B T PHÁPỘ Ư
V PH BI N, GIÁO D C PHÁP LU TỤ Ổ Ế Ụ Ậ
B NÔNG NGHI P VÀỘ Ệ
PHÁT TRI N NÔNG THÔNỂ
C C B O V TH C V TỤ Ả Ệ Ự Ậ
Đ C NG GI I THI UỀ ƯƠ Ớ Ệ
LU T B O V VÀ KI M D CH TH C V TẬ Ả Ệ Ể Ị Ự Ậ
Ngày 25/11/2013, t i Kỳ h p th 6, Qu c h i Khóa XIII đã thông qua Lu tạ ọ ứ ố ộ ậ
B o v và ki m d ch th c v t s 41/2013/QH13. Ch t ch n c ký L nh sả ệ ể ị ự ậ ố ủ ị ướ ệ ố
16/2013/L-CTN ngày 06/12/2013 công b Lu t B o v và ki m d ch th c v t vàố ậ ả ệ ể ị ự ậ
Lu t có hi u l c thi hành t ngày 01/01/2015 .ậ ệ ự ừ
I. S C N THI T BAN HÀNH LU TỰ Ầ Ế Ậ
1. B i c nh, th c tr ng quan h xã h i đòi h i ph i có s đi u ch nhố ả ự ạ ệ ộ ỏ ả ự ề ỉ
c a pháp lu tủ ậ
Pháp l nh b o v và ki m d ch th c v t đ c y ban Th ng vệ ả ệ ể ị ự ậ ượ Ủ ườ ụ
Qu c h i khoá X thông qua ngày 25/7/2001 và có hi u l c thi hành t ngàyố ộ ệ ự ừ
01/01/2002 thay th Pháp l nh B o v và ki m d ch th c v t năm 1993 (sauế ệ ả ệ ể ị ự ậ
đây g i t t là Pháp l nh). Sau 10 năm thi hành, Pháp l nh đã th c s góp ph nọ ắ ệ ệ ự ự ầ
quan tr ng, t o c s pháp lý trong vi c phòng tr sâu b nh, ngăn ch n k p th iọ ạ ơ ở ệ ừ ệ ặ ị ờ
d ch h i, b o v an toàn s n xu t nông nghi p; tăng c ng hi u l c qu n lýị ạ ả ệ ả ấ ệ ườ ệ ự ả
nhà n c v công tác b o v th c v t, ki m d ch th c v t và qu n lý thu cướ ề ả ệ ự ậ ể ị ự ậ ả ố
b o v th c v t; góp ph n n đ nh và phát tri n s n xu t nông nghi p b nả ệ ự ậ ầ ổ ị ể ả ấ ệ ề
v ng, b o đ m an ninh l ng th c, nâng cao đ i s ng nhân dân và thúc đ yữ ả ả ươ ự ờ ố ẩ
xu t kh u s n ph m nông nghi p c a n c ta.ấ ẩ ả ẩ ệ ủ ướ
Tuy nhiên, sau 10 năm th c thi Pháp l nh năm 2001 đã b c l m t s h nự ệ ộ ộ ộ ố ạ
ch là ch a đáp ng đ c nh ng đòi h i c a ho t đ ng qu n lý nhà n c trongế ư ứ ượ ữ ỏ ủ ạ ộ ả ướ
điêu kiên phat triên n n kinh t th tr ng đ nh h ng XHCN và xây d ng Nhà$ % & ' ề ế ị ườ ị ướ ư%
n c pháp quy n XHCN Vi t Nam. t m Pháp l nh năm 2001, cac quy đinhướ ề ở ệ Ơ' ầ ệ & %
ch mang tính c th tr c m t, ch a xác l p nh ng quy đinh phap luât v i t mỉ ụ ể ướ ắ ư ậ ư* % & % ơ& ầ
nhìn chi n l c cho m t giai đo n phát tri n m i. Bên c nh đó, vi c thi u cácế ượ ộ ạ ể ớ ạ ệ ế
quy đ nh đáp ng yêu c u c a th c t trong ho t đ ng b o v và ki m d chị ứ ầ ủ ự ế ạ ộ ả ệ ể ị
th c v t, đ y m nh xã h i hóa, đáp ng yêu c u c i cách hành chính đã làmự ậ ẩ ạ ộ ứ ầ ả
