TRƯỜNG THPT TRẦN QUỐC TUẤN MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA GIỮA KÌ II
TỔ NGỮ VĂN MÔN NGỮ VĂN LỚP 10, NĂM HỌC 2023 - 2024
Thời gian: 90 phút (không kể thời gian giao đề)
I. Mục tiêu: Nhằm đánh giá năng lực học sinh theo các chuẩn sau:
- Phần đọc: nắm nội dung chính và các thông tin quan trọng của văn bản, hiểu ý nghĩa về từ ngữ, ngữ
pháp dụng ý của văn bản; một số biện pháp nghệ thuật và tác dụng của chúng.
- Phần viết: vận dụng tri thức ngữ văn, viết bài văn nghị luận về một tác phẩm truyện
II. Hình thức kiểm tra: Tự luận
III. Thiết lập ma trận:
TT Kĩ năng
Nội
dung/đơn
viB kiêCn
thưCc
Mức độ
nhận thức
Tổng
NhâBn biêCt Thông
hiêIu Vận dụng Vận dụng
cao
1 Đọc Văn bản
truyện
- Ngôi kể
(c1)
- Nhận diện
chi tiết (c2)
- Bối cảnh
lịch sử (c3)
- Giải thích
tác dụng
của biện
pháp nghệ
thuật (c4)
- Phân tích
chi tiết (c5)
- Chủ đề
của truyện
(c6)
- Rút ra
được bài
học (c7)
- Vận dụng
hiểu biết để
lí giải (c8)
8
Số câu:
Số điểm:
Tỷ lệ:
3
1.5
15%
3
2.5
25%
1
1.0
10%
1
1.0
10%
8
6.0
60%
2 Viết Viết văn
bản nghị
luận phân
tích, đánh
giá một tác
phẩm văn
học.
- Giới thiệu
được đầy
đủ thông
tin chính về
tên tác
phẩm, tác
giả, thể
loại,… của
tác phẩm.
- Đảm bảo
cấu trúc, bố
cục của
một văn
bản nghị
luận.
- Trình bày
được
những nội
dung khái
quát của tác
phẩm văn
học.
- Triển khai
vấn đề nghị
luận thành
những luận
điểm phù
hợp. Phân
tích được
những đặc
sắc về nội
dung, hình
- Nêu được
những bài
học rút ra
từ tác
phẩm.
- Thể hiện
được sự
đồng tình /
không đồng
tình với
thông điệp
của tác giả
(thể hiện
trong tác
phẩm).
- Có cách
diễn đạt
- Đánh giá
được ý
nghĩa, giá
trị của nội
dung và
hình thức
tác phẩm.
- Thể hiện
rõ quan
điểm, cá
tính trong
bài viết.
- Vận dụng
hiệu quả
những kiến
thức tiếng
1
thức nghệ
thuật và
chủ đề của
tác phẩm.
- Kết hợp
được lí lẽ
và dẫn
chứng để
tạo tính
chặt chẽ,
logic của
mỗi luận
điểm.
- Đảm bảo
chuẩn
chính tả,
ngữ pháp
tiếng Việt.
độc đáo,
sáng tạo,
hợp logic.
Việt lớp 10
để tăng tính
thuyết
phục, sức
hấp dẫn
cho bài
viết.
Số câu:
Số điểm:
Tỷ lệ:
1.0
10%
1.0
10%
1.75
17,5%
0,25
2,5%
1
4.0
40%
Tổng câu:
Số điểm:
Tỷ lệ:
2.5
25%
3.5
35%
2.75
28%
1.25
12%
1
10.0
100%
Tỉ lệ
chung 60% 40% 100%
TRƯỜNG THPT TRẦN QUỐC TUẤN
TỔ NGỮ VĂN
ĐỀ KIỂM TRA GIỮA KÌ II
MÔN NGỮ VĂN LỚP 10 - NĂM HỌC 2023- 2024
Thời gian: 90 phút (không kể thời gian giao đề)
ĐỀ
(Đề gồm 02 trang)
I. ĐỌC HIỂU (6.0 điểm)
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
NHÀ MẸ LÊ
Thạch Lam
Lược đoạn đầu: Tại Đoàn Thôn, một phố chợ nhỏ tồi tàn, có bảy, tám gia đình nghèo nàn
đến ở. Họ là những người ngụ cư đến để kiếm ăn bằng những nghề lặt vặt: kéo xe, đánh dậm,
làm thuê, ở mướn,… Trong những gia đình đó có nhà mẹ Lê.
