BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HỒ CHÍ MINH
ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP
ĐÁNH GIÁ HOẠT TÍNH KHÁNG KHUẨN VÀ HOẠT TÍNH
KHÁNG OXY HOÁ CỦA CAO CHIẾT ETHANOL 70% TỪ
CÂY BỒ CÔNG ANH (Lactuca indica L.)
Ngành: CÔNG NGHÊ SINH HỌC
Chuyên ngành: CÔNG NGHỆ SINH HỌC
Giảng viên hướng dẫn : ThS. PHẠM MINH NHỰT
Sinh viên thực hiện : ĐOÀN LÊ THẢO TRANG
MSSV: 1311100787 Lớp: 13DSH03
TP. Hồ Chí Minh, 2017
Đồ án tốt nghiệp
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là đồ án nghiên cứu của riêng tôi được thực hiện trên cơ
sở lý thuyết và dưới sự hướng dẫn của ThS. Phạm Minh Nhựt. Các số liệu, kết quả
nêu trong đồ án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình
nghiên cứu nào khác. Tôi xin chịu trách nhiệm về lời cam đoan này.
Tp. Hồ Chí Minh, ngày 09 tháng 08 năm 2017
Sinh viên
ĐOÀN LÊ THẢO TRANG
Đồ án tốt nghiệp
ii
LỜI CẢM ƠN
Sau quá trình học tập, nghiên cứu tại khoa Công nghệ Sinh học - Thực phẩm -
Môi trường trường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, em đã tiếp thu
được rất nhiều kiến thức, kinh nghiệm quý báu nhờ sự giảng dạy, hướng dẫn tận
tình của các thầy cô bộ môn. Em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy
Phạm Minh Nhựt, người đã giúp đỡ, định hướng và tận tình hướng dẫn em suốt quá
trình thực hiện khóa luận tốt nghiệp. Cảm ơn thầy vì đã truyền đạt cho em rất nhiều
kiến thức và kinh nghiệm quý báu để hoàn thành bài khóa luận này.
Em cũng xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban Giám Hiệu Trường Đại
Học HUTECH, quý thầy cô hiện đang giảng dạy và làm việc tại Khoa Công Nghệ
Sinh Học – Thực Phẩm – Môi Trường đã truyền dạy rất nhiều kiến thức và tạo điều
kiện thuận lợi để em hoàn thành đề tài tốt nghiệp của mình.
Cuối cùng, em xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè và các anh chị đã luôn
bên cạnh động viên và giúp đỡ em vượt qua khó khăn trong suốt thời gian học tập
và nghiên cứu.
Em xin chân thành cảm ơn.
Tp. Hồ Chí Minh, ngày 09 tháng 08 năm 2017
Sinh viên
ĐOÀN LÊ THẢO TRANG
Đồ án tốt nghiệp
iii
MỤC LỤC
Trang
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ........................................................................................................... ii
MỤC LỤC ................................................................................................................ iii
DANH MỤC HÌNH ẢNH ....................................................................................... vi
DANH MỤC BẢNG .............................................................................................. viii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT .............................................................................. ix
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN ..................................................................................... 3
1.1. Giới thiệu về cây bồ công anh (Lactuca indica L) ............................................... 3
1.1.1. Nguồn gốc và phân bố ...................................................................................... 3
1.1.2. Đặc điểm thực vật học của cây bồ công anh .................................................... 3
1.1.3. Thành phần hóa học của cây bồ công anh ........................................................ 4
1.1.4. Công dụng ...................................................................................................... 19
1.2. Tổng quan cơ chế kháng khuẩn của các hợp chất có nguồn gốc thực vật .......... 20
1.2.1. Cơ chế kháng khuẩn của các hợp chất có nguồn gốc từ thực vật .................. 20
1.2.2. Những hợp chất kháng khuẩn điển hình ở thực vật ....................................... 22
1.3. Đại cương một số nhóm vi khuẩn gây bệnh ....................................................... 27
1.3.1. Nhóm vi khuẩn gây bệnh tiêu chảy ............................................................. 27
1.3.1.1. Các vi khuẩn thuộc nhóm Escherichia Coli ................................................ 27
1.3.1.2. Các vi khuẩn thuộc nhóm Samonella spp. ................................................... 29
1.3.1.3. Các vi khuẩn thuộc nhóm Vibrio spp. .......................................................... 30
1.3.1.4. Các vi khuẩn thuộc nhóm Shigella spp. ....................................................... 31
1.3.1.5. Các vi khuẩn thuộc nhóm Listeria spp. ....................................................... 31
1.3.2. Nhóm vi khuẩn gây bệnh cơ hội trên da ........................................................ 32
1.4. Hoạt tính chống oxi hóa...................................................................................... 36
1.4.1. Khái niệm về gốc tự do .................................................................................. 36
1.4.2. Lợi ích của gốc tự do đối với cơ thể .............................................................. 36
Đồ án tốt nghiệp
iv
1.4.3. Tác hại của gốc tự do đối với cơ thể .............................................................. 37
1.4.4. Chất chống oxy hóa trong thực vật .............................................................. 38
CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ...................... 39
2.1. Địa điểm và thời gian ......................................................................................... 39
2.1.1. Địa điểm nghiên cứu ....................................................................................... 39
2.1.2. Thời gian nghiên cứu ...................................................................................... 39
2.2. Vật liệu ............................................................................................................... 39
2.2.1. Nguồn mẫu ...................................................................................................... 39
2.2.2. Vi khuẩn chỉ thị ............................................................................................... 39
2.2.3. Hóa chất, dung môi ......................................................................................... 39
2.2.4. Thiết bị và dụng cụ .......................................................................................... 40
2.3. Phương pháp nghiên cứu .................................................................................... 41
2.3.1. Phương pháp thu và xử lý nguồn mẫu ............................................................ 41
2.3.2. Phương pháp tách chiết và thu nhận cao thực vật ........................................... 41
2.3.3. Phương pháp bảo quản và giữ giống vi sinh vật ............................................. 41
2.3.4. Phương pháp tăng sinh, xác định mật độ tế bào vi sinh vật chỉ thị ................. 42
2.3.5. Phương pháp pha loãng mẫu ........................................................................... 43
2.3.6. Phương pháp đánh giá hoạt tính kháng khuẩn ................................................ 43
2.3.7. Phương pháp xác định khả năng kháng oxy hóa của dịch chiết. ................... 44
2.3.8. Phương pháp xác định thành phần hóa học có trong cao chiết ...................... 46
2.3.9. Phương pháp xử lý số liệu ............................................................................... 49
2.4. Bố trí thí nghiệm ................................................................................................ 50
2.4.1. Thí nghiệm 1: Khảo sát ảnh hưởng của dung môi tách chiết đến hiệu suất thu
hồi cao chiết từ bồ công anh. .................................................................................... 51
2.4.2. Thí nghiệm 2: Đánh giá hoạt tính kháng khuẩn của LiEE. ............................. 53
2.4.3. Thí nghiệm 3: Khảo sát khả năng oxy của LiEE ............................................ 54
2.4.4. Thí nghiệm 4: Định tính một số thành phần hóa học cơ bản của LiEE .......... 56
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN ......................................................... 58
3.1. Kết quả hiệu suất thu hồi cao chiết EtOH 70% từ Bồ công anh (LiEE) ............ 58