1
gi m hi u l c và hi u qu c a m t công c pháp lý quan tr ng trong ho t đ ngả ệ ự ệ ả ủ ộ ụ ọ ạ ộ
b o v và ki m d ch th c v t trong th i kỳ m i.ả ệ ể ị ự ậ ờ ớ
2. T ng k t, đánh giá th c tr ng c a các quy đ nh pháp lu t hi nổ ế ự ạ ủ ị ậ ệ
hành v b o v và ki m d ch th c v tề ả ệ ể ị ự ậ
Trong các năm qua, y ban Th ng v Qu c h i đã ban hành Pháp l nhỦ ườ ụ ố ộ ệ
B o v và ki m d ch th c v t năm 2000, đ h ng d n thi hành Pháp l nh,ả ệ ể ị ự ậ ể ướ ẫ ệ
Chính ph đã ban hành các Ngh đ nh: Ngh đ nh s 58/2002/NĐ-CP ngàyủ ị ị ị ị ố
03/6/2002 ban hành Đi u l b o v th c v t, Đi u l ki m d ch th c v t, Đi uề ệ ả ệ ự ậ ề ệ ể ị ự ậ ề
l qu n lý thu c b o v th c v t; Ngh đ nh s 02/2007/NĐ-CP ban hành ngàyệ ả ố ả ệ ự ậ ị ị ố
05/01/2007 quy đ nh v ki m d ch th c v t; Ngh đ nh s 26/2003/NĐ-CP banị ề ể ị ự ậ ị ị ố
hành ngày 19/3/2003 quy đ nh v x ph t vi ph m hành chính trong lĩnh v c b oị ề ử ạ ạ ự ả
v và ki m d ch th c v t; Th t ng Chính ph cũng đã ban hành các Quy tệ ể ị ự ậ ủ ướ ủ ế
đ nh v quy ch , c ch , chính sách trong phòng ch ng sinh v t gây h i th cị ề ế ơ ế ố ậ ạ ự
v t.ậ
H th ng văn b n pháp lu t đ c ban hành đã đi vào cu c s ng tr thànhệ ố ả ậ ượ ộ ố ở
công c pháp lý quan tr ng trong công tác qu n lý v b o v và ki m d ch th cụ ọ ả ề ả ệ ể ị ự
v t c a Vi t Nam trong th i gian qua. Tuy nhiên, qua t ng k t tình hình th cậ ủ ệ ờ ổ ế ự
hi n các quy đ nh pháp lu t v b o v và ki m d ch th c v t Vi t Nam trongệ ị ậ ề ả ệ ể ị ự ậ ở ệ
th i gian qua cho th y các quy đ nh hi n hành c a pháp lu t v b o v và ki mờ ấ ị ệ ủ ậ ề ả ệ ể
d ch th c v t còn có nh ng b t c p chính nh sau:ị ự ậ ữ ấ ậ ư
Th nh tứ ấ , m t s quy đ nh trong Pháp l nh ch a phù h p ho c còn thi uộ ố ị ệ ư ợ ặ ế
ch a đáp ng đ c yêu c u th c t c a công tác b o v và ki m d ch th c v tư ứ ượ ầ ự ế ủ ả ệ ể ị ự ậ
trong th i kỳ m i c th :ờ ớ ụ ể
Các quy đ nh v phòng, tr sinh v t gây h i t i Ch ng II c a Pháp l nh:ị ề ừ ậ ạ ạ ươ ủ ệ
- Ch a có các quy đ nh c th v đi u ki n công b d ch sinh v t gây h iư ị ụ ể ề ề ệ ố ị ậ ạ
th c v t, đi u ki n công b h t d ch. M c dù Ngh đ nh s 58/2002/NĐ-CPự ậ ề ệ ố ế ị ặ ị ị ố
ngày 03/6/2002 c a Chính ph cũng đã quy đ nh đi u ki n công b d ch t i Đi uủ ủ ị ề ệ ố ị ạ ề
