Đánh giá hiệu quả điều trị ghép tế bào gốc tạo máu đồng loài trên trẻ em mắc bệnh bạch cầu cấp dòng lympho: Nghiên cứu mới nhất

KỶ YẾU CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CHUYÊN NGÀNH HUYẾT HỌC - TRUYỀN MÁU

292

ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ GHÉP TẾ BÀO GỐC TẠO MÁU

ĐỒNG LOÀI TRÊN TRẺ EM MẮC BỆNH BẠCH CẦU CẤP DÒNG LYMPHO

Lê Quang Hoàng2, Phù Ch Dũng2, Huỳnh Văn Mẫn2,

Nguyễn Hạnh Thư2, Nguyễn Thế Quang2, Cai Thị Thu Ngân2,

Võ Thị Thanh Trúc2, Huỳnh Nghĩa1,2

TÓM TẮT35

Đặt vấn đề: Bạch cầu cấp dòng lympho là

bệnh lý huyết học ác tnh, điều trị chủ yếu bằng

liệu pháp hóa trị cưng độ cao phối hp nhiều

thuốc hóa trị liệu, ghép tế bào gốc tạo máu đồng

loài là liệu pháp điều trị hiếm trên ngưi bệnh

bạch cầu cấp dòng lympho. Ghép có khả năng

làm giảm nguy cơ tái phát và chữa khỏi trên

ngưi bệnh. Mục tiêu: Đánh giá hiệu quả điều trị

ghép tế bào gốc tạo máu đồng loài trên bệnh nhi

mắc bệnh bạch cầu cấp dòng lympho. Phương

pháp nghiên cứu: Nghiên cứu hồi cứu hàng loạt

trưng hp trẻ em bạch cầu cấp dòng lympho

đưc điều trị bằng phương pháp ghép tế bào gốc

taọ máu đồng loài tại Bệnh viện Truyền Máu

Huyết Học từ năm 2012-2023. Kết quả: Có 14

trưng hp bệnh nhi mắc bạch cầu cấp dòng

lympho đưc điều trị ghép tế bào gốc tạo máu

đồng loài. Tất cả các bệnh nhân đều đạt lui bệnh

trước ghép. Tỉ lệ hồi phục bạch cầu hạt tch lũy

tại ngày thứ 30 trong nghiên cứu là 93% với

khoảng tin cậy 95% (59,1 – 99), tỉ lệ hồi phục

tiểu cầu tch lũy trong nghiên cứu là 78,5% với

khoảng tin cậy 95% (47,2 – 92,5).Tác dụng phụ

1Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh

2Bệnh viện Truyền máu Huyết học

Chịu trách nhiệm chính: Lê Quang Hoàng

SĐT: 0799556065

Email: hoang01219556065@gmail.com

Ngày nhận bài: 30/7/2024

Ngày phản biện khoa học: 01/8/2024

Ngày duyệt bài: 27/9/2024

chủ yếu là sốt giảm bạch cầu hạt, nhiễm trùng và

tái hoạt CMV. Cho tới thi điểm hiện tại, 10/14

ngưi bệnh tử vong, 4/14 ngưi bệnh còn sống

và tất cả các trưng hp này đều lui bệnh hoàn

toàn sau ghép. Kết luận: Ghép tế bào gốc tạo

máu đồng loài là liệu pháp điều trị có khả năng

chữa khỏi bệnh cho ngưi bệnh nhưng vẫn mang

nhiều thách thức ở thi điểm hiện tại.

Từ khoá: Bạch cầu cấp dòng lympho, ghép

tế bào tạo máu đồng loài.

SUMMARY

EFFECTIVENESS OF ALLOGENEIC

HEMATOPOIETIC CELL

TRANSPLANTATION FOR

PEDIATRIC PATIENTS WITH ACUTE

LYMPHOBLASTIC LEUKEMIA

Background: Acute lymphoblastic leukemia

is a hematological malignancy, mainly treatment

with high-intensity chemotherapy in combination

with multiple chemotherapeutic agents,

allogeneic hematopoietic stem cell

transplantation is a rare treatment for patients

with acute lymphoblastic leukemia.

