TRƯỜNG THPT TRẦN QUỐC TUẤN MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KỲ II
TỔ NGỮ VĂN MÔN NGỮ VĂN LỚP 12, NĂM HỌC 2023 - 2024
Thời gian: 90 phút (không kể thời gian giao đề)
I. Mục tiêu: Nhằm đánh giá năng lực học sinh theo các chuẩn sau:
- Phần đọc – hiểu: nắm nội dung chính và các thông tin quan trọng của văn bản, hiểu ý nghĩa về từ
ngữ, ngữ pháp dụng ý của văn bản; một số biện pháp nghệ thuật và tác dụng của chúng.
- Phần viết: vận dụng kiến thức văn học và hiểu biết xã hội để giải quyết một vấn đề về văn học và xã
hội.
II. Hình thức kiểm tra: Tự luận 100%
III. Thiết lập ma trận:
MĐ
CĐ
Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Tổng
Thấp Cao
ĐỌC HIỂU - Xác định
phương thức biểu
đạt chính
- Nhận biết chi
tiết
- Hiệu về hàm ý,
thông điệp thể
hiện trong câu
thơ
Bày tỏ suy nghĩ
của bản thân về
chi tiết trong bài
thơ
Số câu:
Số điểm:
Tỷ lệ:
1.25
12.5%
0.75
7.5%
1.0
1.0 %
4
3.0
30%
PHẦN LÀM
VĂN
NL Xã hội - Nhận biết đúng kiểu
bài nghị luận về một
tư tưởng đạo lí.
- Nhận biết vấn đề
nghị luận
Hiểu thấu đáo về vấn
đề xã hội cần NL
Vận dụng linh họat
các thao tác lập luận,
các phương thức biểu
đạt, kĩ năng tạo lập
văn bản làm sáng tỏ
vấn đề nghị luận.
Liên hệ, đánh
giá về vấn đề đặt
ra
Số câu:
Số điểm:
Tỷ lệ:
0.75
7.5%
0.75
7.5%
0.25
2.5%
0.25
2.5%
1
2.0
20%
NL Văn học - Nhận biết đúng kiểu
bài NL về 2 đoạn
trích văn xuôi.
- Nhận biết được vấn
đề nghị luận.
- Nhận biết nội dung,
nghệ thuật của đoạn
trích
- Hiểu thấu đáo về
vấn đề nghị luận đặt
ra trong đề bài
- Hiểu nội dung , ý
nghĩa, giá trị nghệ
thuật của ngữ liệu
Vận dụng linh họat
các thao tác lập luận,
các phương thức biểu
đạt, kĩ năng tạo lập
văn bản để làm sáng
tỏ vấn đề nghị luận.
Đánh giá, liên hệ
mở rộng vấn đề
Số câu:
Số điểm:
Tỷ lệ:
2.0
20%
1.5
15%
0.75
7.5%
0.75
7.5%
1
5.0
50%
Tổng số câu:
Số điểm:
Tỷ lệ:
4.0
40%
3.0
30%
2.0
20%
1.0
10%
6
10.0
100%
TRƯỜNG THPT TRẦN QUỐC TUẤN ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ II
TỔ NGỮ VĂN MÔN NGỮ VĂN LỚP 12 - NĂM HỌC 2023 - 2024
Thời gian: 90 phút (không kể thời gian giao đề)
I. PHẦN ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
... Thất bại đầu tiên trong cuộc đời mỗi người đều rất đau đớn. Không một ai là ngoại lệ cả.
Những người chưa quen với thất bại khi lập kế hoạch cho tương lai thường có ý nghĩ “biết đâu". Tỉ lệ
cạnh tranh cao nhưng biết đâu mình sẽ đỗ. Không nhiều người chuẩn bị sẵn phương án giải quyết cụ
thể nếu họ thi trượt hay kinh doanh thất bát. Đặc biệt, càng những trường hợp nỗ lực hết sức mình và
chỉ tập trung vào một mục tiêu đã đặt ra, khi giấc mơ đổ vỡ, họ càng cảm thấy bế tắc hơn vì chưa từng
nghĩ đến phương án nào khác. Ngoài ra, những người hay được khen là học giỏi từ nhỏ, hoặc những
người sống mà chưa từng gặp khó khăn, họ sẽ tuyệt vọng khi gặp phải thất bại đầu tiên trong đời.