9 c a Đi u l b o v th c v t ủ ề ệ ả ệ ự ậ “N u sinh v t gây h i tài nguyên th c v t phátế ậ ạ ự ậ
tri n nhanh trên di n r ng và có nguy c gây h i nghiêm tr ng trên 60% di nể ệ ộ ơ ạ ọ ệ
tích gieo tr ng b nhi m và trên 30% di n tích gieo tr ng b nhi m n ng”ồ ị ễ ệ ồ ị ễ ặ nh ngư
quy đ nh này ch phù h p v i sinh v t gây h i thông th ng; đ i v i sinh v tị ỉ ợ ớ ậ ạ ườ ố ớ ậ
gây h i l đ c bi t là các b nh v vi rút, vi khu n thì đi u ki n công b d chạ ạ ặ ệ ệ ề ẩ ề ệ ố ị
c n có s đi u ch nh cho phù h p v i th c t . Th c t trong nh ng năm v aầ ự ề ỉ ợ ớ ự ế ự ế ữ ừ
qua, B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn đã ph i ra quy t đ nh công b d chộ ệ ể ả ế ị ố ị
không đ đi u ki n theo quy đ nh nêu trên đ i v i các b nh r y nâu h i lúa nămủ ề ệ ị ố ớ ệ ầ ạ
2
2006 t i các t nh phía Nam, b nh vàng lùn, lùn s c đen h i lúa t i các t nh phíaạ ỉ ệ ọ ạ ạ ỉ
B c năm 2009, 2010.ắ
- Th m quy n công b d ch đ i v i sinh v t gây h i ki m d ch th c v t vàẩ ề ố ị ố ớ ậ ạ ể ị ự ậ
sinh v t gây h i l ch a đ c quy đ nh.ậ ạ ạ ư ượ ị
Các quy đ nh v ki m d ch th c v t t i Ch ng III c a Pháp l nh:ị ề ể ị ự ậ ạ ươ ủ ệ
- M t s khái ni m v ki m d ch th c v t ch a phù h p và thi u so v i cácộ ố ệ ề ể ị ự ậ ư ợ ế ớ
quy đ nh c a qu c t nh : sinh v t gây h i ki m d ch th c v t, phân tích nguyị ủ ố ế ư ậ ạ ể ị ự ậ
c d ch h i, vùng không nhi m d ch sinh v t gây h i,…ơ ị ạ ễ ị ậ ạ
- M c đ b o v thích h p c a các bi n pháp ki m d ch th c v t th p h nứ ộ ả ệ ợ ủ ệ ể ị ự ậ ấ ơ
so v i các tiêu chu n và quy đ nh trong các văn b n qu c t mà Vi t Nam thamớ ẩ ị ả ố ế ệ
gia ký k t nh : Các hình th c x lý trong ki m d ch th c v t (t m ng ng, c mế ư ứ ử ể ị ự ậ ạ ừ ấ
xu t nh p kh u v t th có nguy c cao nhi m sinh v t gây h i ki m d ch th cấ ậ ẩ ậ ể ơ ễ ậ ạ ể ị ự
v t), bi n pháp k thu t (phân tích nguy c d ch h i)… Các quy đ nh v qu n lýậ ệ ỹ ậ ơ ị ạ ị ề ả
thu c b o v th c v t t i Ch ng IV c a Pháp l nh:ố ả ệ ự ậ ạ ươ ủ ệ
- Các khái ni m v thu c b o v th c v t ch a phù h p so v i các quyệ ề ố ả ệ ự ậ ư ợ ớ
đ nh c a qu c t , c n b sung thêm m t s khái ni m v thu c b o v th cị ủ ố ế ầ ổ ộ ố ệ ề ố ả ệ ự
v t, thu c k thu t, thu c thành ph m…ậ ố ỹ ậ ố ẩ
- Quy đ nh v đi u ki n đăng ký, s n xu t, buôn bán, s d ng, nh p kh uị ề ề ệ ả ấ ử ụ ậ ẩ
