n u ờ ế ơ ấ th i ti t khô ráo (đ m th p) thì s n r t lâu khô. Do v y, s n ta ít khi ượ ơ ậ ạ c có khí h u khô ráo. Trong khi đó, s n Nh t l đ i ố ể ệ nhanh khô và làm cho vi c ai đó mu n v tranh c ôn đ i cũng có th ậ c. Nh ng khi s d ng s n Nh t, đ tranh đ th c hi n đ c bóng, bây ơ ườ ng dùng m t l p s n trong (s n cánh gián) ph ra bên gi ng ố ế ngoài tranh, còn n u tranh s n mài dùng s n ta, ch c n l y n m tóc r i

ặ

ộ ẩ ơ ồ ơ ẫ

ự ạ ộ

ẽ ấ ơ ứ ơ xoa lên tranh, ho c dùng bàn tay có đ m (có ít m hôi) xoa lên tranh, ượ ư c a tranh s r t bóng. Tuy nhiên, tranh s n màu dùng s n ta v n đ ộ chu ng h n vì s công phu trong quá trình làm tranh và khi nhìn, nó t o đ sâu cho b c tranh h n.

ơ ứ ơ

ặ ấ

ả ể ả ơ ố ủ ệ ặ ng t

ạ ộ ấ ỉ ụ S n mài ngày nay không ch còn ng d ng s n xu t tranh s n mài, hoành ộ ể ượ ố c phát tri n đ s n xu t các m t hàng n i phi hay câu đ i... nó còn đ ườ ế ấ th t cao c p nh bàn gh , gi ... G m s n mài hi n là m t hàng ề ướ ượ ư c. i nhi u n đ ấ ư c a chu ng t

ổ ế ọ ơ ớ Các h a sĩ n i ti ng v i tranh s n mài

ỉ ậ ướ c th p niên 1930, ng

ệ

ơ ộ ố ọ ỹ ễ ỹ ư ệ ầ ọ

ậ ạ ệ ạ

ầ ư ỹ ẩ ậ ơ ệ ệ ậ ồ ờ ườ i ta ch dùng s n ta trong trang trí đ th cúng, Tr ầ ờ t Nam đ u tiên làm hàng m ngh . Vào th i gian này, m t s h a s Vi ễ ạ đang h c nh Tr n Quang Trân, Nguy n Gia Trí, Ph m H u, Nguy n ử Khang, Tr n Văn C n và ngh nhân Đinh Văn Thành đã m nh d n th nghi m đ a k thu t s n ta vào làm tranh ngh thu t.

ộ ả

ể

ạ

ẩ

ơ Các công đo n chính đ làm ra m t s n ph m s n mài

ề ề ủ ủ ố c a Vi truy n th ng

ơ ớ ạ ể t nam. Có th ứ MÀI t c là sau cứ như vây

đo n mài, ộ ả ph mẩ s nơ mài.

ệ nguyên lý chung là S N vàƠ m tộ l p s n s ti n hành ti p công ế ẽ ế MÀI khác nhau để cho ra m t s n ẩ ơ mài c nầ ph iả có đ

cượ kinh nghi m,ệ kỹ thu tậ c aủ ậ ổ ỹ thu t làm tranh

ngượ , l cượ bi n đ i k ế ủ ậ ơ đồ v t, s n ph hoàng kim...

đo nạ chính sau: ạ ộ ố m t s công

ẩ ế ẽ ầ

ầ ề ặ ứ ầ 2, đánh bóng b m t.

ơ ườ

ạ ư ấ ậ ầ ế t ng đ gừ ỗ dó nên r t dai, có đ

ấ c

ợ ể ơ

ấ ượ ti nế hành nh sau: dùng đ t phù ư ộ ộ ủ r nạ n tứ c a t m ả đó còn ph i ơ ộ ụ m ng đ c

tệ m iớ homs nơ kín cả m tặ tr

ướ

ả vệ t mấ vóc không th th m n ườ ấ ộ ể ng làm g tr

ầ ộ

ướ (đánh gi yấ giáp) ho c mài t.

cượ thi công qua Bó và Hom ng iườ thợ thủ công sé ti nế hàn

ặ ủ chi ti

ướ ế tế gia công, trên bề m t c a ế x tế gia công n u còn các v t ồ lõm…ng n i c,

