Nguy n Duễ
Sinh ngày: 3/1/1766
(t c ngày 23 tháng 11 năm t d u)ứ Ấ ậ
M t ngày: 16/9/1820ấ
(t c ngày 10 tháng 8 năm Canh thìn)ứ
Quê quán: huy n Nghi Xuân, phệ ủ
Đ c Quang, tr n Ngh An ứ ấ ệ
(nay thu c t nh Hà Tĩnh)ộ ỉ
Tên ch :ữ T Nhố ư
Hi u:ệ Thanh Hiên
Bi t hi u:ệ ệ _H ng S n l p hồ ơ ạ ộ
_Nam H i đi u đả ế ồ
Tác ph m n i b tẩ ổ ậ : Truy n Ki uệ ề
Làm quan nhà Nguy nễ
Là nhà th l n c a Vi t Namơ ớ ủ ệ
Đ c xem là “ượ Đ i thi Hào c a ạ ủ
dân t c”ộ
Nguy n Du sinh ra quê m - làng Kim Thi u,xãễ ở ẹ ề
H ng M c, huy n T S n, t nh B c Ninh và tr iươ ặ ệ ừ ơ ỉ ắ ả
qua th i th u Thăng Long trong m t gia đìnhờ ơ ấ ở ộ
phong ki n quy n quý .ế ề
Cha là Nguy n Nghi m(1708 – 1775) làm t i t ễ ễ ớ ể
t ngướ
d i tri u Lê; m là bà Tr n Th T n(1740 – 1778), vướ ề ẹ ầ ị ầ ợ
th ba c a Nguy n Nghi m, ng i B c Ninh.ứ ủ ễ ễ ườ ắ
Do là con th b y nên Nguy n Du còn đ c g iứ ả ễ ượ ọ
là c u Chiêu B y. ậ ả
Năm Giáp Ng (1774), cha Nguy n Du sung ch c tọ ễ ứ ả
t ng, cùng Hoàng Ngũ Phúc đi đánh chúa Nguy n ướ ễ ở
Đàng Trong. T th i gian này Nguy n Du ch u nhi uừ ờ ễ ị ề
m t mát: ấ
Năm 9 tu i anh trai cùng m là Nguy n Tr ổ ẹ ễ ụ
qua đ iờ
Năm 10 tu i m côi chaổ ồ
Năm 13 tu i m côi mổ ồ ẹ
M i 13 tu i, Nguy n Du m côi c cha l n m nên ớ ổ ễ ồ ả ẫ ẹ
ông
ph i v i ng i anh khác m là Nguy n Kh n ả ở ớ ườ ẹ ễ ả
(1734 –1786). Trong th i gian này ông có nhi u đi u ki nờ ề ề ệ
thu n l i đ dùi mài kinh s , hi u h n v cu c s ngậ ợ ể ử ể ơ ề ộ ố
phong l u,xa hoa c a gi i quý t c phong ki n – nh ngư ủ ớ ộ ế ữ
đi u này đã đ l i d u n trong sáng tác c a ông sau ề ể ạ ấ ấ ủ
này
Năm Canh Tý (1780), Nguy n Kh n là anh c c aễ ả ả ủ
Nguy n Du đang làm Tr n th S n Tây b khép t i m uễ ấ ủ ơ ị ộ ư
lo n trong V án năm Canh Tý, b bãi ch c và b giam ạ ụ ị ứ ị ở
nhà Châu Qu n công. Lúc này Nguy n Du đ c m tậ ễ ượ ộ
ng i thân c a Nguy n Nghi m là Đoàn Nguy n Tu nườ ủ ễ ễ ễ ấ
đón v S n Nam H nuôi ăn h c.ề ơ ạ ọ
Năm Quý Mão (1783) Nguy n Du thi H ng tr ngễ ươ ở ườ
S n Nam, đ u Tam tr ng (Tú tài). Ông l y v là con gáiơ ậ ườ ấ ợ
Đoàn Nguy n Th c và ông đ c t p m nh n m t ch cễ ụ ượ ậ ấ ậ ộ ứ
quan võ nh c a cha nuôi h Hà Thái Nguyên.ỏ ủ ọ ở
Trong su t m i năm t 1786-1795, Nguy n Duố ườ ừ ễ
l u l c quê v Thái Bình. Trong nh ng nămư ạ ở ợ ở ữ
1796-1802,Nguy n Du lui v n c quê nhà Tiênễ ề ẩ ư ở ở
Đi n, Hà Tĩnh, m c dù s ng r t nghèo nh ng anề ặ ố ấ ư
nhiên, t t i vì Nguy n Du đ c kinh Ph t, tu h c thi nự ạ ễ ọ ậ ọ ề
đ tìm đ o gi i thoát. ể ạ ả
Năm Gia Long th 5 (1806), Nguy n Du đ c tri uứ ễ ượ ệ
vào kinh đô Hu gi ch c Đông Các H c Sĩ; năm 1809, ế ữ ứ ọ
làm B Chính t nh Qu ng Bình. Tháng 2 năm 1813,ố ỉ ả
Nguy n Du đ c thăng C n Chánh Đi n H c Sĩ, r i cóễ ượ ầ ệ ọ ồ
ch sai làm Chính S tu c ng đi Trung Hoa và tháng 4ỉ ứ ế ố
năm Giáp Tu t (1814) ông tr v Kinh đ c thăng L Bấ ở ề ượ ễ ộ
H u Tham Tri. Năm Minh M ng nguyên niên (1820),ữ ạ
Nguy n Du s p s a đi s Trung Hoa l n n a, nh ng bễ ắ ử ứ ầ ữ ư ị
b nh m t ngày 10 tháng 8 năm Canh Thìn, th 56 tu i.ệ ấ ọ ổ
M ông nguyên táng t i làng An Ninh, huy n H ng Tràộ ạ ệ ươ
( g n sau chùa Thi n M ). Năm Giáp Thân (1824), ầ ệ ụ
ng iườ
ta c i táng ông và đ a v quê nhà Tiên Đi n, Hà Tĩnh. ả ư ề ề