thu c b o v th c v t còn thi u và ch a c th ; đ c bi t thi u quy đ nh vố ả ệ ự ậ ế ư ụ ể ặ ệ ế ị ề
vi c lo i b các thu c b o v th c v t ra kh i danh m c đ c phép s d ng.ệ ạ ỏ ố ả ệ ự ậ ỏ ụ ượ ử ụ
- V n đ tiêu h y thu c b o v th c v t và nh t là v n đ thu gom, tiêuấ ề ủ ố ả ệ ự ậ ấ ấ ề
h y bao bì thu c b o v th c v t đã qua s d ng ch a đ c quy đ nh c th .ủ ố ả ệ ự ậ ử ụ ư ượ ị ụ ể
Đây là m t khó khăn trong th c t nh ng năm qua đ a ph ng.ộ ự ế ữ ở ị ươ
Th hai,ứ ch a đáp ng yêu c u c a công cu c c i cách hành chính; xã h iư ứ ầ ủ ộ ả ộ
hóa trong công tác b o v và ki m d ch th c v t.ả ệ ể ị ự ậ
- Quy đ nh v đi u ki n x lý v t th ki m d ch th c v t, v s n xu t,ị ề ề ệ ử ậ ể ể ị ự ậ ề ả ấ
kinh doanh thu c b o v th c v t ch a c th , rõ ràng.ố ả ệ ự ậ ư ụ ể
- Quy đ nh v các th t c hành chính ch a c th và ch t ch nên vi cị ề ủ ụ ư ụ ể ặ ẽ ệ
th c hi n các ho t đ ng này ch a rõ ràng, minh b ch.ự ệ ạ ộ ư ạ
- Pháp l nh ch a quy đ nh vi c xã h i hóa đ huy đ ng các ngu n l c trongệ ư ị ệ ộ ể ộ ồ ự
ho t đ ng b o v và ki m d ch th c v t.ạ ộ ả ệ ể ị ự ậ
Th ba, ứyêu c u “th ch k p th i, đ y đ , đúng đ n đ ng l i c a Đ ng,ầ ể ế ị ờ ầ ủ ắ ườ ố ủ ả
c th hoá các quy đ nh c a Hi n pháp...” đ ng th i phù h p v i ch tr ngụ ể ị ủ ế ồ ờ ợ ớ ủ ươ
“Gi m d n pháp l nh c a U ban Th ng v Qu c h i và ngh đ nh c a Chínhả ầ ệ ủ ỷ ườ ụ ố ộ ị ị ủ
3
ph quy đ nh nh ng v n đ ch a có lu t. Nh ng pháp l nh, ngh đ nh này sauủ ị ữ ấ ề ư ậ ữ ệ ị ị
m t th i gian th c hi n, đ c ki m nghi m là đúng thì hoàn ch nh đ chuy nộ ờ ự ệ ượ ể ệ ỉ ể ể
thành lu t” đã đ c xác đ nh trong Ngh quy t H i ngh l n th ba Ban ch pậ ươ% ị ị ế ộ ị ầ ứ ấ
hành Trung ng Đ ng khoá VIII.ươ ả
Bên c nh đó, m t s lu t m i liên quan đ n lĩnh v c b o v và ki m d chạ ộ ố ậ ớ ế ự ả ệ ể ị
th c v t đ c ban hành nh : Lu t Hóa ch t, Lu t Ch t l ng s n ph m, hàngự ậ ượ ư ậ ấ ậ ấ ượ ả ẩ
hóa, Lu t B o v môi tr ng, Lu t Tiêu chu n quy chu n, Lu t An toàn th cậ ả ệ ườ ậ ẩ ẩ ậ ự
ph m... Trong đó, m t s Lu t giao cho ngành nông nghi p quy đ nh c th v nẩ ộ ố ậ ệ ị ụ ể ấ
đ thu c lĩnh v c qu n lý c a ngành. Do đó m t s quy đ nh trong Pháp l nhề ộ ự ả ủ ộ ố ị ệ
đ n nay không còn phù h p c n ph i s a đ i, b sung cho đ ng b v i các lu tế ợ ầ ả ử ổ ổ ồ ộ ớ ậ
này.
