BẢNG NĂNG LỰC VÀ CẤP ĐỘ TƯ DUY ĐỀ TRƯỜNG PTDTNT TỈNH
TT
Thành
phần
năng lực
Mạch nội
dung
Số
câu
Cấp độ tư duy
Nhận biết
Thông hiểu
Vận dụng
Tổng
%
Tỉ lệ
Số
câu
Tỉ
lệ
Số
câu
Tỉ
lệ
40%
I
Năng lực
đọc
Văn bản
đọc hiểu
5
15%
2
15
%
1
10
%
II
Năng lực
viết
Đoạn văn
nghị luận
văn học
liên quan
đến vấn đề
đặt ra ở văn
bản Đọc
hiểu
1
5%
5%
10%
20%
Bài văn
thuyết
minh về
một hiện
tượng trong
đời sống
1
7,5%
10%
22,5%
40%
Tỉ lệ %
27,5%
35%
37,5%
100
%
Tổng
7
100%
Thời gian làm bài: 90 phút, không kể thời gian giao đề
Họ và tên học sinh: …………………………………………. Lớp……………..
I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau:
Mùa xuân có thể định nghĩa là mùa mà toàn bộ cây nở thành hoa. Những ngọn
đồi phía tây nam Huế bừng lên trong hương hoa cỏ, khiến người ta không thể ngồi
yên cúi mặt lên trang sách. Hương cỏ tràn vào thành phố, như gần như xa, khiến tôi
nghĩ rằng ở đâu đấy trên những sườn đồi, cánh cửa của vườn Địa Đàng đang mở ra,
hoặc những nàng tiên đang múa hát dưới những gốc đào nở hoa, với mùi hương bát
ngát như thể mùi tóc bay trong những chiều gió. Cỏ mọc ven những con đường trong
thành phố, trên đó lưa thưa những chòm cây dại, như cây hoa ngũ sắc cười sặc sỡ
dọc đường thơ ấu của tôi. Bay theo những bước chân lang thang của tôi là những con
bướm, những cánh chuồn nghe ngày nắng lên tung tăng trong không gian, ghé cây
này, vờn cây kia, trong một thành phố lúc nào cũng cổ xưa, văng vẳng điệu nhã nhạc
của cung đình đã hoang phế. Đã nhiều năm, tôi chợt nhận ra rằng lũ chuồn chuồn,
bươm bướm của tôi đã rời thành phố này mà đi đâu biệt tăm, chắc là chúng đã tìm
đến một không gian khác yên tĩnh hơn, ít bị tiếng động làm choáng đầu hơn. Một hôm
nhân có việc đi ra ngoại ô vào ban đêm, tôi gặp những đàn đom đóm mịt mù như một
đám bụi sao bay trôi qua những khu vườn tối thẳm. Tôi lại nhớ ra rằng đã từ lâu, ở
Huế người ta không còn thấy bóng con đom đóm, không còn thấy bóng những bầy trẻ
con đang đuổi theo vầng bụi lửa đom đóm để cố bắt lấy "hạt ngọc nhà trời". Và chính
ra những cánh bướm, cánh chuồn chuồn thân mến của tôi đã rời bỏ những bụi cây
hoang dại ven đường mà đi về nơi khu vườn địa đàng của chúng, trên những đồi cỏ
kia, để lại tôi đứng một mình làm thằng bé lang thang cơ nhỡ thế này. Ôi! tôi muốn
làm Liệt Tử cưỡi gió mà đi khắp nơi trên thành phố kinh xưa của tôi, thành phố nằm
phơi mình giữa non xanh nước biếc, tỏa rộng linh hồn vô ưu thênh thênh trong hương
cỏ.
( Trích “Miền cỏ thơm” - Hoàng Phủ Ngọc Tường. Theo Tạp chí Sông Hương số
179- tháng 1 năm 2023)
Thực hiện yêu cầu sau:
Câu 1. Vẻ đẹp của mùa xuân xứ Huế được gợi lên qua những chi tiết, hình ảnh nào?
Câu 2. Chỉ ra ba đặc điểm nổi bật của thể loại Bút ký được thể hiện trong đoạn trích.
Câu 3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa trong câu văn sau: Bay theo
những bước chân lang thang của tôi là những con bướm, những cánh chuồn nghe
ngày nắng lên tung tăng trong không gian, ghé cây này, vờn cây kia, trong một thành
phố lúc nào cũng cổ xưa, văng vẳng điệu nhã nhạc của cung đình đã hoang phế.
