----NGUYỄN QUANG HUY----
TUYỂN TẬP 50 ĐỀ THI
HỌC SINH GIỎI
(Có đáp án chi tiết)
Tuyển tập 50 đề thi Học Sinh Giỏi môn Ngữ Văn lớp 9 – Có đáp án chi tiết
UBND TỈNH BẮC NINH
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH
NĂM HỌC 2015 - 2016
Môn: Ngữ văn - Lớp 9
Thời gian làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Ngày thi: 24 tháng 3 năm 2016
=====================
Câu 1. (4,0 điểm)
Hãy so sánh ngắn gọn điểm tƣơng đồng và nét khác biệt trong hai đoạn thơ sau:
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu
(Hữu Thỉnh - Sang thu, 1977)
nắng thu đang trải đầy
đã trăng non múi bưởi
bên cầu con nghé đợi
cả chiều thu sang sông.
(Hữu Thỉnh - Chiều sông Thương, 1992)
Câu 2. (6,0 điểm)
Bị đánh bại chỉ là tình trạng nhất thời, bỏ cuộc mới là sự thất bại vĩnh viễn.
(Marilin Vos Savant)
Hãy viết một bài văn (khoảng 400 từ) trình bày suy nghĩ của anh (chị) về ý kiến
trên.
Câu 3. (10,0 điểm)
“Thơ hiện đại không chỉ đem lại những cái mới về nội dung tư tưởng, cảm xúc mà
còn đổi mới về phương thức biểu cảm, về sáng tạo hình ảnh, cấu trúc câu thơ, ngôn ngữ
thơ.”
(Ngữ văn 9, tập 2, trang 200, NXB GD, 2004)
Anh (chị) hãy làm sáng rõ nhận định trên qua tác phẩm Ánh trăng của Nguyễn
Duy.
ĐỀ CHÍNH THỨC
Tuyển tập 50 đề thi Học Sinh Giỏi môn Ngữ Văn lớp 9 – Có đáp án chi tiết
=====Hết=====
Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Giám thị không giải thích gì thêm.
UBND TỈNH BẮC NINH
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HƢỚNG DẪN CHẤM
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH
NĂM HỌC 2015- 2016
Môn: Ngữ văn - Lớp 9
(Hướng dẫn chấm có 05 trang)
Câu 1 (4,0 điểm)
Hãy so sánh ngắn gọn điểm tƣơng đồng và nét khác biệt trong hai đoạn thơ
sau:
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu
(Hữu Thỉnh - Sang thu, 1977)
nắng thu đang trải đầy
đã trăng non múi bưởi
bên cầu con nghé đợi
cả chiều thu sang sông.
(Hữu Thỉnh - Chiều sông Thương, 1992)
- Điểm tƣơng đồng (2,0 điểm)
+ Đề tài: mùa thu
+ Thể thơ, giọng điệu: thể thơ năm chữ, giọng điệu tha thiết, lắng sâu,
+ Cảm xúc: bồi hồi, bâng khuâng, xao xuyến và những cảm nhận tinh tế sâu
sắc của cái tôi trữ tình trƣớc vẻ đẹp của thiên nhiên tạo vật trong khoảnh khắc giao
mùa và ở giữa mùa thu.
+ Hình ảnh: chân thực, gợi hình, gợi cảm mang những nét đặc trƣng của
mùa thu xứ Bắc. Từ ngữ chọn lọc, tinh tế, sử dụng sáng tạo nghệ thuật nhân hóa…
- Điểm khác biệt (2,0 điểm):
Hai bài thơ đƣợc sáng tác ở hai thời điểm khác nhau: Sang thu (1977) còn
Chiều sông Thương (1992) vì vậy nội dung của mỗi đoạn thơ gắn với cảm xúc, tâm
trạng của tác giả ở từng thời điểm riêng biệt.
+ Sang thu:
Đoạn thơ là những cảm nhận của nhân vật trữ tình về mùa thu từ một khu
vƣờn (không gian hẹp) thiên nhiên đƣợc mở ra ở góc nhìn rộng lớn, nhiều tầng bậc
hơn. Bức tranh thu đƣợc gợi ra từ những gì vô hình chuyển sang những hình ảnh
cụ thể, hữu hình (sông, chim, mây) với không gian rộng dài, cao xa vời vợi. Một
bức tranh thu hiện đại, cấu trúc đăng đối tự nhiên, chặt chẽ, tuyệt đẹp. Dòng sông
Tuyển tập 50 đề thi Học Sinh Giỏi môn Ngữ Văn lớp 9 – Có đáp án chi tiết
không cuồn cuộn dữ dội nhƣ những ngày mƣa nguồn mùa hạ mà êm ả, dềnh dàng,
lững lờ trôi nhƣ suy tƣ, nhƣ ngẫm nghĩ, nhƣ đang thƣởng thức những ngày nhàn
hạ. Ngƣợc lại với dòng sông, cánh chim bắt đầu vội vã bay. Đám mây mùa hạ
thảnh thơi, duyên dáng vắt nửa mình sang thu. Chữ “vắt” vừa gợi hình, vừa gợi
cảm đám mây mềm mỏng nhƣ dải lụa, nhƣ tấm khăn voan của thiếu nữ vắt trên
bầu trời nửa đang còn mùa hạ, nửa đã nối sang thu.
+ Chiều sông Thương
Nếu đoạn thơ trong Sang thu là những cảm nhận về thiên nhiên ở thời khắc
cuối hạ sang thu thì khổ thơ trong Chiều sông Thương lại là cảm nhận ở thời khắc
chiều thu, khi đất trời đang độ giữa thu. Cảnh vật đƣợc miêu tả rất thực về dòng
sông, bầu trời, con nghé bên cầu đợi… Hình ảnh thơ đẹp dịu dàng, gợi ra bức tranh
thanh bình, ấm áp: nắng thu còn trải rộng khắp nhân gian mà trăng non nhƣ múi
bƣởi đã in trên nền trời xanh nhạt, dƣới cầu nƣớc chảy trong veo, con nghé bên cầu
đợi… Cả chiều thu sang sông. Cảnh lắng đọng nhƣ chính sự tồn tại của nó chứ
không sống động, cựa mình chuyển mùa nhƣ bài Sang thu. Đó chính là nét đẹp
riêng của mỗi bài thơ.
Câu 2 (6,0 điểm)
Bị đánh bại chỉ là tình trạng nhất thời, bỏ cuộc mới là sự thất bại vĩnh viễn.
(Marilin Vos Savant)
Hãy viết một bài văn (khoảng 400 từ) trình bày suy nghĩ của anh (chị) về ý
kiến trên.
A. Yêu cầu về kĩ năng.
Biết cách làm bài văn nghị luận xã hội về một tƣ tƣởng đạo lí, kết cấu chặt
chẽ, rõ ràng, lập luận chắc chắn; diễn đạt sáng rõ; không mắc lỗi chính tả, dùng từ,
ngữ pháp.
B. Yêu cầu về kiến thức.
Có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhƣng cần nêu đƣợc các ý chính
sau:
1. Giải thích ý kiến (1,5 điểm)
- Bị đánh bại chỉ là tình trạng nhất thời: vì (thất) bại lần đó nhƣng lần sau có
thể không bại nữa, sẽ giành đƣợc chiến thắng nếu ta tiếp tục chiến đấu, tiếp tục
theo đuổi mục đích.
- Bỏ cuộc: tức là không theo đuổi mục đích nữa mà đầu hàng, buông xuôi,
chấp nhận sự thất bại nhất thời. Đây là sự thất bại mãi mãi.
=> Câu nói nêu lên vấn đề: Trong cuộc sống không nên từ bỏ mục đích mà
mình đang theo đuổi vì đó chính là chấp nhận sự thất bại vĩnh viễn. Muốn giành
chiến thắng phải theo đuổi mục đích đến cùng.
2. Bàn luận ý kiến (3,5 điểm)
Tuyển tập 50 đề thi Học Sinh Giỏi môn Ngữ Văn lớp 9 – Có đáp án chi tiết
- Khẳng định đây là ý kiến đúng. Trong hành trình đi đến mục đích, con
ngƣời không chỉ có thắng mà còn có bại: “Ai chiến thắng mà không hề chiến bại”
(Tố Hữu).
- Không thể không đau buồn khi thất bại nhƣng con ngƣời phải biết đứng lên
sau thất bại. Bởi trong mỗi thất bại luôn có mầm mống của sự thành công. Chỉ có
đứng lên tiếp tục thực hiện mục đích chúng ta mới có cơ hội giành chiến thắng.
Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố (Đặng Thùy
Trâm).
- Động lực giúp mỗi ngƣời đứng lên sau thất bại là khát vọng, ý chí, nghị
lực, quyết tâm. Nơi nào có ý chí, nơi đó có con đường. Khi con người dám ước mơ
lớn, họ sẽ biết cách sống vĩ đại.
- Thực tiễn đã cho thấy còn nhiều ngƣời, nhất là thanh niên trƣớc khó khăn
trở ngại trong cuộc sống thƣờng né tránh, buông xuôi đầu hàng, sống thiếu niềm
tin… Một số ngƣời thất bại bị cuốn theo cái xấu, cái tầm thƣờng, bi quan, bế tắc và
có những hành vi tiêu cực.
3. Bài học nhận thức và hành động (1,0 điểm).
- Cần nhận thức rằng mỗi ngƣời phải tự đứng dậy sau thất bại và tiếp tục
theo đuổi lí tƣởng, mục tiêu cuộc đời mình. Khi cuộc đời cho bạn cả trăm lí do để
khóc, hãy cho đời thấy bạn có ngàn lí do để cười.
- Cần ra sức trau dồi, rèn luyện ý chí, nghị lực cũng nhƣ sự bền lòng phấn
đấu trong học tập và nỗ lực theo đuổi mục tiêu đã đặt ra.
Mỗi luận điểm cần lấy dẫn chứng trong thực tế để minh họa.
C. Biểu điểm:
- Điểm 6: Đáp ứng tốt các yêu cầu trên, hành văn trong sáng, có cảm xúc.
- Điểm 4-5: Đáp ứng phần lớn các yêu cầu trên, hành văn trong sáng, mạch lạc, ít
mắc lỗi.
- Điểm 3-4: Đáp ứng đƣợc khoảng ½ yêu cầu trên, còn một số lỗi về diễn đạt,
chính tả.
- Điểm 1-2: Không hiểu đề hoặc hiểu còn mơ hồ, nhiều lỗi diễn đạt.
Điểm hình thức trong điểm nội dung.
Giám khảo có thể cho điểm theo các ý:
Ý 1: 1,5 điểm.
Ý 2: 3,5 điểm.
Ý 3: 1,0 điểm.
Câu 3 (10,0 điểm).
“Thơ hiện đại không chỉ đem lại những cái mới về nội dung tư tưởng, cảm
xúc mà còn đổi mới về phương thức biểu cảm, về sáng tạo hình ảnh, cấu trúc câu
thơ, ngôn ngữ thơ”.
(Ngữ văn 9, tập 2, trang 200, NXB GD, 2004)