Nhà mẹ Lê là một gia đình một người mẹ với mười một người con. Bác Lê là một người
đàn bà nhà quê chắc chắn và thấp bé, da mặt và chân tay răn reo như một quả trám khô. Khi
bác mới đến phố, ai ai cũng chú ý đến đám con của bác: mười một đứa, mà đứa nhớn mới có
mười bảy tuổi! Đứa bé nhất hãy còn bế trên tay.
Mẹ con bác ta ở một căn nhà cuối phố, cái nhà cũng lụp xụp như những căn nhà khác.
Chừng ấy người chen chúc trong một khoảng rộng độ bằng hai chiếc chiếu, có mỗi một chiếc
giường nan đã gẫy nát. Mùa rét thì giải ổ rơm đầy nhà, mẹ con cùng nằm ngủ trên đó, trông
như một cái ổ chó, chó mẹ và chó con lúc nhúc. Đối với những người nghèo như bác, một chỗ
ở như thế cũng tươm tất lắm rồi. Nhưng còn cách kiếm ăn? Bác Lê chật vật, khó khăn suốt
ngày cũng không đủ nuôi chừng ấy đứa con. Từ buổi sáng tinh sương, mùa nực cũng như mùa
rét, bác ta đã phải trở dậy để đi làm mướn cho những người có ruộng trong làng. Những ngày
có người mướn ấy, tuy bác phải làm vất vả, nhưng chắc chắn buổi tối được mấy bát gạo và
mấy đồng xu về nuôi lũ con đói đợi ở nhà. Đó là những ngày sung sướng. Nhưng đến mùa rét,
khi các ruộng lúa đã gặt rồi, cánh đồng chỉ còn trơ cuống rạ dưới gió bấc lạnh như lưỡi dao
sắc khía vào da, bác Lê lo sợ, vì không ai mướn bác làm việc gì nữa. Thế là cả nhà nhịn đói.
Mấy đứa nhỏ nhất, con Tý, con Phún, thằng Hy mà con chị nó bế, chúng nó khóc lả đi mà
không có cái ăn. Dưới manh áo rách nát, thịt chúng nó thâm tím lại vì rét, như thịt con trâu
chết. Bác Lê ôm ấp lấy con trong ổ rơm, để mong lấy cái ấm của mình ấp ủ cho nó. Thằng con
lớn thì từ sáng đã cùng thằng Ba ra cánh đồng kiếm con cua, con ốc, hay sau mùa gặt, đi mót
những bông lúa còn sót lại trong khe ruộng. Thật là sung sướng, nếu chúng mang về được một
lượm, trong những ngày may mắn. Vội vàng bác Lê đẩy con ra, vơ lấy bó lúa, đem để xuống
dưới chân vò nát, vét hột thóc giã lấy gạo. Rồi làm một bữa cơm nóng lúc buổi tối giá rét, mẹ
con ngồi chung quanh nồi cơm bốc hơi, trong khi bên ngoài gió lạnh rít qua mái tranh.
Lược một đoạn: Mấy năm sau, cuộc sống ngày càng thêm khó khăn. Cái đói đến chen
lần trong các phố chợ. Bác Lê đi khắp các nhà trong làng, xin làm mướn, nhưng các nhà có
ruộng không ai mướn. Bác có làm không công, người ta cũng chỉ cho có nửa bát gạo, đùm bọc
về không đủ cho ba đứa con ăn.
Một buổi chiều, mà đàn con đã nhịn đói suốt buổi, bác Lê vá lại manh áo rét, gọi đứa
cả đến rồi bảo:
- Ở nhà trông các em, tao vào ông Bá xem có xin được ít gạo nào không?
- Ban sáng u đã vào nhà người ta có cho đâu, cậu Phúc lại còn bảo hễ u vào nữa thì cậu
ấy thả chó ra cắn.