Nhưng bạn có biết không? Những thất bại như hôm nay sẽ còn tìm đến hàng chục lần nữa
trong cuộc đời bạn. Sẽ còn vô số chuyện không tiến triển theo kế hoạch mà bạn đã đặt ra. Và đã là
con người thì bất kì ai cũng phải trải qua những lần nản lòng như thế cho đến lúc chết. Điều đó có
nghĩa rằng thất bại ngày hôm nay của bạn là điều hết sức bình thường. Hãy nhớ điều quan trọng
nhất: không phải vì bạn đã thất bại một lần mà cả cuộc đời bạn trở thành kẻ thất bại. Bạn thất bại
không phải vì bạn có nhiều khuyết điểm hay thua kém người khác. Thất bại chỉ là bài học đáng quỷ để
bạn nhận ra rằng mình đã chọn sai cách tiếp cận để đạt được như mình muốn. Vì vậy, sau khi thất bại,
hãy bình tĩnh tự hỏi: thất bại lần này đã đem lại bài học gì cho mình? Phải tìm được câu trả lời rõ
ràng về nguyên nhân thất bại, bạn mới có thể trưởng thành hơn.
(Trích “Khi lần đầu tiên thất bại trong đời”, Yêu những điều không hoàn hảo,
Hae Min, NXB Nhã Nam, 2018, tr.142- 143)
Câu 1 (0,5 điểm): Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản.
Câu 2 (0,75 điểm): Theo tác giả, những đối tượng nào sẽ dễ tuyệt vọng khi gặp thất bại đầu tiên trong
cuộc đời?
Câu 3 (0,75 điểm): Theo anh/chị, vì sao tác giả cho rằng: “Phải tìm được câu trả lời rõ ràng về
nguyên nhân thất bại, bạn mới có thể trưởng thành hơn”?
Câu 4 (1,0 điểm): Thông điệp mà anh/chị tâm đắc nhất qua văn bản là gì? Nêu rõ lí do tại sao chọn
thông điệp đó.
II. PHẦN LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ)
trình bày suy nghĩ của bản thân về cách đối diện và vượt qua thất bại.
Câu 2. (5,0 điểm)
Thường khi đến gà gáy sáng Mị ngồi dậy ra bếp sưởi một lúc thật lâu thì các chị em trong nhà
mới bắt đầu ra dóm lò bung ngô, nấu cháo lợn. Mỗi đêm, khi nghe tiếng phù phù thổi bếp, A Phủ lại
mở mắt. Ngọn lửa sưởi bùng lên, cùng lúc ấy thì Mị cũng nhìn sang, thấy mắt A Phủ trừng trừng, mới
biết A Phủ còn sống. Mấy đêm nay như thế. Nhưng Mị vẫn thản nhiên thổi lửa, hơ tay. Nếu A Phủ là
cái xác chết đứng đấy, cũng thế thôi. Mị vẫn trở dậy, vẫn sưởi, chỉ biết chỉ còn ở với ngọn lửa. Có đêm
A Sử chợt về, thấy Mị ngồi đấy, A Sử đánh Mị ngã ngay xuống cửa bếp. Nhưng đêm sau Mị vẫn ra
sưởi như đêm trước.