Câu 4. Cảm xúc của nhân vật tôi được thể hiện như thế nào trong câu văn sau: Và
chính ra những cánh bướm, cánh chuồn chuồn thân mến của tôi đã rời bỏ những bụi
SỞ GD&ĐT QUẢNG TRỊ
TRƯỜNG PHỔ THÔNG DTNT TỈNH
ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KỲ II NĂM HỌC 2024-2025
Môn: Ngữ văn Lớp: 11
ĐỀ CHÍNH THỨC
(Đề có 02 trang)
cây hoang dại ven đường mà đi về nơi khu vườn địa đàng của chúng, trên những đồi
cỏ kia, để lại tôi đứng một mình làm thằng bé lang thang cơ nhỡ thế này.
Câu 5. Từ nội dung được gợi ra ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn ngắn
(khoảng 5 - 7 câu) bàn về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên.
II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm)
Viết đoạn văn nghị luận văn học (khoảng 150 chữ) phân tích hình tượng cái Tôi
trữ tình của Hoàng Phủ Ngọc Tường được thể hiện trong đoạn trích (phần Đọc hiểu).
Câu 2. (4,0 điểm)
Anh/ chị hãy viết bài văn thuyết minh (500 chữ) về hiện tượng nghiện trò chơi
điện tử của giới trẻ hiện nay.
---------------------- HẾT ----------------------
ĐÁP ÁN VÀ HƯỚNG DẪN CHẤM
Phần
Câu
Nội dung
Điểm
I
PHẦN ĐỌC HIỂU
4,0
1
Vẻ đẹp của mùa xuân xứ Huế được gợi lên qua hình ảnh:
- Những ngọn đồi phía tây nam Huế bừng lên trong hương hoa cỏ.
- Mùi hương cỏ tràn vào thành phố, khiến không gian trở nên thơ mộng.
- Hình ảnh vườn Địa Đàng, những nàng tiên, và hoa đào nở.
- Cảnh bướm, chuồn chuồn bay trong không gian, tạo cảm giác bình yên.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời chính xác như đáp án: 0,75 điểm.
- Học sinh trả lời được 2 đến 3 ý: 0,5 điểm.
- Học sinh trả lời1 ý: 0,25 điểm.
- Học sinh trả lời sai hoặc không có câu trả lời: không cho điểm.
0,75
2
Đặc điểm nổi bật của thể loại Bút ký:
- Miêu tả sinh động, chân thực: Tác giả sử dụng những hình ảnh cụ thể,
chi tiết để tái hiện cảnh sắc mùa xuân ở Huế, như “những ngọn đồi phía
tây nam Huế bừng lên trong hương hoa cỏ,” hay “mùi hương bát ngát như
thể mùi tóc bay trong những chiều gió.”
- Thể hiện cảm xúc cá nhân, suy tư của tác giả: thể hiện nỗi nhớ, sự nuối
tiếc về những thay đổi ở Huế qua thời gian.
- Kết hợp giữa miêu tả, biểu cảm và tự sự: Tác giả không chỉ mô tả cảnh
vật mà còn thể hiện suy nghĩ, cảm xúc của mình (như nỗi tiếc nuối về sự
biến mất của những cánh bướm, chuồn chuồn, hay đom đóm).
Hướng dẫn chấm:
Học sinh trả lời như đáp án hoặc diễn đạt tương đương: 0,75 điểm.
- Học sinh trả lời 2 trong số những đặc trưng hoặc diễn đạt tương đương:
0,5 điểm.
0,75
- Học sinh trả lời 1 trong số những đặc trưng hoặc diễn đạt tương đương:
0,25 điểm.
- Học sinh trả lời không đúng hoặc không trả lời: 0,0 điểm
3
Biện pháp tu từ nhân hóa trong câu văn “Bay theo những bước chân lang
thang của tôi là những con bướm, những cánh chuồn nghe ngày nắng lên
tung tăng trong không gian, ghé cây này, vờn cây kia…”.
- Nhân hóa: bướm và chuồn chuồn được miêu tả có cảm xúc và hành động
như con người: "nghe ngày nắng lên tung tăng," hay "vờn cây này, ghé cây
kia."
