Clorua natri
Nguồn: vi.wikipedia.org
Clorua natri, còn gọi là natri clorua, muối ăn, muối, muối mỏ, hay
halua, là hợp chất hóa học với công thức hóa học NaCl. Clorua natri là muối chủ
yếu tạo ra độ mặn trong các đại dương và của chất lỏng ngoại bào của nhiều cơ thể
đa bào. Là thành phần chính trong muối ăn, nó được sử dụng phổ biến như là đồ
gia vị và chất bảo quản thực phẩm.
Mục lục
[ẩn]
• 1 Cấu trúc tinh thể
• 2 Vai trò sinh học
• 3 Muối trong lịch sử
• 4 Trong tôn giáo
• 5 Sản xuất và sử dụng
o 5.1 Chất điều vị
o 5.2 Sử dụng trong sinh học
o 5.3 Khử băng
o 5.4 Các phụ gia
• 6 Từ nguyên học
• 7 Các dữ liệu khác
• 8 Xem thêm
• 9 Liên kết ngoài
Cấu trúc tinh thể
Clorua natri tạo thành các tinh thể có cấu trúc cân đối lập phương. Trong
các tinh thể này, các ion clorua lớn hơn được sắp xếp trong khối khép kín lập
phương, trong khi các ion natri nhỏ hơn điền vào các lỗ hổng bát diện giữa chúng.
Mỗi ion được bao quanh bởi 6 ion khác loại. Cấu trúc cơ bản như thế này cũng
được tìm thấy trong nhiều khoáng chất khác và được biết đến như là cấu trúc halua
Vai trò sinh học
Clorua natri là khoáng chất thiết yếu cho sự sống trên Trái Đất. Phần lớn
các mô sinh học và chất lỏng trong cơ thể chứa các lượng khác nhau của clorua
natri. Nồng độ các ion natri trong máu có mối liên quan trực tiếp với sự điều chỉnh
các mức an toàn của hệ cơ thể-chất lỏng. Sự truyền các xung thần kinh bởi sự
truyền tính trạng tín hiệu được điều chỉnh bởi các ion natri. (Các ion kali- một kim
loại có các thuộc tính rất giống natri, cũng là thành phần chính trong cùng các hệ
cơ thể).
Dung dịch 0,9% clorua natri trong nước được gọi là nước đẳng trương hay
dung dịch sinh lý học do nó là đẳng trương với huyết tương. Nó được biết đến
trong y học như là normal saline. Sung dịch nước đẳng trương là cơ sở chính của
phẫu thuật thay thế chất lỏng được sử dụng rộng rãi trong y học để ngăn chặn hay
xử lý sự mất nước, hay để truyền ven để ngăn sốc do mất máu.
Người là dị thường trong số các loài linh trưởng do có sự tiết ra mồ hôi
chứa một lượng lớn clorua natri
Muối trong lịch sử
Khả năng bảo quản của muối là cơ sở của các nền văn minh. Nó góp phần
loại bỏ sự phụ thuộc vào khả năng cung ứng thực phẩm theo mùa và cho phép con
người có thể đi xa khỏi nơi cư trú mà không lo sợ thiếu thực phẩm. Vào thời
Trung cổ, các đoàn lữ hành cùng với khoảng 40.000 lạc đà đã đi tới 4.000 dặm
xuyên qua Sahara có chở theo muối, đôi khi để trao đổi lấy nô lệ.
Cho đến những năm đầu thế kỷ 20, muối vẫn còn là một trong các động cơ
chủ yếu của các nền kinh tế và các cuộc chiến tranh. Muối đóng một vai trò nổi
bật trong việc xác định quyền lực và sự phân bổ vị trí của các thành phố lớn nhất
trên thế giới. Timbuktu đã từng là một trong các thị trường muối lớn nhất.
Liverpool phát triển từ một cảng nhỏ của Anh để trở thành hải cảng xuất khẩu chủ
yếu đối với các loại muối mỏ được khai thác từ mỏ muối lớn Cheshire và vì thế trở
thành nguồn của muối thế giới trong những năm thế kỷ 19.
Muối đã tạo ra và hủy diệt các vương quốc. Các mỏ muối ở Ba Lan đã dẫn
tới sự ra đời của hoàng loạt các vương quốc trong thế kỷ 16, và chỉ bị tiêu diệt khi
người Đức đưa ra loại muối biển (thông thường, đối với phần lớn trên thế giới,
được coi là 'hơn hẳn' muối mỏ). Người Venezia đã đánh nhau và giành thắng lợi
trong cuộc chiến với người Genova về vấn đề muối. Tuy nhiên, người Genova mới
là người giành thắng lợi cuối cùng. Những công dân Genova như Christopher
Columbus và Giovanni Caboto đã "phá hủy" thương mại ở Địa Trung Hải bằng
việc giới thiệu Tân Thế Giới đối với thị trường.