Lúc ấy đã khuya. Trong nhà đã ngủ yên, thì Mị trở dậy thổi lửa. Ngọn lửa bập bùng sáng lên,
Mị lé mắt trông sang, thấy hai mắt A Phủ cũng vừa mở, một dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai
hõm má đã xám đen lại. Nhìn thấy tình cảnh như thế, Mị chợt nhớ đêm năm trước A Sử trói Mị , Mị
cũng phải trói đứng thế kia. Nhiều lần khóc, nước mắt chảy xuống miệng, xuống cổ, không biết lau đi
được. Trời ơi, nó bắt trói đứng người ta đến chết, nó bắt mình chết cũng thôi, nó bắt trói đến chết
người đàn bà ngày trước cũng ở cái nhà này. Chúng nó thật độc ác. Cơ chừng này chỉ đêm mai là
người kia chết, chết đau, chết đói, chết rét, phải chết. Ta là thân đàn bà, nó đã bắt ta về trình ma nhà
nó rồi thì chỉ còn đợi ngày rũ xương ở đây thôi… Người kia việc gì mà phải chết. A Phủ … Mị phảng
phất nghĩ như vậy.
Ðám than đã vạc hẳn lửa. Mị không thổi, cũng không đứng lên. Mị nhớ lại đời mình, Mị tưởng
tượng như có thể một lúc nào, biết đâu A Phủ chẳng đã trốn được rồi, lúc ấy bố con Pá Tra sẽ bảo là
Mị đã cởi trói cho nó, Mị liền phải trói thay vào đấy. Mị phải chết trên cái cọc ấy. Nghĩ thế, trong tình
cảnh này, làm sao Mị cũng không thấy sợ…
Lúc ấy, trong nhà đã tối bưng, Mị rón rén bước lại, A Phủ vẫn nhắm mắt, nhưng Mị tưởng như
A Phủ đương biết có người bước lại… Mị rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút dây mây. A Phủ cứ thở phè
từng hơi, không biết mê hay tỉnh. Lần lần, đến lúc gỡ được hết dây trói ở người A Phủ thì Mị cũng hốt
hoảng, Mị chỉ thì thào được một tiếng “Ði ngay…”, rồi Mị nghẹn lại. A Phủ bỗng khuỵu xuống, không
bước nổi. Nhưng trước cái chết có thể đến nơi ngay, A Phủ lại quật sức vùng lên, chạy.
Mị đứng lặng trong bóng tối.
Rồi Mị cũng vụt chạy ra. Trời tối lắm. Nhưng Mị vẫn băng đi. Mị đuổi kịp A Phủ, đã lăn, chạy,
chạy xuống tới lưng dốc, Mị nói, thở trong hơi gió thốc lạnh buốt:
– A Phủ cho tôi đi.
A Phủ chưa kịp nói, Mị lại nói:
– Ở đây thì chết mất”.
(Trích“Vợ chồng A Phủ”- Tô Hoài, Ngữ văn 12 tập hai, NXB giáo dục, 2008, tr13, 14)
Phân tích diễn biến tâm trạng và hành động của nhân vật Mị trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận
xét giá trị nhân đạo sâu sắc và mới mẻ của tác phẩm Vợ chồng A Phủ.
............................ Hết ..............................
TRƯỜNG THPT TRẦN QUỐC TUẤN HƯỚNG DẪN CHẤM BÀI KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ II
TỔ NGỮ VĂN MÔN NGỮ VĂN LỚP 12, NĂM HỌC 2023 - 2024
I. HƯỚNG DẪN CHUNG
- Giám khảo cần nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của thí sinh,
tránh cách chấm đếm ý cho điểm.
- Do đặc trưng của bộ môn Ngữ văn nên giám khảo cần chủ động, linh hoạt trong việc vận dụng đáp
án và thang điểm; khuyến khích những bài viết có cảm xúc và sáng tạo.
- Việc chi tiết hóa điểm số của các ý (nếu có) phải đảm bảo không sai lệch với tổng điểm của mỗi ý.
- Tổng điểm trong bài làm của thí sinh làm tròn đến 1 số thập phân (0,25 =0,3, 0,75=0,8).
II. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM
Phần Câu Nội dung Điểm
I ĐỌC HIỂU 3,0
1 - Phương thức biểu đạt chính của văn bản: Nghị luận
* Hướng dẫn chấm:
+ Trả lời như đáp án: 0,5 điểm
+ Trả lời đáp án khác: 0,0 điểm
0,5
2- Những người hay tuyệt vọng khi gặp thất bại đầu tiên trong cuộc đời là:
+ những người nỗ lực hết sức mình và chỉ tập trung vào một mục tiêu đã đặt ra
+ những người hay được khen là học giỏi từ nhỏ
+ những người sống mà chưa từng gặp khó khăn
* Hướng dẫn chấm:
+ Trả lời như đáp án: 0,75 điểm
+ Trả lời được 02 ý như đáp án: 0,5 điểm
+ Trả lời được 01 ý như đáp án: 0,25 điểm
0,75
3Tác giả cho rằng như vậy vì: khi tìm ra nguyên nhân thất bại của bản thân, bạn
sẽ rút ra kinh nghiệm, bài học cho mình, để những lần sau đó sẽ không lặp lại
những thất bại tương tự; do vậy khi gặp thất bại, nhất mỗi người phải tìm ra
nguyên nhân.
* Hướng dẫn chấm:
+ Trả lời đủ 2 ý như đáp án: 0,75 điểm
+ Trả lời được ý 1 như trong đáp án: 0,5 điểm
+ Trả lời được ý 2 như trong đáp án: 0,25 điểm
+ Chấp nhận cách giải thích khác nếu thấy hợp lí
0,75
Phần Câu Nội dung Điểm
4Yêu cầu HS:
- Nêu 1 thông điệp mà mình tâm đắc nhất
- Lí giải hợp lí, thuyết phục
* Hướng dẫn chấm:
- Nêu 1 thông điệp mà mình tâm đắc nhất : 0,25 điểm
- Lí giải:
+ rõ ràng, thuyết phục: 0,75 điểm
+ đúng hướng nhưng chưa thuyết phục: 0,5 điểm
+ chung chung thiếu thuyết phục: 0,25 điểm
1,0
II LÀM VĂN
1 Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc - hiểu, anh/ chị hãy viết một đoạn văn
ngắn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của bản thân về cách đối diện và
vượt qua thất bại.
2,0
a. Bảo đảm yêu cầu về hình thức đoạn văn
Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng-phân-
hợp, móc xích hoặc song hành; đảm bảo yêu cầu về cấu trúc đoạn văn.
0,25
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Suy nghĩ của bản thân về cách đối diện và vượt qua thất bại
0,25
c. Triển khai vấn đề cần nghị luận
Thí sinh có thể lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề
nghị luận theo nhiều cách nhưng phải đảm bảo hợp lí, thuyết phục, phù hợp với
chuẩn mực đạo đức và pháp luật. Có thể theo hướng:
- Giải thích: Thất bại là khi bạn không đạt được những mục tiêu mình đã đặt ra.
- Bàn luận vấn đề: Trong cuộc đời, mỗi người sẽ đối diện với vô vàn lần thất
bại; nhưng đứng trước thất bại mỗi người lại có những cách ứng xử khác nhau:
+ không bi quan, chán nản, gục ngã
+ phải tìm hiểu được nguyên nhân vì sao thất bại.
+ biết tự mình đứng lên, rút ra bài học và tiếp tục hành động.
+ …
- Sự thành bại ở một giai đoạn không có ý nghĩa trong suốt cả cuộc đời. Mọi
người cần có cách ứng xử trước mọi thành bại để đạt được những điều mình
mong ước. Thành công chỉ có được sau quá trình học tập, tích lũy, nỗ lực, rèn
luyện lâu dài.
- Phê phán thái độ sống hèn nhát, lười biếng, dễ gục ngã, mất niềm tin sau
những lần thất bại.
Hướng dẫn chấm:
- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng; dẫn chứng tiêu biểu, phù hợp; kết
hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và dẫn chứng (1,0 điểm).
- Lập luận chưa thật chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng nhưng không có dẫn
chứng hoặc dẫn chứng không tiêu biểu (0,5 - 0,75 điểm).
- Lập luận không chặt chẽ, thiếu thuyết phục: lí lẽ không xác đáng, không liên
quan mật thiết đến vấn đề nghị luận, không có dẫn chứng hoặc dẫn chứng
không phù hợp (0,25 điểm).
Lưu ý: Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp
với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
1,0