Ðau họng - Khi nào cần cấp cứu?
Đau họng là một biểu hiện thường gặp trong rất nhiều bệnh, tuy nhiên, cũng
chính vì vậy nên nhiều người chủ quan và để đến khi phải vào viện trong
tình trạng cấp cứu vì những biến chứng của viêm họng.
Viêm họng là bệnh thường gặp gây ra bởi vi khuẩn, virut, nấm... Thông
thường, triệu chứng viêm họng (đau họng) sẽ hết trong vòng 3-5 ngày sau
khi được điều trị hoặc cơ thể tự điều chỉnh được.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt như độc tố vi khuẩn cao, cơ thể
suy giảm sức đề kháng, các nhiễm khuẩn vùng họng lan rộng toàn bộ vùng
cổ gây nên viêm tấy lan tỏa vùng cổ ngực, có trường hợp lan xuống trung
thất. Hoặc các nhiễm khuẩn nặng có thể gây nên tình trạng nhiễm độc. Một
số biến chứng của viêm nhiễm vùng họng như: viêm amiđan dẫn đến áp-xe
amiđan, từ những ổ nhiễm khuẩn của họng, quá trình viêm xâm nhập vào
nhóm hạch bạch huyết ở khoang sau họng gây ra áp-xe thành sau họng, áp-
xe thành bên họng... Đây cũng là cấp cứu trong tai mũi họng. Người ta thấy
sự xuất hiện của vi khuẩn gây bệnh trong những trường hợp này là tụ cầu,
liên cầu, xoắn khuẩn, vi khuẩn kị khí và ái khí, trong đó có liên cầu bêta tan
huyết nhóm A.
Hình ảnh viêm họng nguy hiểm
do liên cầu tan huyết nhóm A.
Nhận biết viêm họng biến chứng
Khi viêm họng gây biến chứng: biểu hiện bệnh nhân đau họng ngày càng
tăng, há miệng khó khăn dần dần dẫn đến khít hàm. Đau họng liên tục trong
khi vẫn đang được sử dụng kháng sinh, mức độ đau tại họng giảm trong 1-2
ngày đầu sau đó lại tăng lên ngày một nặng. Đặc điểm đau họng trong áp-xe
quanh amiđan là đau lan lên tai khi nuốt, đau nhức vùng góc hàm. Người
bệnh cảm thấy nuốt khó, nước bọt chảy nhiều, bẩn, hơi thở hôi, thối. Khi
nhiễm khuẩn lan rộng làm bệnh nhân có thay đổi giọng nói, giọng như ngậm
hạt thị, đầy đầy khó nghe do eo họng bị thu hẹp. Giai đoạn muộn khi khối
áp-xe lan ra vùng cơ cắn sẽ gây ra hiện tượng khít hàm. Khó thở xuất hiện
khi khối áp-xe lấp kín họng miệng, lan dần xuống họng thanh quản. Khó thở
thường nhanh nông, mạch nhỏ, khó bắt. Toàn thân biểu hiện tình trạng
nhiễm khuẩn nặng hoặc nhiễm khuẩn kèm theo nhiễm độc: Sốt cao 39-40ºC,
rét run, da xanh xám. Khám họng niêm mạc xung huyết đỏ, nhiều giả mạc
bẩn vàng xanh. Phần trước amiđan căng phồng, phía dưới có thể chứa mủ.
Lưỡi gà mọng nước, di động kém. Áp-xe amiđan thường bị một bên. Hạch
cùng bên cũng sưng to, ấn đau do phản ứng viêm lan tới hạch.
Các xét nghiệm cần làm giúp chẩn đoán và điều trị đúng
Xét nghiệm máu cho kết quả là bạch cầu đa nhân trong máu tăng cao, nhất là
bạch cầu đa nhân trung tính (trên 80%). Chụp Xquang cổ nghiêng có thể
nhìn thấy hình ảnh mức nước mức hơi trên phim (một biểu hiện của khối áp-
xe). Có thể tiến hành chụp cắt lớp vi tính vùng cổ nếu tình trạng bệnh nhân
cho phép và ở cơ sở có điều kiện để có thể đánh giá được chính xác vị trí,
kích thước, mức độ nặng của nhiễm khuẩn lan rộng. Lấy mủ đi nuôi cấy tìm
vi khuẩn và loại kháng sinh đồ thích hợp nhất, giúp điều trị có hiệu quả.
Viêm tấy vùng cổ nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể lan
vào khoang sau tạng, áp-xe lan vào trung thất, phổi. Nhiễm khuẩn huyết...
thậm chí tử vong, do đó rất nguy hiểm.
Nội khoa kết hợp với ngoại khoa (rạch rộng dẫn lưu mủ). Điều trị nội khoa
bằng kháng sinh kết hợp theo kháng sinh đồ, chống cả vi khuẩn hiếu khí và
kị khí đường tiêm truyền, hạ sốt, giảm đau, chống viêm. Thời gian điều trị
kéo dài ít nhất 10 ngày. Bệnh nhân có chỉ định cắt amiđan, nạo V.A sau khi
hết dấu hiệu viêm nhiễm tại chỗ và toàn thân khoảng một tháng.
Liên cầu tan huyết nhóm A.
Phòng biến chứng nguy hiểm của viêm họng
Khi bị đau họng, bệnh nhân cần đi khám và điều trị theo đúng chỉ định của
thầy thuốc chuyên khoa tai mũi họng. Không nên tự ý mua thuốc về sử
dụng hoặc sử dụng không đúng thuốc, không đúng cách dùng cũng như thời
gian uống mà bác sĩ đã kê đơn. Nếu người bệnh phát hiện được giai đoạn
trung gian giữa viêm amiđan cấp và áp-xe quanh amiđan là hiện tượng viêm
tấy quanh amiđan, điều đó có ý nghĩa rất quan trọng, tránh cho bệnh nhân
phải can thiệp thủ thuật, thời gian điều trị được rút ngắn. Ở giai đoạn viêm
tấy quanh amiđan, thường chỉ cần sử dụng kháng sinh, chống viêm liều cao
đường uống hoặc tiêm, đồng thời hạ sốt, giảm đau tốt cho bệnh nhân trong
khoảng một tuần là khỏi. Giữ họng thường xuyên sạch bằng cách súc họng
hàng ngày bằng những thuốc có tính kiềm nhẹ (nước muối loãng), ăn uống
hợp vệ sinh...