Bác Lê đáp:
- Nhưng biết làm thế nào! Không có thì lấy gạo đâu ra mà ăn? Thôi tao cứ liều vào lần
nữa xem sao.
(Lược phần cuối: Thương các con bị đói nên bác Lê đành đến nhà ông Bá giàu có để xin
chút gạo cho con, nhưng bị cậu Phúc nhà ông Bá thả chó ra cắn. Hai hôm sau bác chết vì vết
thương nhiễm trùng. Người dân phố huyện lo đám tang cho bác. Đàn con bác bơ vơ. Cái khổ
vẫn đeo bám những con người nơi phố chợ.)
(Trích Nhà mẹ Lê, Tuyển tập Thạch Lam, NXB Văn học, 2015)
Câu 1. (0.5 điểm) Đoạn trích được kể bằng lời của người kể chuyện ở ngôi thứ mấy?
Câu 2. (0.5 điểm) Chi tiết nào cho thấy bác Lê phải chật vật kiếm ăn để nuôi những đứa con?
Câu 3. (0.5 điểm) Qua đoạn trích trên, anh/chị thấy hoàn cảnh của những người nông dân trước
Cách mạng Tháng Tám - 1945 như thế nào?
Câu 4. (0.75 điểm) Hãy nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong câu “Dưới manh áo
rách nát, thịt chúng nó thâm tím lại vì rét, như thịt con trâu chết”.
Câu 5. (0.75 điểm) Chi tiết “Bác Lê ôm ấp lấy con trong ổ rơm, để mong lấy cái ấm của mình
ấp ủ cho nó” cho thấy bác Lê là người như thế nào?
Câu 6. (1.0 điểm) Nêu chủ đề của đoạn trích truyện ngắn.
Câu 7. (1.0 điểm) Theo anh/chị, nhà văn muốn gửi gắm những thông điệp gì qua truyện ngắn?
Câu 8. (1.0 điểm) Tình cảnh nhà bác Lê trong đoạn trích gợi cho anh chị suy nghĩ gì về những
mảnh đời nghèo khổ, bất hạnh ở cuộc sống ngoài đời thực? Hãy trả lời câu hỏi bằng một đoạn
văn khoảng 7 – 10 dòng.
II. VIẾT (4.0 điểm)
Anh/ chị hãy viết bài văn phân tích, đánh giá nét đặc sắc về chủ đề truyện và nhân vật
mẹ Lê trong truyện ngắn “Nhà mẹ Lê” của Thạch Lam.
---------------HẾT------------
TRƯỜNG THPT TRẦN QUỐC TUẤN
TỔ NGỮ VĂN
HƯỚNG DẪN CHẤM
BÀI KIỂM TRA GIỮA KÌ II
MÔN NGỮ VĂN LỚP 10 - NĂM HỌC 2023- 2024
I. HƯỚNG DẪN CHUNG
- Giám khảo cần nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của thí sinh,
tránh cách chấm đếm ý cho điểm.
- Do đặc trưng của bộ môn Ngữ văn nên giám khảo cần chủ động, linh hoạt trong việc vận dụng đáp án
và thang điểm; khuyến khích những bài viết có cảm xúc và sáng tạo.
- Việc chi tiết hóa điểm số của các ý (nếu có) phải đảm bảo không sai lệch với tổng điểm của mỗi ý.
- Tổng điểm trong bài làm của thí sinh làm tròn đến 1 số thập phân (0.25 = 0.3, 0.75 = 0.8).
II. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM
Phần Câu Nội dung Điểm
I. ĐỌC 6,0
1- Ngôi kể: Ngôi thứ ba
Hướng dẫn chấm:
+ Học sinh trả lời
đúng như đáp án: 0.5
điểm.
+ Học sinh trả lời
không đúng như đáp
án hoặc không trả lời:
0.0 điểm
0.5
2Chi tiết cho thấy bác
Lê phải chật vật kiếm
ăn để nuôi những đứa
con:
Từ buổi sáng tinh
sương, mùa nực cũng
như mùa rét, bác ta đã
phải trở dậy để đi làm
mướn cho những người
có ruộng trong làng.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời đúng
như đáp án: 0.5 điểm.
- Học sinh trả lời chưa
0.5