Th t , ứ ư Pháp l nh đ c ban hành t năm 2001 trong b i c nh n c ta ch aệ ượ ừ ố ả ướ ư
gia nh p T ch c th ng m i th gi i (WTO) và ch a h i nh p sâu vào n nậ ổ ứ ươ ạ ế ớ ư ộ ậ ề
kinh t th gi i và tham gia các đi u c qu c t . Do đó, m t s quy đ nh vế ế ớ ề ướ ố ế ộ ố ị ề
ki m d ch th c v t và qu n lý thu c b o v th c v t còn thi u và ch a phù h pể ị ự ậ ả ố ả ệ ự ậ ế ư ợ
v i quy đ nh c a Hi p đ nh v v sinh an toàn th c ph m và ki m d ch đ ngớ ị ủ ệ ị ề ệ ự ẩ ể ị ộ
th c v t (SPS), Công c qu c t v b o v th c v t (IPPC), Công cự ậ ướ ố ế ề ả ệ ự ậ ướ
Rotterdam, Công c Stockholm, Ngh đ nh th Montreal v lo i tr các ch tướ ị ị ư ề ạ ừ ấ
làm suy giam t ng ô zôn nh : Các quy đ nh v phân tích nguy c d ch h i, vùngầ ư ị ề ơ ị ạ
an toàn d ch h i, đăng ký thu c b o v th c v t, đi u ki n đ a các lo i thu cị ạ ố ả ệ ự ậ ề ệ ư ạ ố
b o v th c v t đã đ c đăng ký ra kh i danh m c thu c… ch a đ c n i lu tả ệ ự ậ ượ ỏ ụ ố ư ượ ộ ậ
hóa trong các văn b n pháp lu t c a Vi t Nam.ả ậ ủ ệ
Th năm, ứth c t vi c th c hi n pháp lu t b o v và ki m d ch th c v tự ế ệ ự ệ ậ ả ệ ể ị ự ậ
hi n hành đã phát sinh khó khăn, v ng m c có nguy c nh h ng b t l i đ nệ ướ ắ ơ ả ưở ấ ợ ế
kh năng c nh tranh và th tr ng c a nông s n Vi t Nam trên tr ng qu c t .ả ạ ị ườ ủ ả ệ ườ ố ế
- Ch a có quy đ nh ch t ch v ki m d ch th c v t hàng hóa nông s n xu tư ị ặ ẽ ề ể ị ự ậ ả ấ
kh u đ đ m b o uy tín hàng xu t kh u c a Vi t Nam.ẩ ể ả ả ấ ẩ ủ ệ
- M t s đi u trong Pháp l nh không có tính kh thi khi th c hi n nh vi cộ ố ề ệ ả ự ệ ư ệ
thu gom x lý bao gói thu c b o v th c v t đã qua s d ng g n nh ch a th cử ố ả ệ ự ậ ử ụ ầ ư ư ự
hi n đ c. Qu n lý s d ng thu c b o v th c v t cũng có nhi u khó khăn doệ ượ ả ử ụ ố ả ệ ự ậ ề
không có quy đ nh v lo i b các thu c đã l c h u, gi m hi u l c, đ c h i raị ề ạ ỏ ố ạ ậ ả ệ ự ộ ạ
kh i danh m c đ c phép s d ng Vi t Nam.ỏ ụ ượ ử ụ ở ệ
Đ kh c ph c đ c các b t c p nêu trên, c n thi t ph i xây d ng, banể ắ ụ ượ ấ ậ ầ ế ả ự
hành và t ch c th c hi n Lu t B o v và ki m d ch th c v t.ổ ứ ự ệ ậ ả ệ ể ị ự ậ
4
II. QUAN ĐI M CH Đ O, CÁC CH TR NG, CHÍNH SÁCH L NỂ Ỉ Ạ Ủ ƯƠ Ớ
C N TH CH HOÁ TRONG D TH O LU T Ầ Ể Ế Ự Ả Ậ
1. Quan đi m và nguyên t c ch đ o xây d ng Lu tể ắ ỉ ạ ự ậ
- Th ch hóa các ch tr ng, đ ng l i, chính sách c a Đ ng và Nhàể ế ủ ươ ườ ố ủ ả
