SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẢNG NAM
TRƯỜNG THPT TRẦN HƯNG ĐẠO
***
(Đề có 2 trang)
KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ I
MÔN: NGỮ VĂN 10
Năm học 2024 – 2025
Thời gian làm bài: 90 phút
(không kể thời gian phát đề)
Họ và tên học sinh:…………………….Lớp: ………. Số báo danh: ………………
I. ĐỌC HIỂU (6.0 ĐIỂM)
Đọc đoạn trích:
(Phần lược: Một họa sĩ nhìn thấy bức tranh tự họa của mình trong tiệm cắt tóc. Khi
đối diện với bức tranh, họa sĩ nhớ lại một chuyến đi qua chiến trường cực kỳ xa xôi giáp
biên giới miền Tây Nam Bộ - nơi anh gặp một người lính và từ chối vẽ chân dung cho
anh ta. Tuy nhiên sau đó, chính người lính âý đã giúp đỡ anh khi gặp nguy hiểm trong
lúc hành quân.)
Tôi không đủ sức theo kịp đoàn được nữa. Qua bên kia suối, người chiến sĩ lấy dầu
con hổ bóp chân cho tôi, lúc ngồi nghỉ. Rồi bắt đầu từ đó, chỉ có hai người, anh và tôi, đi
trong rừng. Tôi chỉ có thể đi người không. Người chiến sĩ vừa phải "thồ" đống tranh của
tôi sau lưng (to và nặng gấp đôi một cái ba lô bình thường của khách đi đường) lại vừa
phải mang thêm chiếc ba lô riêng của tôi trước ngực. Có lẽ tất cả đến sáu bảy chục cân.
Mà người chiến sĩ có khỏe mạnh gì cho cam!
Tôi không nói thì chắc các bạn cũng biết, ngay từ lúc người chiến sĩ đến gặp tôi để
nhận mang cái bó tranh, tôi đã khó xử đến thế nào? Thế mà bây giờ, trên dọc đường,
không những riêng cái đống tài sản của tôi mà cả chính tôi cũng đã trở thành một gánh
nặng cho anh. Xưa nay tôi vẫn cho mình là một kẻ cũng biết tự trọng, và cũng biết suy
nghĩ. Giá người chiến sĩ tỏ thái độ lạnh nhạt hoặc mặc xác tôi nằm lại một mình, tập
tễnh đi một mình giữa rừng, thì tôi cũng thấy là cái lẽ phải. Xưa nay tôi vẫn quan niệm
rằng: sống ở đời, cho thế nào thì nhận thế ấy. Cái cách cư xử của người chiến sĩ đối với
tôi chỉ có thể giải thích bằng lòng độ lượng. Độ lượng? Thế nhưng tôi nhiều tuổi hơn?
Tôi lại là một họa sĩ có tên tuổi? Xưa nay tôi chỉ mới thấy lòng độ lượng của kẻ trên đối
với người dưới. Bây giờ đây thì chính tôi, một kẻ bề trên, đang được một người dưới tỏ
ra độ lượng với mình.
Tối ngày hôm đó, hai chúng tôi phải ngủ lại nửa đêm giữa rừng. Người chiến sĩ mắc
võng cho tôi nằm rồi ôm súng ngồi gác bên cạnh. Nhưng làm sao mà ngủ được? Tôi đến
ngồi bên anh, trên một phiến đá. Rừng đêm tối mò và đầy hăm dọa. "Tôi xin lỗi đồng chí
về cái việc hôm qua... - tôi nói khẽ bên tai anh - Đến mai, thế nào tôi cũng phải vẽ đồng
chí. Một bức, thật đẹp!".
"Giá có một chỗ nào có thể chụp ảnh thì tôi không dám phiền đồng chí nhiều vậy đâu! -
Anh nói chậm rãi - ác một cái, ở trong rừng, chẳng có hiệu ảnh".
Ngừng một hồi rất lâu, anh lại mới tiếp:
"Vừa rồi tôi gặp cậu tân binh ở ngoài mới bổ sung vào. Mới biết, không hiểu sao gia
đình tôi ngoài Bắc lại nghe tin tôi hy sinh. Thư từ ở đây gửi về ngoài ấy mất một năm.
ĐỀ CHÍNH THỨC
Mấy năm nay tôi định gửi về nhà một cái ảnh theo cái điều ao ước của mẹ tôi từ lâu, mà
không chụp ở đâu được!".