Transplantation has the potential to reduce the

risk of recurrence and cure in patients. Aims:

Effectiveness of allogeneic hematopoietic stem

cell transplantation in pediatric patients with

acute lymphoblastic leukemia. Method: A

retrospective case series of pediatric acute

lymphoblastic leukemia treated with allogeneic

hematopoietic stem cell transplantation at Blood

Transfusion Hematology Hospital from 2012-

T¹P CHÝ Y häc viÖt nam tẬP 544 - th¸ng 11 - QuyỂN 2 - sè ĐẶC BIỆT - 2024

293

2023. Results: There were 14 pediatric cases of

acute lymphoblastic leukemia who received

treatment with allogeneic hematopoietic stem

cell transplantation. All patients had a complete

remission before transplantation. The cumulative

granulocyte recovery rate in the study was 93%

with 95% CI (59.1 – 99), the cumulative platelet

recovery rate in the study was 78.5% with 95%

CI (47.2 – 92.5). The main complications were

febrile neutropenia, infection, and CMV

reactivation. Up to now, 10/14 patients have

died, 4/14 patients are still alive, all cases have

completely recovered after transplantation.

Conclusions: Allogeneic hematopoietic stem cell

transplantation is a potentially curative therapy

for patients, but that have still many challenges

in this time.

Keywords: Acute lymphoblastic leukemia

(ALL), Allogeneic hematopoietic stem cell

transplantation.

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Bạch cầu cấp dòng lympho (ALL) là

bệnh lý ác tính phát sinh từ các tế bào tiền

thân dòng lympho. Nhóm bệnh ác tính này

thưng gặp ở trẻ em, nhưng có thể gặp ở mọi

lứa tuổi. Mặc dù tỉ lệ đáp ứng với hóa trị liệu

ban đầu khá cao ở trẻ em gần 90% nhưng chỉ

khoảng 40% ngưi lớn có cơ hội sống sót lâu

dài, không mắc bệnh bạch cầu và có thể chữa

khỏi với phương pháp điều trị hiện nay1,2

Một bài báo của tác giả Florent Malard đăng

trên tạp chí Lancet kết luận rằng tỷ lệ sống

sót 5 năm đạt đến 90% ở trẻ em, nhưng chỉ

25% ngưi lớn hơn 50 tuổi sống đưc tới 5

năm sau chẩn đoán3. Phương pháp ghép tế

bào gốc tế bào gốc tạo máu đồng loài là sử

dụng phác đồ điều kiện hóa để tiêu diệt toàn

bộ các tế bào ác tính, dọn sạch các khoang

tủy để tế bào gốc của ngưi cho làm tổ, sử

dụng các thuốc ức chế miễn dịch để giảm

thiểu nguy cơ bệnh mảnh ghép chống ký chủ.

Cùng với phác đồ điều kiện hóa, hiệu ứng

mảnh ghép tiêu diệt tế bào ung thư (Graft

versus leukemia) cũng góp phần tiêu diệt các

tế bào ác tính còn sót lại, đem đến cơ hội

chữa khỏi và kéo dài thi gian sống không

bệnh cho ngưi bệnh. Trên Thế Giới, đã có

nhiều công trình nghiên cứu về ghép tế bào

gốc trên ngưi bệnh ALL, một số nghiên cứu

lớn như báo cáo của hội đồng nghiên cứu Y

khoa Vương quốc Anh/Hiệp hội Ung thư

pha Đông (MRC/ECOG), hay công trnh

nghiên cứu của Leucemies Aigues

Lymphoblastiques de l’Adulte 94 (LALA-

94), nghiên cứu PETHEMA ALL-AR-03,

hội ghép tủy Châu Âu (EBMT). Tại bệnh

viện Truyền Máu Huyết Học, ghép tế bào

gốc tạo máu đồng loài đã đưc thực hiện từ

năm 1995, đã có nhiều trưng hp bạch cầu

cấp dng lympho đưc ghép tế bào gốc đồng

loài. Nhằm đánh giá hiệu quả điều trị cũng

như độc tính của phác đồ điều kiện hóa trước

ghép do đó chúng tôi tiến hành đề tài nghiên

cứu “Đánh giá hiệu quả điều trị ghép tế bào

gốc đồng loài trên trẻ em mắc bệnh bạch cầu

cấp dòng lympho”.

II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu hồi

cứu, mô tả loạt ca

- Địa điểm nghiên cứu: Bệnh viện

Truyền Máu Huyết Học.