n c v b o v và ki m d ch th c v t, đáp ng yêu c u phát tri n kinh t - xãướ ề ả ệ ể ị ự ậ ứ ầ ể ế
h i b n v ng, ộ ề ữ góp ph n phát tri n m t n n s n xu t nông nghi p an toàn vàầ ể ộ ề ả ấ ệ
thúc đ y xúc ti n th ng m i hàng nông lâm s n; đ y m nh xã h i hóa trongẩ ế ươ ạ ả ẩ ạ ộ
ho t đ ng b o v và ki m d ch th c v t và yêu c u v c i cách hành chính.ạ ộ ả ệ ể ị ự ậ ầ ề ả
- K th a và pháp đi n hóa các quy đ nh còn phù h p c a Pháp l nh b o vế ừ ể ị ợ ủ ệ ả ệ
và ki m d ch th c v t và các văn b n quy ph m pháp lu t liên quan, đ ng th iể ị ự ậ ả ạ ậ ồ ờ
b sung nh ng quy đ nh m i đáp ng yêu c u th c ti n, lu t hóa m t s quyổ ữ ị ớ ứ ầ ự ễ ậ ộ ố
đ nh trong các văn b n d i lu t nh m tăng giá tr pháp lý c a các quy đ nh này.ị ả ướ ậ ằ ị ủ ị
- Phù h p v i nh ng thông l và các cam k t qu c t mà Vi t Nam đã thamợ ớ ữ ệ ế ố ế ệ
gia, ký k t.ế
- D a trên c s khoa h c và kinh nghi m th c ti n c a ho t đ ng phòngự ơ ở ọ ệ ự ễ ủ ạ ộ
ch ng sinh v t gây h i, ki m d ch th c v t và qu n lý thu c b o v th c v tố ậ ạ ể ị ự ậ ả ố ả ệ ự ậ
giai đo n tr c.ạ ướ
2. Ch tr ng, chính sách l n c n đ c th ch hóa trong d th oủ ươ ớ ầ ượ ể ế ự ả
Lu tậ
- Phòng ch ng sinh v t gây h i th c v t là trách nhi m và nghĩa v c aố ậ ạ ự ậ ệ ụ ủ
m i t ch c, cá nhân; đ cao tính ch đ ng c a ch th c v t, đ a ph ng trongọ ổ ứ ề ủ ộ ủ ủ ự ậ ị ươ
vi c phòng ch ng sinh v t gây h i th c v t.ệ ố ậ ạ ự ậ
- Công tác b o v và ki m d ch th c v t th c hi n theo ph ng châmả ệ ể ị ự ậ ự ệ ươ
phòng là chính, s d ng đ ng b các bi n pháp phòng ch ng sinh v t gây h iử ụ ồ ộ ệ ố ậ ạ
trong đó u tiên các bi n pháp sinh h c; b o đ m thu n l i hóa th ng m i vàư ệ ọ ả ả ậ ợ ươ ạ
đáp ng yêu c u h i nh p qu c t .ứ ầ ộ ậ ố ế
- Đ m b o h n ch s d ng thu c b o v th c v t, t ng b c lo i bả ả ạ ế ử ụ ố ả ệ ự ậ ừ ướ ạ ỏ
thu c b o v th c v t đ c h i cao cho con ng i và môi tr ng;ố ả ệ ự ậ ộ ạ ườ ườ s d ng thu cử ụ ố
b o v th c v t đúng quy đ nh b o đ m an toàn cho ng i, đ ng v t, th c v t,ả ệ ự ậ ị ả ả ườ ộ ậ ự ậ
môi tr ng và an toàn th c ph m.ườ ự ẩ
- Công tác b o v và ki m d ch th c v t ph i phát huy và k th a kinhả ệ ể ị ự ậ ả ế ừ
nghi m truy n th ng, k t h p v i ki n th c, công ngh hi n đ i và tăng c ngệ ề ố ế ợ ớ ế ứ ệ ệ ạ ườ
h p tác qu c t .ợ ố ế
III. B C C VÀ N I DUNG C B N C A LU TỐ Ụ Ộ Ơ Ả Ủ Ậ
5