- Tác dụng: Biện pháp nhân hóa trong câu văn làm cho bướm, chuồn chuồn
như có cảm xúc và hành động như con người, tạo ra hình ảnh thiên nhiên
sống động và gắn kết với con người, thể hiện sự hòa hợp giữa con người
và thiên nhiên. Đồng thời góp phần tăng sức gợi hình gợi cảm, tăng giá trị
cho sự diễn đạt.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như đáp án hoặc diễn đạt tương đương: 0,75 điểm.
- Học sinh trả lời được 2 ý như đáp án hoặc diễn đạt tương đương: 0,5
điểm
- Học sinh trả lời được 1 ý như đáp án hoặc tương đương nhưng diễn đạt
chưa tốt: 0,25 điểm.
- Học sinh trả lời không đúng hoặc không trả lời: 0,0 điểm
0,75
4
Cảm xúc của nhân vật "tôi" là sự buồn bã, cô đơn. Khi những cánh bướm
và chuồn chuồn rời đi, nhân vật cảm thấy bị bỏ lại một mình, tạo nên cảm
giác lạc lõng, tiếc nuối về sự thay đổi và mất mát.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như đáp án: 0,75 điểm.
- Học sinh trả lời được 2 ý: 0,5 điểm.
- Học sinh trả lời sai hoặc không có câu trả lời: không cho điểm.
0,75
5
HS tự do rút ra bài học cho bản thân đảm bảo đó là lẽ sống đúng đắn, tích
cực:
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh nêu được bài học: 0,25 điểm.
- Học sinh lý giải thuyết phục: 0,75 điểm.
- Học sinh trả lời sai hoặc không có câu trả lời: không cho điểm.
1,0
II
VIẾT
6,0
1
Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) phân tích hình tượng cái Tôi trữ tình
của Hoàng Phủ Ngọc Tường được thể hiện trong đoạn trích (phần Đọc
hiểu)
2,0
a. Xác định yêu cầu về hình thức
Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 150 chữ) của
đoạn văn. Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp,
tổng - phân - hợp, móc xích hoặc song hành
0,25
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: phân tích hình tượng cái Tôi trữ
tình của Hoàng Phủ Ngọc Tường được thể hiện trong đoạn trích
0,25
c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận
- Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận, sau đây là một
số gợi ý:
Có thể theo hướng sau:
Đặc điểm cái Tôi trữ tình:
- Cái Tôi trữ tình thể hiện tình yêu với quê hương: sự gắn bó sâu sắc với
cảnh vật, qua những hình ảnh "mùi hương bát ngát," "cánh cửa vườn Địa
Đàng," hay "những nàng tiên múa hát."
- Cái Tôi trữ tình thể hiện sự nuối tiếc, hoài niệm về quá khứ: nhớ về sự
vắng bóng của những cánh bướm, chuồn chuồn hay đom đóm, làm nổi bật
sự thay đổi của không gian, thời gian và cảm giác mất mát.
- Hành văn giàu chất trữ tình, mềm mại và tinh tế…
- Sắp xếp được hệ thống ý hợp lí theo đặc điểm bố cục của kiểu đoạn văn.
0,5
d. Triển khai ý đảm bảo các yêu cầu sau:
- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để
triển khai vấn đề nghị luận: sự cần thiết phải nỗ lực không ngừng của tuổi
trẻ hiện nay.
- Trình bày rõ quan điểm và hệ thống các ý.
- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng; bằng chứng tiêu biểu, phù
hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng.
Hướng dẫn chấm:
- Luận điểm rõ ràng, lập luận chặt chẽ, phân tích đầy đủ, sâu sắc: 0,5
điểm.
- Luận điểm chưa rõ ràng, phân tích chung chung, sơ sài: 0,25 điểm
0,5
đ. Diễn đạt
Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong
đoạn văn.
0,25
e. Sáng tạo
Suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ…
0,25
2
Viết bài văn thuyết minh (500 chữ) về hiện tượng nghiện trò chơi điện
tử của giới trẻ hiện nay
4,0
a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài
Xác định được yêu cầu của kiểu bài: thuyết minh về một hiện tượng đời
sống
0,25
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: thuyết minh về hiện tượng nghiện
trò chơi điện tử của giới trẻ hiện nay
0,5
c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề của bài viết
Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ
và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của
bài phát biểu. Có thể triển khai theo hướng:
I. Mở bài
1,0