- Thời gian nghiên cứu: 01/2012 đến

06/2023.

- Dân số nghiên cứu: Tất cả ngưi bệnh

trẻ em đưc chẩn đoán bạch cầu cấp dòng

lympho đưc điều trị ghép tế bào gốc tạo

máu đồng loài tại bệnh viện Truyền máu

Huyết học.

- Tiêu chuẩn chọn mẫu:

+ Trẻ em ≤ 16 tuổi.

KỶ YẾU CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CHUYÊN NGÀNH HUYẾT HỌC - TRUYỀN MÁU

294

+ Đưc chẩn đoán bạch cầu cấp dòng

lympho, đưc ghép tế bào gốc tạo máu đồng

loài, sử dụng phác đồ điều kiện hóa diệt tủy

hoặc giảm cưng độ trước ghép.

+ Hồ sơ bệnh án đầy đủ dữ liệu đánh giá

trước ghép, trong ghép và sau ghép.

- Quá trình ghép tế bào gốc đồng loài ở

người bệnh bạch cầu cấp dòng lympho:

+ Huy động và thu thập tế bào gốc từ

ngưi cho, bảo quản tế bào gốc theo phác đồ

của bệnh viện Truyền máu Huyết học.

+ Phác đồ điều kiện hoá (ĐKH): Trước

ghép ngưi bệnh đưc điều kiện hóa bằng

phác đồ diệt tủy hoặc giảm cưng độ:

Phác đồ

Phác đồ điều trị

Diệt tủy (MAC)

- Busulfan/Fludarabin (Bu/Flu)

- Busulfan/Fludarabin/Thiotepa (Bu3/Flu/TT)

- Total body irradiation/Etoposide (TBI/VP16)

Giảm cưng độ (RIC)

- Busulfan/Fludarabin/Thiotepa (Bu2/Flu/TT)

- Phác đồ dự phòng GvHD: Bệnh nhân

đưc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch trong

giai đoạn ghép và sau ghép để dự phòng

bệnh mảnh ghép chống chủ cấp và mạn.

- Theo dõi và chăm sóc trong ghép:

Ngưi bệnh đưc theo dõi theo chế độ chăm

sóc cấp I ở phòng cách ly vô trùng trong giai

đoạn giảm bạch cầu hạt (BCH). Ngưi bệnh

sẽ đưc truyền các chế phẩm máu nhằm duy

trì hemoglobin > 8g/dL, tiểu cầu >20 x 109/L

và không có tình trạng xuất huyết. G-CSF sẽ

đưc bắt đầu khi số lưng BCH < 1,0 x

109/L cho đến khi BCH hồi phục > 2 x 109/L

trong 2 ngày liên tiếp. Bên cạnh đó, ngưi

bệnh sẽ đưc hỗ tr đầy đủ về dinh dưỡng,

giảm đau, vật lý trị liệu, tâm lý liệu pháp,

kháng sinh, kháng nấm và kháng siêu vi dự

phòng. Kiểm soát sốt giảm BCH theo phác

đồ kháng sinh kinh nghiệm tại bệnh viện.

- Một số định nghĩa:

+ Lui bệnh trước ghép: dựa trên kết quả

tủy đồ, số lưng tế bào non (blast) < 5%

trước ghép.

+ MRD dương tnh: tại thi điểm sau tấn

công và sau giai đoạn củng cố. MRD đưc

định nghĩa dương tnh khi ≥ 10-4 (đưc thực

hiện bằng xét nghiệm Flow cytometry hoặc

qRT – PCR).

+ HLA 10/10: phù hp hoàn toàn về

kháng nguyên trên bề mặt tế bào lớp 1: HLA

– A, HLA – B, HLA – C và lớp 2: HLA –

DR, HLA – DQ.