S nơ mài là m t ngh th công ộ nói công nghệ s nơ mài ch cóỉ ế khi ti n hành sau 7 l nầ S N vàƠ Để làm ra s nả ph ms n t gừ cá nhân, t ngừ gia đình cũng như nó đ ớ khác v iớ làm t i khác v i trang trí ể Có th chia làm ẹ Làm Vóc: Bó – Hom K t – Thí. ạ Trang trí: V m u, th p vàng, b c, C n Trai tr ng.. Thành ph m:ẩ Phủ (Quang) l n 1, l n + Bó, Hom ườ ượ ng ệ ố ỗ (đồ v t c n s n) ngày x a th i làm c Vi c hom bó c t g ộ b n v ng h n ơ ữ ề ả ấ ử ụ s d ng gi y b , lo i gi y ch ả sa (ngày nay v i. Cách bó hom vóc đ ả ồ ấ ễ ườ i th có th dùng b t đá) tr n s n ta giã nhuy n cùng gi y b n r i ng ạ lót m tộ ấ g .ỗ M iỗ l pớ s n l hom, chít các v tế i l pớ gi yấ (ho cặ v iả màn) sau mang cá để cài và g nắ s nơ cho các n pẹ gỗ ngang ở sau t mấ vóc (ván g )ỗ để chố ng v tế r nạ xé d cọ t mấ v i.ả c,ướ m tặ sau. Công đo nạ Sau đó để gỗ khô ki ị m iố ấ ằ c, không b này nh m b o m t,ọ không ph thu c môi ỗ co ngót. Xử lý t m vóc ụ càng k ,ỹ càng kéo dài tu iổ thọ cho đồ v tậ c nầ s n,ơ m iỗ tác ph mẩ s nơ mài cướ Bó và Hom có m t l n mài, có tu iổ thọ 300400 năm. Gi aữ các n ể ặ có th mài khô ẹ + K t, Thí Sau khi Vóc đ ặ ủ chi h ki mể tra toàn bộ các bề m t c a iườ thợ ti thủ công sé ti nế hành công đo nạ K t.ẹ Công đo nạ K tẹ có tác d ngụ làm cho bề m tặ chi ti cượ ph ng,ẳ đ tế gia công nh nẵ hoàn toàn. Sau khi K tẹ Ng iườ thợ thủ công

cướ 1 và ọ tế có độ bóng sâu m ng b cướ 2. Công đo nạ này làm ề m tặ để t oạ ti nề đề công đo nạ trang

ặ ạ

ế iườ ch

ứ

ẳ ỏ ế ướ c ơ ồ ạ i mài ph ng, ti p đ n dùng

ỳ ngươ án, hoành phi, câu trong phòng kín và quây màn xung quanh ạ tránh b iụ ỳ ệ qu vàng, qu b c,

iườ thợ ph iả làm ổ cướ s nơ còn t.ướ

ể ẽ ạ ố ộ

ư ế

ượ ủ ầ c phép ph

ộ ứ ể

ụ ộ ớ

ủ ố sẽ ti nế hành công đo nạ Thí n cho chi ti trí. + Trang trí cượ t m vóc nói trên (ho c các mô hình ch m khác bình hoa, các ấ Khi có đ món đồ ph iả làm bộ đồ khác), ng các ệ t oạ màu cho ấ các công đo nạ g nắ xà c ,ừ dán xà cừ ho cặ các ch t li u tiên nh :ư v tr ng, m nh ạ ả xà cừ, vàng, b c...sau ẩ tác ph m tr đó phủ s n r i l ế màu. ngượ và đồ n iộ th tấ nh :ư h V iớ kỹ thu tậ s nơ phủ t đ iố ... ng để tránh gió th i các nguyên li u: bám vào n + Thành Ph mẩ Vì d uầ bóng đã pha màu đ v nên đ bóng chìm trong c t màu t o thành độ sâu th mẳ c aủ tranh, đó iườ x aư sử d ngụ lá chu iố khô làm gi yấ nháp. sau m iỗ l nầ vẽ ph iả mài. Ng ươ Đ nế nay, nguyên t cắ đánh bóng tranh l nầ cu iố ch a có gì thay th ph ng ủ d u bóng. Đó chính ạ này không đ pháp th công vì lo i tranh ủ ơ ủ ự ơ ộ là đi m đ c đáo c a tranh s n mài. S thành công c a m t b c tranh s n ạ sau cùng. Có m t sộ ố thứ để mài ấ l n vào công đo n mài ph thu c r t ề nh ,ỏ tóc r i, đá và đánh bóng nh :ư than c i xoan nghi n gan gà v.v..