Tôi ngắt lời anh:
"Vậy thì tôi sẽ vẽ đồng chí một bức thật giống. Tôi sẽ trực tiếp mang theo ra. Đồng chí
hãy viết một lá thư nữa và ghi địa chỉ gia đình cho tôi. Tôi sẽ trực tiếp mang thư và
"ảnh" đồng chí tới tận nhà...".
Tôi sốt sắng bàn với anh kiếm củi nhen lửa để tôi vẽ ngay, nhưng anh ngăn lại.
"Đừng đốt lửa!" - Anh nói.
Sáng sớm hôm sau, anh đưa tôi đến trạm mới.
(Nguồn: Trích“ Bức tranh”( Nguyễn Minh Châu),
Tuyển tập Nguyễn Minh Châu, nhà xuất bản văn học, 2006)
Thực hiện các yêu cầu/ Trả lời các câu hỏi:
Câu 1 (0.5 điểm). Xác định người kể chuyện trong đoạn trích trên.
Câu 2 (0.5 điểm). Cho biết câu chuyện trong đoạn trích diễn ra trong không gian nào?
Câu 3 (0.5 điểm). Chỉ ra các nhân vật được tác giả xây dựng trong đoạn trích.
Câu 4 (1.0 điểm). Trong đoạn trích, nhân vật người chiến sĩ có những phẩm chất đáng
quý nào?
Câu 5 (1.0 điểm). Vì sao người họa sĩ đã quyết định vẽ chân dung cho người chiến sĩ?
Câu 6 (1.0 điểm). Nêu nhận xét của anh/chị về lời xin lỗi của người hoạ sĩ: "Tôi xin
lỗi đồng chí về cái việc hôm qua...”.
Câu 7 (1.0 điểm). Theo anh/chị, tác giả đã gửi gắm thông điệp gì qua cách cư xử của
người hoạ sĩ và người chiến sĩ trong đoạn trích trên?
Câu 8 (0.5 điểm). Anh chị có đồng tình với quan điểm sống ở đời, cho thế nào thì
nhận thế ấy không? Vì sao?
II. VIẾT (4.0 ĐIỂM)
Anh/Chị hãy viết bài văn nghị luận thuyết phục người khác từ bỏ thói quen sử
dụng điện thoại khi đang giao tiếp trực tiếp với những người xung quanh.
---------- HẾT----------
ĐÁP ÁN VÀ HƯỚNG DẪN CHẤM KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ 1
NĂM HỌC 2024 -2025
Môn: Ngữ văn lớp 10
Phầ
n
Câu Nội dung Điể
m
I ĐỌC HIỂU 6.0
1Người kể chuyện trong đoạn trích là: Nhân vật người họa sĩ (Nhân
vật xưng tôi)
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời chính xác như đáp án: 0.5 điểm
- Học sinh không trả lời được hoặc trả lời sai: không cho điểm
0.5
2Không gian: Trong rừng (khu vực chiến trường miền Tây Nam Bộ).
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời chính xác như đáp án: 0.5 điểm
- Học sinh không trả lời được hoặc trả lời sai: không cho điểm
0.5
3Các nhân vật được tác giả xây dựng trong đoạn trích: Người họa sĩ và
người chiến sĩ
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời chính xác như đáp án: 0.5 điểm
- Học sinh trả lời được 1 nhân vật trong đáp án: 0.25 điểm
- Học sinh không trả lời được hoặc trả lời sai: không cho điểm
0.5
4 Phẩm chất đáng quý của người chiến sĩ:
- Có tấm lòng độ lượng.
- Tinh thần trách nhiệm và tận tụy trong công việc.
- Có tình yêu gia đình.
- …
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời 3 ý như trong đáp án: 1.0 điểm
- Học sinh trả lời 2 ý như trong đáp án: 0.75 điểm
- Học sinh trả lời 1 ý như trong đáp án: 0.5 điểm
- Học sinh không trả lời được hoặc trả lời sai: không cho điểm
* Lưu ý: Học sinh có thể diễn đạt khác nhưng đúng và hợp lý vẫn chấp nhận.
1.0
5Lý do người họa sĩ quyết định vẽ chân dung cho người chiến sĩ:
- Xuất phát từ sự cảm kích trước lòng tốt/sự độ lượng của người chiến sĩ
khi giúp đỡ hỗ trợ mình vượt qua khó khăn, thử thách.
- Cảm động trước ước nguyện gửi ảnh về cho mẹ để khẳng định mình còn
sống của người chiến sĩ.
- Hiểu thấu những điều cần làm trong kháng chiến để hậu phương và
1.0
tuyền tuyến cùng yên lòng.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời 2 - 3 ý như tinh thần đáp án: 1.0 điểm
- Học sinh trả lời 1 ý như tinh thần đáp án: 0.5 điểm
- Học sinh không trả lời được hoặc trả lời sai: không cho điểm
* Lưu ý: Học sinh có thể diễn đạt khác nhưng đúng và hợp lý vẫn chấp
nhận.
