UBND THÀNH PHỐ CAO LÃNH
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
CẤP THÀNH PHỐ, NĂM HỌC 2024-2025
Môn: Khoa học tự nhiên
Thời gian làm bài: 150 phút
Đề chính thức
(Không kể thời gian phát đề)
(Đề thi gồm có 4 trang)
Ngày thi: 15/12/2024
(NLNT: Cu=64, S=32, O=16, H=1, C=12, Cl=35,5, Na=23, Mg=24, Li=7,
K=39, Ba =137, Ca=40, Sr=88, N=14)
I. Phần kiến thức chung KHTN
Câu 1: (2,0 điểm)
a) Những hoạt động nào của con người gây ô nhiễm môi trường? Hãy cho
biết những hậu quả lớn của ô nhiễm môi trường gây ra.
b) Ô nhiễm môi trường là nguyên nhân chính gây ra biến đổi khí hậu hiện
nay. Để giảm nhẹ và thích ứng với biến đổi khí hậu ta cần có những biện pháp gì?
II. Phần kiến thức riêng KHTN
Câu 2: (1,25 điểm)
a) Gọi tên các chất sau theo danh pháp IUPAC: (NH4)2SO4, Fe(OH)3, HBr,
P2O5, Ca(H2PO4)2.
b) Viết công thức cấu tạo của phân tử butane dạng mạch không phân
nhánh.
Câu 3: (1,75 điểm)
a) Có thể điều chế thuốc diệt nấm dung dịch CuSO4 5% theo sơ đồ sau:
Viết phương trình hóa học của các phản ứng xảy ra theo sơ đồ trên và tính
khối lượng dung dịch CuSO4 5% thu được từ 1,2 tấn nguyên liệu chứa 75%
CuS, còn lại là tạp chất trơ. Hiệu suất của quá trình điều chế là 80%.
b) Trong ngành công nghiệp luyện kim để tách kim loại iron (sắt) ra khỏi
hợp chất iron (III) oxide người ta thường sử dụng phương pháp nào? Viết
phương trình hóa học minh họa.
Câu 4: (1,75 điểm)
A là hỗn hợp hai muối carbonate trung hòa của kim loại hóa trị (I) và kim
loại hóa trị (II). Hòa tan hoàn toàn 18 gam hỗn hợp A bằng dung dịch
hydrochloric acid vừa đủ thì thu được 3,7185 lít khí ở đkc và dung dịch B.
a) Cô cạn dung dịch B thì thu được bao nhiêu gam hỗn hợp muối khan?
b) Nếu tỉ lệ số mol của muối carbonate kim loại hóa trị (I) với muối
carbonate kim loại hóa trị (II) trong hỗn hợp A là 2: 1. Khối lượng nguyên tử
của kim loại hóa trị (I) lớn hơn của kim loại hóa trị (II) là 15 amu. Tìm công
thức hóa học của hai muối.
Câu 5: (1,25 điểm)
Để cây lúa phát triển tốt và đạt năng suất cao, ngoài các loại phân hữu cơ,
(1)
CuO
(2)
CuSO4
CuS
cần bón bổ sung phân hoá học như phân đạm, phân lân và phân kali. Với một
loại giống lúa theo khuyến cáo, khối lượng phân đạm urea cần bón cho 1 ha
trong một vụ như sau:
Thời kì
Lượng phân bón/ha
Bón lót
25 kg phân đạm urea
Bón thúc đợt 1
50 kg phân đạm urea
Bón thúc đợt 2
50 kg phân đạm urea
Bón đón đòng
30 kg phân đạm urea
a) Tính khối lượng N có trong phân đạm urea cần bón cho 1 ha lúa trong
một vụ.
b) Cho biết tác hại của việc sử dụng phân bón hóa học dư thừa và đề xuất
biện pháp khắc phục.
Câu 6. (2,0 điểm)
Hình 1a
Hình 1c
Nếu bạn là người thường xuyên ăn uống ở các hàng quán, có thể bạn rất
quen thuộc với kiểu chai nước tương có tới 2 cái vòi ở trên nắp (hình 1a). Tuy
nhiên, không phải ai cũng biết cách dùng chúng cho hiệu quả và thuận tiện nhất.
Bạn An là học sinh trường THCS X khi dùng chai nước tương như trên thì nước
tương trong chai chảy ra bình thường như hình 1b, sau đó bạn dùng ngón tay che
vào một cái vòi còn lại (hình 1c) nước tương đột nhiên ngừng chảy còn nếu An
thả ngón tay che cái vòi ra thì nước tương trong chai lại chảy ra trở lại. Vận
dụng kiến thức Khoa học tự nhiên đã học bạn hãy giải thích hiện tượng trên.
Câu 7. (2,0 điểm)
Một vận động viên thực hiện pha
trượt tuyết mạo hiểm, bắt đầu trượt từ vị trí
1 và trượt theo quỹ đạo như hình 2 với tốc
độ ban đầu không. Chọn gốc thế năng tại
vị trí 5. Bỏ qua mọi lực cản và ma sát
a) Mô tả sự chuyển hoá cơ năng của
vận động viên trong quá trình trượt tuyết từ
vị trí 1 đến vị trí 3; từ vị trí 3 đến vị trí 4.
Hình 2
b) Tìm tốc độ lớn nhất của vận động viên trong quá trình trượt.
c) Tìm tốc độ của vận động viên tại vị trí có động năng gấp 3 lần thế năng.
Câu 8. (2,0 điểm)
Một vật sáng AB đặt vuông góc với
trục chính của thấu kính hội tụ có tiêu cự f
cho ảnh thật A’B’ hứng được rõ nét trên
màn E đặt vuông góc với trục chính của
thấu kính (Hình 3). Màn E cách vật AB
một khoảng L = 100cm. Gọi khoảng cách
từ vật AB tới thấu kính là d, khoảng cách
từ thấu kính tới màn E là d’.
Hình 3
a) Vẽ hình, dựa vào hình vẽ chứng minh công thức
1 1 1
'f d d

b) Giữ vật AB và màn E cố định, cho thấu kính dịch chuyển dọc theo trục
chính trong khoảng giữa vật và màn E thì thấy có 2 vị trí đặt thấu kính cho ảnh
hứng được rõ nét trên màn. Biết 2 vị trí đó cách nhau một khoảng = 20cm.
Tính tiêu cự f của thấu kính trên.
Câu 9: (1,0 điểm)
a) Một hệ sinh thái hoàn chỉnh có các thành phần cấu trúc nào?
b) Một hệ sinh thái ven biển có rất nhiều cỏ biển, người ta thấy cá mập hổ ăn
rùa biển, rùa biển ăn cỏ biển, cá đẻ trứng vào bãi cỏ.
Hãy vẽ chuỗi thức ăn thể hiện mối quan hệ dinh dưỡng giữa các loài trong
hệ sinh thái trên.
Câu 10: (2,0 điểm)
a) Ở đậu hà lan, biết tính trạng hạt vàng là trội hoàn toàn so với hạt xanh.
Gieo đậu hạt vàng thuần chủng và đậu hạt xanh thuần chủng rồi cho giao phấn
với nhau được các hạt lai F1, tiếp tục gieo các hạt lai F1 và cho chúng tự thụ phấn
thu được các hạt lai F2.
- Viết sơ đồ lai từ P đến F2.
- Xác định tỉ lệ kiểu hình về màu sắc hạt thu được trên các cây F1.
b) Một loài thực vật, khi lai hai giống thuần chủng thu được F1. Cho F1 tiếp
tục giao phấn với nhau, F2 thu được 1520 cây, trong đó có 855 cây thân cao, hạt
vàng. Biết rằng mỗi gene nằm trên một nhiễm sắc thể và quy định một tính trạng,
tương phản với các tính trạng thân cao, hạt vàng là các tính trạng thân thấp, hạt
xanh.
- Xác định tỉ lệ kiểu gene, kiểu hình ở F2.
- Xác định số cá thể (trung bình) của từng kiểu hình có thể có ở F2.
Câu 11. (2,0 điểm)
a) Một gene rất ngắn của sinh vật nhân sơ được tổng hợp nhân tạo trong
ống nghiệm có trình tự nucleotide như sau:
Mạch I: (2) TAC ATG ATC ATT TCA ACT AAT TTC TAG CAT GTA (1).
Mạch II: (1) ATG TAC TAG TAA AGT TGA TTA AAG ATC GTA CAT (2).
Gene này dịch mã trong ống nghiệm cho ra một chuỗi polypeptide hoàn chỉnh.
- Nếu mạch I làm khuôn, chiều phiên mã từ (1) sang (2) thì sẽ cho một chuỗi
polypeptide hoàn chỉnh dài bao nhiêu amino acid?
- Nếu mạch I làm khuôn, chiều phiên mã từ (2) sang (1) thì sẽ cho một chuỗi
polypeptide hoàn chỉnh dài bao nhiêu amino acid?
b) Gene A có chiều dài 510 nm và có 3600 liên kết hydrogen. Gene A bị
đột biến điểm thành gene a, gene a có số liên kết hydrogen tăng 1. Cặp gene Aa
tái bản liên tiếp 3 lần. Xác định số nucleotide từng loại môi trường cung cấp cho
quá trình nhân đôi của cặp gene Aa.
Câu 12. (1.0 điểm)
Hình 4 mô tả một giai đoạn của quá trình phiên mã xảy ra trong vùng mã
hóa của một gene ở sinh vật nhân sơ. Vị trí nucleotide 1-2-3 là bộ ba mở đầu; các
nucleotide còn lại của gene không được thể hiện trên hình.
Hình 4
a) Nếu nucleotide trên hình là U thì phân tử mRNA này khi làm khuôn để
dịch mã sẽ tạo ra chuỗi polypeptide có bao nhiêu amino acid? (không kể amino
acid mở đầu).
b) Viết trình tự nucleotide của đoạn mạch gốc của gene tổng hợp nên mRNA
trên.
HẾT./.