Muối đã từng là một trong số các hàng hóa có giá trị nhất đối với loài
người. Muối đã từng bị đánh thuế có lẽ từ thế kỷ 20 TCN ở Trung Quốc. Trong
thời kỳ Đế chế La Mã, muối đôi khi được sử dụng như là đơn vị tiền tệ, và có lẽ là
nguồn gốc của từ salary ("salt money"-tức tiền muối, xem dưới đây từ nguyên
học). Cộng hòa La Mã và Đế chế La Mã đã kiểm soát giá muối, tăng nó để có tiền
cho các cuộc chiến hay giảm nó để đảm bảo cho các công dân nghèo nhất cũng có
thể dễ dàng có được phần quan trọng trong khẩu phần thức ăn này. Trong tiến
trình lịch sử, muối ăn đã có ảnh hưởng tới diễn biến các cuộc chiến, chính sách tài
chính của các nhà nước và thậm chí là sự khởi đầu của các cuộc cách mạng.
Tại đế chế Mali, các thương nhân ở Timbuktu thế kỷ 12-cánh cửa tới sa
mạc Sahara và trung tâm văn học-đánh giá muối có giá trị đến mức chỉ có thể mua
nó theo trọng lượng tính đúng bằng trọng lượng của vàng; việc kinh doanh này
dẫn tới truyền thuyết về sự giàu có khó tưởng tượng nổi của Timbuktu và là
nguyên nhân dẫn tới lạm phát ở châu Âu, là nơi mà muối được xuất khẩu tới.
Thời gian sau này, ví dụ trong thời kỳ đô hộ của người Anh thì việc sản
xuất và vận chuyển muối đã được kiểm soát ở Ấn Độ như là các biện pháp để thu
được nhiều tiền thuế. Điều này cuối cùng đã dẫn tới cuộc biểu tình muối ở Dandi,
do Mahatma Gandhi dẫn đầu vào năm 1930 trong đó hàng nghìn người Ấn Độ đã
ra biển để sản xuất muối cho chính họ nhằm phản đối chính sách thuế của người
Anh.
Việc buôn bán muối dựa trên một thực tế — nó đem lại nhiều lợi nhuận
hơn khi bán các thực phẩm có chứa muối chứ không phải chính muối. Trước khi
các mỏ muối ở Cheshire được phát hiện thì việc kinh doanh khổng lồ các loại cá
của người Anh đối với muối của người Pháp đã từng tồn tại. Điều này không phải
là sự hòa hợp tốt đẹp cho mỗi quốc gia khi họ không muốn phụ thuộc vào nhau.
Cuộc tìm kiếm cá và muối đã dẫn tới cuộc chiến tranh bảy năm giữa hai nước. Với
sự kiểm soát của người Anh đối với nghề muối ở Bahamas và cá tuyết Bắc Mỹ thì
tầm ảnh hưởng của họ đã tăng lên nhanh chóng trên thế giới. Việc tìm kiếm các
mỏ dầu vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 đã sử dụng các công nghệ và phương
thức mà những người khai thác muối đã dùng, thậm chí đến mức mà họ tìm kiếm
dầu ở những nơi có các mỏ muối.
Trong tôn giáo
Có 32 chỉ dẫn liên quan tới muối trong Kinh Thánh, quen thuộc nhất có lẽ
là câu chuyện về vợ của Lot, là người đã trở thành cột muối sau khi bà đã không
tuân lệnh các thiên sứ và quay lại nhìn thành phố độc ác Sodom (Chúa sáng tạo ra
thế giới 19:26). Giê-su cũng được nói đến đối với các tín đồ của ông như là "muối
của đất" (Matthew 5:13), một minh chứng cho giá trị lớn của muối trong thế giới
cổ đại.
Trong tín ngưỡng shinto của người Nhật, muối được coi là "tinh khiết" và
có thể sử dụng để làm tinh khiết (ban phúc) cho con người và các địa điểm.
Sản xuất và sử dụng
Ngày nay, muối được sản xuất bằng cách cho bay hơi nước biển hay nước
muối từ các nguồn khác, chẳng hạn các giếng nước muối và hồ muối, và bằng khai
thác muối mỏ.