6Nhận xét về lời xin lỗi của người họa sĩ:
- Đó là lời xin lỗi chân thành, thể hiện thái độ hối lỗi của người hoạ sĩ.
- Lời xin lỗi đó thể hiện vẻ đẹp nhân cách của người hoạ sĩ: đó là sự trân
trọng sự độ lượng và tinh thần trách nhiệm, sự hy sinh của người chiến sĩ.
- Lời xin lỗi đó mang đến cho người đọc những thông điệp sống có ý
nghĩa.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh nêu được 2-3 ý trong đáp án hoặc có cách diễn đạt tương
đương: 1.0 điểm
- Học sinh nêu 1 ý trong đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương:
0.5 điểm.
* Lưu ý: Học sinh có thể trả lời ý khác đáp án nhưng thuyết phục, hợp lý,
đảm bảo chuẩn mực đạo đức là chấp nhận được.
1.0
7Thông điệp của tác giả:
- Tình người và lòng độ lượng là giá trị cao đẹp trong cuộc sống.
- Sự hy sinh và quan tâm chân thành luôn có sức mạnh gắn kết con người.
- Trách nhiệm của mỗi người không chỉ là nhận mà còn là đền đáp và lan
tỏa những điều tốt đẹp.
- Không nên sống ích kỷ.
….
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời từ 3 ý có nội dung như đáp án: 1.0 điểm.
- Học sinh trả lời 2 ý có nội dung như đáp án: 0.75 điểm
- Học sinh trả lời 1 ý có nội dung như đáp án: 0.5 điểm
- Học sinh trả lời không thuyết phục hoặc không trả lời: 0.0 điểm.
* Lưu ý: Học sinh có thể trả lời ý khác đáp án nhưng hợp lý, đảm bảo
chuẩn mực đạo đức pháp luật là chấp nhận được.
1.0
8Tùy vào nhận thức của mình, học sinh đưa ra ý kiến đồng tình hay khong
đồng tình nhưng phải hợp lý và đảm bảo chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
Sau đây là những ý có thể đạt được:
Gợi ý:
- Đồng tình: Vì cách sống như vậy thể hiện sự công bằng, trách nhiệm và
0.5
ý thức.
- Không đồng tình: Vì cuộc sống cần có lòng vị tha và sẵn sàng giúp đỡ
người khác mà không cần hồi đáp.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời được các ý như tinh thần đáp án: 0.5 điểm
- Học sinh trả lời được 1 -2 ý như tinh thần đáp án: 0.25 điểm.
- Học sinh không trả lời được hoặc trả lời sai: không cho điểm
* Lưu ý: Học sinh có thể trả lời ý khác đáp án nhưng hợp lý, đảm bảo
chuẩn mực đạo đức pháp luật là chấp nhận được.
II VIẾT 4.0
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài khái quát
được vấn đề.
0.25
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: thuyết phục người khác từ bỏ
thói quen không trân trọng tình cảm của người thân.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh xác định đúng vấn đề cần nghị luận: 0.25 điểm.
- Học sinh xác định chưa đúng vấn đề cần nghị luận: 0,0 điểm.
0.25
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các
thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. Dưới đây là
một vài gợi ý cần hướng tới:
- Giới thiệu vấn đề nghị luận: Sử dụng điện thoại khi đang giao tiếp trực
tiếp với những người xung quanh là một thói quen không tốt cần từ bỏ.
- Nêu biểu hiện của thói quen sử dụng điện thoại khi đang giao tiếp
trực tiếp với những người xung quanh:
+ Khi người khác đang nói chuyện, mình vẫn nghe nhưng tay cầm điện
thoại, mắt dán vào màn hình điện thoại để đọc, xem các thông tin trên điện
thoại hay các nền tảng mạng xã hội hoặc chơi game, xem phim, nghe
nhạc,…
+ Khi người khác trò chuyện, mình cầm điện thoại nhắn tin, trò chuyện
qua điện thoại với người khác một cách vô ý, tự nhiên.
+ …
- Phân tích các lí do nên từ bỏ thói quen sử dụng điện thoại khi đang
giao tiếp trực tiếp với những người xung quanh:
+ Ảnh hưởng tiêu cực đến bản thân: Thể hiện sự bất lịch sự của bản
thân trong giao tiếp, không tôn trọng người đang trao đổi, trò chuyện với
3.0