III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Trong thi gian từ tháng 1/2012 đến

tháng 6/2023, chúng tôi ghi nhận 14 trưng

hp thỏa mãn tiêu chuẩn chọn mẫu với các

đặc điểm như sau:

3.1. Đặc điểm người bệnh trong mẫu

nghiên cứu

Trong 14 ngưi bệnh trẻ em đưc ghép tế

bào gốc tạo máu đồng loài, tuổi trung vị tại

thi điểm ghép là 10,2 tuổi, giới tính nam

chiếm 64,3% và nữ chiếm 35,7%, kiểu hình

miễn dịch B – ALL chiếm đa số với 9 ngưi

bệnh (64,3%), đặc điểm di truyền phân tử ghi

nhận có 2 ngưi bệnh có nhiễm sắc thể

Philadenphia dương tnh. Bệnh nhân trong

nghiên cứu đa phần có MRD cn dương tnh

trước ghép 10 ngưi bệnh chiếm 71,4%, có 5

T¹P CHÝ Y häc viÖt nam tẬP 544 - th¸ng 11 - QuyỂN 2 - sè ĐẶC BIỆT - 2024

295

ngưi bệnh (35,7%) đưc ghép ở CR1 và 9

trưng hp (64,3%) ghép ở thi điểm lớn

hơn hoặc bằng CR2. Ngưi bệnh đưc ghép

từ ngưi cho phù hp HLA 10/10, hay từ

ngưi cho nửa thuận hp. Có 42,9% đưc

điều kiện hóa với phác đồ diệt tủy và dự

phòng GvHD với phác đồ không có post

cyclophosphamide, 57,1% điều kiện hóa

giảm cưng độ và dự phòng GvHD với phác

đồ có post cyclophosphamide (Bảng 1).

Bảng 1: Đặc điểm của người bnh trong mẫu nghiên cứu

Biến số

Tuổi (ghép)

Trung vị

10,2 (8,6-12)

Giới tính

Nam

9 (64,3%)

Nữ

5 (35,7%)

Dấu ấn miễn

dịch

B – ALL

9 (64,3%)

T – ALL

3 (21,4%)

ETP – ALL

2 (14,3%)

Di truyền phân

tử

Bnh thưng

2 (14,3%)

Ph – dương

2 (14,3%)

Bộ nhiễm sắc thể phức tạp

4 (28,6%)

Đa bội

3 (21,4%)

Khác

3 (21,4%)

Ghép ở thời

điểm CR1

MRD dương sau tấn công và củng cố

4 (28,6%)

T-ALL kháng trị hóa trị liệu N21

1 (7,1%)

Ghép ở thời

điểm CR2

B – ALL tái phát tủy muộn và MRD dương sau Bloc R2 lần 2

1 (7,1%)

B – ALL tái phát tủy sớm

6 (42,9%)

T – ALL tái phát tủy sớm

2 (14,3%)

MRD trước

ghép

Âm tính

1 (7,1%)

Dương tnh

10 (71,4%)

Khác

3 (21,4%)

Tình trạng bệnh

trước ghép

CR1

5 (35,7%)

≥ CR2

9 (64,3%)

Người cho

Sibling

6 (42,9%)

Haplo

8 (57,1%)

Phác đồ ĐKH

Diệt tủy

6 (42,9%)

Giảm cưng độ

8 (57,1%)

Dự phòng

GvHD

Không PT-CY

6 (42,9%)

Có PT-CY

8 (57,1%)

KỶ YẾU CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CHUYÊN NGÀNH HUYẾT HỌC - TRUYỀN MÁU

296

3.2. Đặc điểm mọc mảnh ghép và các biến chứng trong và sau ghép

3.2.1. Đặc điểm mọc mảnh ghép

Hnh 1, 2: Đặc điểm hồi phục bch cầu ht và tiểu cầu tích lũy cộng dồn

Tại thi điểm ngày 30 tỉ lệ hồi phục bạch cầu hạt tch lũy là 93% với khoảng tin cậy 95%

(59,1 – 99), tỉ lệ hồi phục tiểu cầu tch lũy là 78,5% với khoảng tin cậy 95% (47,2 – 92,5).

Bảng 2: Đặc điểm chimerism ngày 28 sau ghép

Đặc điểm

Số ca (%)

Complete chimerism, n (%)

13 (92,9%)

Mixed chimerism, n (%)

0 (0%)

Tử vong, n (%)

1 (7,1%)

Có 92,9% ngưi bệnh có ≥ 95% (complete chimerism) tế bào ngưi cho, có 1 trưng hp

tử vong do biến chứng của ghép trước ngày 28 nên chưa làm đưc chimerism.

Đánh giá hiệu quả điều trị ghép tế bào gốc tạo máu đồng loài trên trẻ em mắc bệnh bạch cầu cấp dòng lympho

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi