1
H và tên: Tr n Th Khuyên L p: 07CVH1ọ ầ ị ớ
H c ph n: Ph ng pháp lu n nghiên c u khoa h c và văn h cọ ầ ươ ậ ứ ọ ọ
GVHD: PGS.TS Nguy n Phong Namễ
Đ C NG CHI TI TỀ ƯƠ Ế
Tên đ tài: T trào trong th Tr n T X ngề ự ơ ầ ế ươ
PH N M Đ UẦ Ở Ầ
1. Lí do ch n đ tàiọ ề
Tr n T X ng là m t trong nh ng đ i bi u xu t s c c a dòng văn h c tràoầ ế ươ ộ ữ ạ ể ấ ắ ủ ọ
phúng Vi t Nam. Th văn c a Tr n T X ng mang trong nó nh ng d u nệ ơ ủ ầ ế ươ ữ ấ ấ
riêng, đ c s c, đ c đáo và đ c bi t là r t Tú X ng chính vì v y mà nó có m tặ ắ ộ ặ ệ ấ ươ ậ ộ
s c s ng mãnh li t. Ông n i ti ng và đ c bi t đ n nhi u h n màng th tràoứ ố ệ ổ ế ượ ế ế ề ơ ở ơ
phúng. Th trào phúng c a Tr n T X ng là m t ti ng c i dí d m, h n nhiênơ ủ ầ ế ươ ộ ế ườ ỏ ồ
nh ng cũng r t cay cú, xót xa. Nó ch a đ ng tâm tr ng u hoài c a m t l p nhàư ấ ứ ự ạ ủ ộ ớ
nho “cu i mùaố” nh Tú X ng. Và th t trào Tú X ng cũng là m t ph nư ươ ơ ự ươ ộ ầ
không nh n m trong m ng th trào phúng c a ông. Th t trào Tr n T X ngỏ ằ ả ơ ủ ơ ự ầ ế ươ
luôn th ng th n, ông tr c ti p c i mình m t cách h hê, khi thì ph đ nh, lúc l iẳ ắ ự ế ườ ộ ả ủ ị ạ
ngông nghênh.
Khi nghiên c u v v n đ “ứ ề ấ ề T trào trong th Tr n T X ngự ơ ầ ế ươ ”, chúng tôi
mong mu n đ c tìm hi u nhi u h n v tác gi , tác ph m, cũng nh con ng iố ượ ể ề ơ ề ả ẩ ư ườ
nhà th . Đ th y đ c giá tr n i dung và ngh thu t trong th t trào c a ôngơ ể ấ ượ ị ộ ệ ậ ơ ự ủ
qua đó làm n i b t nh ng đóng góp to l n c a Tr n T X ng cho n n văn h cổ ậ ư ớ ủ ầ ế ươ ề ọ
Vi t Nam nh m ph c v cho vi c h c t p và công tác gi ng d y, nghiên c uệ ằ ụ ụ ệ ọ ậ ả ạ ứ
sau này.
2. Đ i t ng và ph m vi nghiên c uố ượ ạ ứ
Trong đ tài này chúng tôi tìm hi u v th t trào c a Tr n T X ng. Bênề ể ề ơ ự ủ ầ ế ươ
c nh đó chúng tôi còn s d ng thêm các tài li u khác có liên quan đ n v n đ tạ ử ụ ệ ế ấ ề ự
trào trong th Tr n T X ng.ơ ầ ế ươ
3. Ý nghĩa c a đ tàiủ ề
2
Tác gi Tr n T X ng là m t tác gi l n, tiêu bi u và xu t s c c a n n vănả ầ ế ươ ộ ả ớ ể ấ ắ ủ ề
h c dân t c, th c a ông đã đ c đ a vào các ch ng trình h c ph thông lênọ ộ ơ ủ ượ ư ươ ọ ở ổ
t i cao đ ng và đ i h c. Khi nghiên c u đ tài này chúng ta có d p trau d i thêmớ ẳ ạ ọ ứ ề ị ồ
các ki n th c v th văn và con ng i tác gi , đ c bi t là qua th t trào c aế ứ ề ơ ườ ả ặ ệ ơ ự ủ
ông chúng ta s hi u h n v hi n th c xã h i đ ng th i.ẽ ể ơ ề ệ ự ộ ươ ờ
Đ tài này là s ti p thu và k t c các công trình đi tr c nh m t o ra m t hề ự ế ế ụ ướ ằ ạ ộ ệ
th ng m i nh m kh ng đ nh tài năng và đóng góp c a nhà th Tr n T X ngố ớ ằ ẳ ị ủ ơ ầ ề ươ
trong n n văn h c. Th hi n đ tài này b n thân ng i vi t có d p s u t m, tìmề ọ ể ệ ề ả ườ ế ị ư ầ
hi u sâu h n nh ng sáng tác có giá tr c a nhà th .ể ơ ữ ị ủ ơ
4. L ch s v n đị ử ấ ề
Tr n T X ng là m t trong nh ng đ i bi u xu t s c c a n n văn h c tràoầ ế ươ ộ ữ ạ ể ấ ắ ủ ề ọ
phúng Vi t Nam. Ông luôn chi m m t v trí l n trong lòng đ c gi . Tr i qua g nệ ế ộ ị ớ ộ ả ả ầ
m t th k , các tác ph m c a ông đã nh n đ c chú ý và nghiên c u r ng rãi.ộ ế ỉ ẩ ủ ậ ượ ứ ộ
Trong quá trình nghiên c u th văn Tr n T X ng, đã đ t đ c r t nhi u thànhứ ơ ầ ế ươ ạ ượ ấ ề
qu trên nhi u ph ng di n nh : s u t m, gi i thi u, nghiên c u cu c đ i và sả ề ươ ệ ư ư ầ ớ ệ ứ ộ ờ ự
nghi p…ệ
Tr c h t v nghiên c u tác gi và th văn Tr n T X ng ph i k t i sướ ế ề ứ ả ơ ầ ế ươ ả ể ớ ự
góp m t c a các công trình nghiên c u c a các tác gi v s u t m, gi i thi u cácặ ủ ứ ủ ả ề ư ầ ớ ệ
tác ph m c a nhà th Tú X ng. Thành công nh t là m t s công trình nh : Tácẩ ủ ơ ươ ấ ộ ố ư
gi Nguy n Đình Chú, Lê Mai v i cu n ả ễ ớ ố “Th văn Tr n T X ng”ơ ầ ế ươ ( 1984).
Cu n sách s u t m và gi i thi u đ c 137 tác ph m trong đó có 3 bài văn t , thố ư ầ ớ ệ ượ ẩ ế ơ
phú là 125 bài, 6 câu đ i. Cu n sách này đ c coi là h th ng t ng k t thành quố ố ượ ệ ố ổ ế ả
nghiên c u t tr c t i nay v Tr n T X ng.ứ ừ ướ ớ ề ầ ế ươ
Tác gi Nguy n Văn Huy n ch biên cu n “ả ễ ề ủ ố Tú X ng tác ph m và giaiươ ẩ
tho i”ạ (1986). Cu n sách gi i thi u r t t m v tác gi Tr n T X ng, cùng 13ố ớ ề ấ ỉ ỉ ề ả ầ ế ươ
bài trong đó có 3 bài văn t , 123 bài th phú, 8 câu đ i. Và cu n sách có 67 nghiế ơ ố ố
đ m c, ph n còn l i gi i thi u 17 giai tho i. Đây là cu n sách thành công nh tề ụ ầ ạ ớ ệ ạ ố ấ
c a vi c s u t m th văn Tú X ng…ủ ệ ư ầ ơ ươ
3
lĩnh v c nghiên c u phê bình, nh n đ nh đánh giá th văn Tr n TỞ ự ứ ậ ị ơ ầ ế
X ng đ c bi t là m ng th trào phúng cũng có r t nhi u ý ki n đánh giá khácươ ặ ệ ở ả ơ ấ ề ế
nhau v t văn Tr n T X ng. M c dù các ý ki n khác nhau nh ng gi i nghiênề ơ ầ ế ươ ặ ế ư ớ
c u đ u có s th ng nh t đây là m t nhà th trào phúng xu t s c, m t b c th yứ ề ự ố ấ ộ ơ ấ ắ ộ ậ ầ
trong ngh thu t ngôn t đã cách tân t o ra m t phái th trong l ch s văn h c.ệ ậ ừ ạ ộ ơ ị ử ọ
Trong lĩnh v c nghiên c u này cũng nh n đ c s quan tâm đóng góp c a nhi uự ứ ậ ượ ự ủ ề
chuyên gia nghiên c u nh Tr n Thanh M i – Tr n Tu n L “ứ ư ầ ạ ầ ấ ộ N i dung th vănộ ơ
Tú X ngươ ”, Nguy n Đình Chú“ ễTú X ng nhà th l n dân t cươ ơ ớ ộ ”…Cùng r t nhi uấ ề
cá bài vi t, công trình c a nhi u nhà văn nhà th n i ti ng nh : Nguy n Côngế ủ ề ơ ổ ế ư ễ
Hoan:V vi c nghiên c u th Tú X nề ệ ứ ơ ươ g; Nhà th Tú M đã khái quát tính ch tơ ỡ ấ
trào l ng . “ộTh i và th Tú X ngờ ơ ươ ” . Ngoài ra cón có bài vi t c a Xuân Di u,ế ủ ệ
Nguy n Tuân …H u h t các bài vi t và công trình nghiên c u v Tr n Tễ ầ ế ế ứ ề ầ ế
X ng đ c s u t m và t p h p trong cu n “ươ ượ ư ầ ậ ợ ố Tr n T X ng v tác gia tácầ ế ươ ề
ph mẩ” do tác gi Vũ Văn S tuy n ch n. ả ỹ ể ọ
Còn v đ tài “ề ề T trào trong th Tr n T X ngự ơ ầ ế ươ ” cũng có nhi u nh nề ậ
đ nh , ý ki n c a nhi u tác gi nh ng trong khuôn kh đ tài chúng tôi ch xinị ế ủ ề ả ư ổ ề ỉ
nêu m t ssó công trình tiêu bi u làm có s cho vi c nghiên c u đ tài này. C thộ ể ở ệ ứ ề ụ ể
có giáo s Tr n Đình S đã nh n m nh ph ng di n ý th c cá nhân và ti ngư ầ ử ấ ạ ươ ệ ứ ế
c i gi thoát:“ườ ả T không ph i v i v mà v i chính mình, nhà th đã dùng ti ngự ả ớ ợ ớ ơ ế
c i t trào đ gi i thoát cho mình, t kh ng đ nh mình, t o m t th cân b ngườ ự ể ả ự ẳ ị ạ ộ ế ằ
m i. Tú X ng đã đi ng c l i truy n th ng th ngôn chí là th làm ra đ kh ngớ ươ ượ ạ ề ố ơ ơ ể ẳ
đ nh cái chí h ng, lí t ng c a mình…” .ị ướ ưở ủ Và tác gi Đoàn H ng Nguyên có bàiả ồ
vi t “ếTh Tú X ng v i ki u t trào th dânơ ươ ớ ể ự ị ” đã tìm hi u nh ng đ c tr ng trongể ữ ặ ư
ki u t trào Tú X ng, m t trong nh ng y u t mang tính b t quy ph m c aể ự ươ ộ ữ ế ố ấ ạ ủ
Tr n T X ng so v i các nhà nho khác.ầ ế ươ ớ
Nhìn chung vi t v đ tài “ế ề ề T trào trong th Tr n T X ngự ơ ầ ế ươ ” có các ý c aủ
nhi u tác gi xong ch a có công trình nào nghiên c u th t đ y đ , các nhà nghiênề ả ư ứ ậ ầ ủ
c u ch d ng l i t ng m ng, t ng khía c nh, hay nh ng nh n đ nh m c đứ ỉ ừ ạ ở ừ ả ừ ạ ữ ậ ị ở ứ ộ
chung chung, hay ch đi sâu vào m t tác ph m tiêu bi u. Trên c s ti p thu các ýỉ ộ ẩ ể ơ ở ế
4
ki n, thành t u c a nh ng ng i đi tr c chúng tôi ti n hành tìm hi u ế ự ủ ữ ườ ướ ế ể “T tràoự
trong th Tr n T X ng”ơ ầ ế ươ v i mong mu n h th ng l i và kh c ph c đ cớ ố ệ ố ạ ắ ụ ượ
ph n nào các h n ch trên. ầ ạ ế ở
5. Ph ng pháp nghiên c uươ ứ
Trong quá trình nghiên c u và th c hi n đ tài này chúng tôi ti n hành đ c, sứ ự ệ ề ế ọ ử
lí tài li u và s d ng nhi u các ph ng pháp nghiên c u nh ng ch y u là cácệ ử ụ ề ươ ứ ư ủ ế
ph ng pháp sau đây: Ph ng pháp th ng kê t ng h p; ph ng pháp so sánh đ iươ ươ ố ổ ợ ươ ố
chi u; ph ng pháp phân tích, đánh giá.ế ươ
PH N N I DUNGẦ Ộ
Ch ng 1: Tr n T X ng v i ki u th t tràoươ ầ ế ươ ớ ể ơ ự
1.1Vài nét v tác gi Tr n T X ngề ả ầ ế ươ
1.1.1 Th i đ i Tr n T X ngờ ạ ầ ế ươ
1.1.2 Tr n T X ng trong l ch s văn h c Vi t Namầ ế ươ ị ử ọ ệ
1.2 Th t trào Tr n T X ngơ ự ầ ế ươ
1.2.1 Khái ni m “th t trào”ệ ơ ự
1.2.2 Hi n th c xã h i trong th t trào Tr n T X ngệ ự ộ ơ ự ầ ế ươ
1.2.3 B c chân dung t ho Tr n T X ng trong th t tràoứ ự ạ ầ ế ươ ơ ự
Ch ng 2: Đ c đi m ngh thu t trong th t trào Tr n T X ngươ ặ ể ệ ậ ơ ự ầ ế ươ
2.1 Th gi i hình t ng th đ c đáoế ớ ượ ơ ộ
2.2 Ngôn ng linh ho tữ ạ
2.3 Gi ng c i bi n hoáọ ườ ế
PH N K T LU NẦ Ế Ậ
Qua vi c tìm hi u đ tài “ệ ể ề T trào trong th Tr n T X ngự ơ ầ ế ươ ” chúng ta đ cượ
tìm hi u v con ng i, cu c đ i, các giá tr v n i dung cùng ngh thu t trongể ề ườ ộ ờ ị ề ộ ệ ậ
th t trào c a Tr n T X ng và đ c bi t là nh ng đóng góp to l n c a nhà thơ ự ủ ầ ế ươ ặ ệ ữ ớ ủ ơ
trong n n văn h c Vi t Nam. Th t trào c a ông th hi n b i c nh chung c aề ọ ệ ơ ự ủ ể ệ ố ả ủ
th i đ i dân t c vào cu i th k XIX – đ u th k XX v i nhi u bi n đ ng, đãờ ạ ộ ố ế ỉ ầ ế ỉ ớ ề ế ộ
đem đ n cho nh ng v n th t trào c a ông m t b c tranh xã h i sinh đ ng.ế ữ ầ ơ ự ủ ộ ứ ộ ộ
Trong đó cu c s ng riêng cũng nh tính cách, cá tính sáng t o c a ng i ngh sĩộ ố ư ạ ủ ườ ệ
5
đã t o cho th t trào c a ông m t gi ng đi u, phong cách riêng đ c đáo. Th iạ ơ ự ủ ộ ọ ệ ộ ờ
gian đã trôi qua g n m t th k nh ng nh ng tác ph m th trào phúng nói chungầ ộ ế ỷ ư ữ ẩ ơ
và th t trào nói riêng c a Tr n T X ng v n còn s ng mãi trong lòng m i thơ ự ủ ầ ế ươ ẫ ố ỗ ế
h , nh ng ng i bi t trân tr ng nh ng giá tr quý báu mà nhà th đã đ l i choệ ữ ườ ế ọ ữ ị ơ ể ạ
cu c đ iộ ờ
TÀI LI U THAM KH OỆ Ả
1. L i Nguyên Ân biên so n (2003),ạ ạ 150 thu t ng văn h cậ ữ ọ , Nxb ĐHQG HN.
2. Xuân Di u (1998), ệCác nhà th c đi n Vi t Namơ ổ ể ệ , Nxb Văn h c.ọ
3. Lê Bá Hán, Tr n Đình S , Nguy n Kh c Phi (2000), ầ ử ễ ắ T đi n thu t ng vănừ ể ậ ữ
h cọ, Nxb ĐHQG HN.
4. Đ Đ c Hi u ch biên ( 2007), ỗ ứ ể ủ T đi n Văn h cừ ể ọ , Nxb Th gi i.ế ớ
5. Nguy n Văn Huy n (1986), ễ ề Tú X ng tác ph m – giai tho iươ ẩ ạ , H i văn h cộ ọ
ngh thu t Hà Nam Ninh xu t b n.ệ ậ ấ ả
6. Vũ Ng c Khánh (2006), ọTh trào phúng Vi t Namơ ệ , Nxb Giáo d c.ụ
7. H Giang Long (2006), ồThi pháp th Tú X ngơ ươ , Nxb Văn h c.ọ
8. Nguy n L c (2007), ễ ộ Văn h c Vi t Nam n a cu i th k XVIII – h t th k XIXọ ệ ử ố ế ỉ ế ế ỷ ,
Nxb Giáo d c.ụ
9. Ph ng L u ch biên (2004), ươ ự ủ Lí lu n văn h cậ ọ , Nxb Giáo d c.ụ
10. Nguy n Phong Nam (1999), ễGiáo trình văn h c Vi t Nam n a cuúo th kọ ệ ử ế ỉ
XIX, ĐHSP Đà N ng.ẵ
11. Nguy n Kh c Phi ch biên (2001), ễ ắ ủ Phân tích bình gi ng văn h c l p 10ả ọ ớ , Nxb
Giáo d c, HN.ụ
12. Vũ Ti n Quỳnh (1994), ếPhê bình – bình lu n văn h c Tr n T X ngậ ọ ầ ế ươ , Nxb
Văn ngh TP HCM.ệ
13. Vũ Văn S tuy n ch n (1996), ỹ ể ọ Tr n T X ng v tác gia và tác ph m, ầ ế ươ ề ẩ Nxb
Giáo d cụ.
14. Tu n Thành- Anh Vũ (2002), ấTh Tr n T X ng – tác ph m và d lu nơ ầ ế ươ ẩ ư ậ ,
Nxb Văn h c.ọ
15. L u Trí Vi n (1976), ư ễ L ch s văn h c Vi t Nam, t p 4Aị ử ọ ệ ậ , Nxb Giáo d c.ụ
