ĐẶC ĐIỂM CÁC TRƯỜNG HỢP BỆNH NẶNG CÓ
TĂNG ĐƯỜNG HUYẾT
TÓM TẮT
Mục tiêu: mô tả đặc điểm về dịch tễ học, lâm sàng, cận lâm sàng và các nhóm
nguyên nhân thường gặp của trẻ bệnh tại khoa hồi sức và cấp cứu có biểu hiện tăng
đường huyết.
Đối tượng – Phương pháp nghiên cứu: tiền cứu mô tả hàng loạt ca, mô tả 28 bệnh
nhân nặng ≤ 15 tuổi có biểu hiện tăng đường huyết, tại Bệnh Viện Nhi Đồng II-
TPHCM trong thời gian từ 1/10/2007 đến 30/7/2008.
Kết quả: trong nghiên cứu của chúng tôi, tỉ lệ bệnh nhân nặng có tăng đường huyết là
3,7%. Tuổi trung bình là 31,96 ± 36,72 tháng, tỉ lệ tử vong là 32,14%. Thời gian khởi
bệnh < 24 giờ - 1 tuần chiếm 89,3%. Đường huyết trung bình lúc nhập viện là 292,43
± 89,52 mg/dl, đường huyết trung bình 24 giờ sau là 114,15 ± 26,91 mg/dl. Nhóm
bệnh nặng thường gặp có biểu hiện tăng đường huyết là nhiễm trùng hô hấp
(21,43%), nhiễm trùng thần kinh trung ương (21,43%), ngạt nước (17,86%).
Kết luận: tăng đường huyết trong bệnh lý nặng cấp tính là một tình huống hiếm gặp
trên lâm sàng. Nhưng ảnh hưởng đến nguy cơ bệnh tật và tử vong của bệnh nhân tại
khoa cấp cứu. Do vậy, cần tầm soát tăng đường huyết trong những trường hợp bệnh
nặng và điều trị kịp thời nhằm giảm nguy cơ tử vong và những biến chứng cho bệnh
nhân.
ABSTRACT
SOME CHARACTERISTICS ON SEVERE ILL CASES OF DIFFERENT
CAUSES ASSOCIATED WITH HYPERGLYCEMIA AT EMERGENCY
DEPARTMENT-CHILDREN’S HOSPITAL No.2
Tran The Vinh, Vo Cong Dong * Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 13 – Supplement of
No 1 - 2009: 8 - 12
Objectives: describe characteristics: epidemic, clinical and laboratory findings on
principle causes of severe cases with hyperglycemia at emergency department of
Children’s hospital No.2.
Subject and methods: propective study case series report was performed on 28
severe patients aged ≤ 15 years old with hyperglycemia at Children's Hospital N02 in
Ho Chi Minh City from 1/10/2007 to 30/7/2008.
Results: 3.7% severe cases with hyperglycemia, average age was 31.96 ± 36.72
months. Mortality rate with different causes was 32.14%. Startup time of disease from
<24 hours until 1 week was 89.3%. Average of glycemia at hospitalization time:
292.43 ± 89.52 mg/dl, and average of glycemia at 24 hours after hospitalization:
114.15 ± 26.91 mg/dl. Causes of disease with hyperglycemia: respiratory infections
(21.43%), central nervous infection (21.43%), near-drowning (17.86%).
Conclusion: Hyperglycemia associated with severe diseases occurred rarely but
effected on the risk of mortality and morbidity of critical illness. Therefore, the
necessity was to recognize and to control associated hyperglycemia on time for
reducing the risk of complications and mortality of diseases.
ĐẶT VẤN ĐỀ
Tăng đường huyết cấp tính trên những trẻ bệnh nặng cũng thường xảy ra trên lâm
sàng tại đơn vị cấp cứu Nhi khoa và bao gồm rất nhiều nguyên nhân khác nhau(Error!
Reference source not found.,Error! Reference source not found.,Error! Reference source not found.).
Điều quan trọng là nhận ra rằng: điều trị tăng đường huyết trong thời gian bệnh nặng
cấp tính là một bằng chứng cải thiện sự sống sót của bệnh nhân. Bởi vì điều trị insulin
là một chọn lựa tốt nhất để kiểm soát đường huyết trong giai đoạn này(Error! Reference
source not found.,Error! Reference source not found.,Error! Reference source not found.).
Cơ chế sinh lý bệnh của hiện tượng tăng đường huyết cấp tính trên những bệnh nhân
nặng chưa thật sự rõ ràng, nhưng ghi nhận có một vài yếu tố gia tăng trong bệnh lý
cấp tính có tăng glucose máu, một số hormone điều hòa ngược gia tăng trong máu
làm tăng glucose(Error! Reference source not found.,Error! Reference source not found.,Error! Reference source not
found.).
Tần suất: 1/3 trường hợp tăng đường huyết được ghi nhận ở bệnh viện thiếu niên xảy
ra trên bệnh nhân không có tiền sử tiểu đường. Trẻ nhỏ thì tần suất chưa biết rõ. Theo
Gupta và cs là 4,7%, Robinowitz và cs là 9,4% trẻ viêm ruột cấp tính có tăng đường
huyết(Error! Reference source not found.).
Cơ chế gây tăng đường huyết ở bệnh nhân không bị đái tháo đường trong khi bị bệnh
cấp cứu đã được một số nghiên cứu ở nước ngoài đề cập đến. Riêng tại Việt Nam
chưa có nghiên cứu nào đề cập đến vấn đề này ở trẻ em. Do vậy chúng tôi đặt vấn đề
nghiên cứu đề tài này nhằm xác định về dịch tễ học, đặc điểm lâm sàng và cận lâm
sàng của những trường hợp tăng đường huyết tại khoa Cấp Cứu và Hồi Sức Bệnh
Viện Nhi Đồng II với các yếu tố bệnh lý liên quan; góp phần cho việc chẩn đoán sớm,
theo dõi tốt hơn và điều trị sớm hơn. Với mục tiêu.
Mục tiêu tổng quát
Mô tả đặc điểm về dịch tễ học, lâm sàng, cận lâm sàng và các nhóm nguyên nhân
thường gặp của trẻ bệnh tại khoa hồi sức và cấp cứu có biểu hiện tăng đường huyết.
Mục tiêu chuyên biệt
- Xác định tỉ lệ phân bố đặc điểm dịch tễ học của trẻ bệnh nặng có biểu hiện tăng
đường huyết tại khoa hồi sức và cấp cứu: tuổi, giới, nơi cư ngụ.
- Xác định tỉ lệ các đặc điểm lâm sàng của trẻ bệnh nặng có biểu hiện tăng đường
huyết.
- Xác định tỉ lệ các thay đổi cận lâm sàng của trẻ bệnh nặng có biểu hiện tăng đường
huyết.
- Xác định tỉ lệ các nhóm nguyên nhân thường gặp có biểu hiện tăng đường huyết.
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Thiết kế nghiên cứu
Tiền cứu, mô tả hàng loạt ca.
Đối tượng nghiên cứu
Các bệnh nhân nặng tuổi từ sơ sinh đến 15 tuổi nhập khoa Cấp Cứu lưu và Hồi Sức
Cấp Cứu Bệnh viện Nhi Đồng II từ tháng 9/2007 – 7/2008 có đường huyết tăng.