1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TRƯỜNG
TRƯỜNG THPT PHAN HUY CHÚ
- QUỐC OAI
NĂM HỌC 2024- 2025
Môn thi: Sinh học 10
Ngày thi: 9/1/2025
Thời gian làm bài: 120 phút
(Đề thi gốm 3 trang)
Câu I (5,0 điểm)
1.1. Các ví dụ sau đây đang đề cập đến đặc điểm nào của các cấp độ tổ chức sống?
a. Khi nồng độ NaCl trong máu tăng cao do ăn nhiều muối, thận sẽ tăng cường bài suất
NaCl qua nước tiểu.
b. Từng tế bào thần kinh chỉ có khả năng dẫn truyền xung thần kinh nhưng tập hợp của
1012 tế bào thần kinh tạo nên bộ não của con người giúp con người có trí thông minh, tư
duy và sáng tạo.
c. Thực vật sử dụng CO2 trong quá trình quang hợp tổng hợp chất hữu cơ và tham gia hô
hấp trả lại CO2 cho môi trường bên ngoài.
d. Nghiên cứu cho thấy người và vượn người có quan hệ họ hàng với nhau.
1.2. Sắp xếp các đối tượng dưới đây theo thứ tự tăng dần về cấp độ tổ chức sống: con kiến,
bó cơ đùi ếch, đàn bướm, cánh đồng, neuron, hemoglobin, ribosome.
1.3.
a. Trình bày nội dung học thuyết tế bào.
b. Tại sao sự ra đời của học thuyết tế bào đã đánh dấu cột mốc lịch sử cho sự phát
triển của lĩnh vực tế bào học?
Câu II (5 điểm)
2.1
a. So sánh các phân tử mRNA, tRNA, rRNA về cấu tạo và chức năng.
b. Hãy sắp xếp các khái niệm cho dưới đây vào các cột và hàng trong một bảng sao cho
các chất tương ứng với các liên kết:
Đường đơn, polypeptide, liên kết phosphodiester, acid béo, liên kết peptide, triglyceride,
amino acid, liên kết glycosid, liên kết ester, polysaccharide, nucleotide, polynucleotide.
2.2. Cho các mẫu vật sau đây: củ cải đường,mía, gạo, khoai tây, nho, trứng gà, sữa bò, hạt
lạc, đậu nành. Hãy xác định mẫu vật nào có thể dùng để nhận biết các thành phần sau đây
trong tế bào:
a. Nhận biết glucose.
b. Nhận biết tinh bột.
c. Nhận biết protein.
d. Nhận biết lipid.
Câu III (3 điểm)
2
3.1. Đánh dấu amino acid bằng đồng vị phóng xạ, sau đó theo dõi sự di chuyển của dấu
phóng xạ. Lúc đầu người ta thấy dầu phóng xạ xuất hiện trên mạng lưới nội chất hạt, tiếp
theo dấu phóng xạ có thể xuất hiện ở những cấu trúc nào của tế bào? Cho biết chức năng
của các cấu trúc đó?
3.2. Đồ thị sau đây biểu diễn sự thay đổi tỉ lệ tinh bột bị phân giải bởi amylase theo thời
gian ở nhiệt độ 30oC.
a. Sản phẩm của phản ứng phân giải tinh bột là gì?
b. Giải thích tại sao đường biểu diễn nằm ngang từ sau 10 phút?
c. Đường biểu diễn sẽ thay đổi như thế nào nếu phản ứng được tiến hành ở 37oC? Giải
thích?
Câu IV (4 điểm)
4.1. Điền các từ/ cụm từ hoặc các chất thích hợp tương ứng với các kí hiệu (1), (2), (3), (4)
trong sơ đồ dưới đây:
4.2. Trong một thí nghiệm, một loại tế bào không có thành tế bào cho glucose đi qua màng
sinh chất nhưng không cho sucrose đi qua. Nêu hiện tượng xảy ra đối với các tế bào được
ngâm trong từng dung dịch sau:
3
a. Dung dịch sucrose ưu trương.
b. Dung dịch glucose ưu trương
c. Dung dịch sucrose nhược trương.
Câu V (3 điểm)
5.1. Phân tích vật chất di truyền của bốn chủng vi sinh vật gây bệnh thì thu được kết quả
như bảng sau từ kết quả phân tích có thể rút ra nhận xét gì về dạng vật chất di truyền của
các chủng vi sinh vật này?
Chủng gây
bệnh
Tỉ lệ các loại Nucleotide (%)
A
T
U
G
C
1
15
15
0
35
35
2
30
20
0
30
30
3
24
0
24
21
31
4
27
0
27
23
23
5.2. Một đoạn mạch của phân tử DNA có trình tự các nucleotide như sau:
5’- ATCTGCATCG - 3’
a. Hãy viết trình tự đoạn mạch bổ sung với trình tự nucleotide nêu trên để tạo nên đoạn
DNA mạch kép?
b. Tính tỉ lệ phần trăm từng loại đơn phân có trong đoạn DNA?
…………………..HẾT………………………
Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
Họ và tên thí sinh:………………………………………….Số báo danh:………….
Họ tên và chữ kí của cán bộ coi thi số 1
Họ tên và chữ kí của cán bộ coi thi số 2
4
HƯỚNG DẪN CHẤM
Đáp án
Điểm
1.1
a. Khả năng tự điều chỉnh
b.Cấu tạo theo nguyên tắc thứ bậc
c.Hệ thống mở
d.Liên tục tiến hoá
0,5
0,5
0,5
0,5
1.2.
Thứ tự tăng dần cấp độ tổ chức sống: Hemoglobin, ribosome,
neuron, bó cơ đùi ếch, con kiến, đàn bướm, cánh đồng.
1,0
1.3.
a.Nội dung học thuyết tế bào:
-Tất cả các sinh vật đều được cấu tạo bởi một hoặc nhiều tế bào
- Tế bào là đơn vị cơ sở của sự sống
- Các tế bào được sinh ra từ các tế bào trước đó.
b.
Sự ra đời của học thuyết tế bào có ý nghĩa làm thay đổi nhận thức
của giới khoa học thời kỳ đó về cấu tạo của sinh vật và định hướng
cho việc phát triển nghiên cứu chức năng của tế bào, cơ thể,
1,0
1,0
2.1
Cấu tạo
Chức năng
mRNA
Là một chuỗi poly nucleotide
dạng mạch thẳng.
Truyền thông tin di
truyền từ DNA đến
protein.
tRNA
Là một chuỗi poly nucleotide
có các vùng bắt đôi bổ sung
với nhau bằng liên kết
hydrogen tạo nên cấu trúc
gồm 3 thùy tròn.
Vận chuyển amino
axid tương ứng đến
ribosome và liên kết
với mRNA trong quá
trình dịch mã
rRNA
Là một chuỗi poly nucleotide,
tại nhiều vùng các nucleotide
liên kết bổ sung tạo nên vùng
xoắn kép cục bộ.
Là thành phần cấu tạo
của ribosome
1,5
(mỗi ý
đúng 0,25
điểm)
2.2
amino acid
liên kết peptide
polypeptide
Đường đơn
liên kết glycosid
polysaccharide,
acid béo
liên kết ester
Triglyceride
nucleotide
liên kết phosphodiester
polynucleotide.
2,5 điểm
(mỗi phần
đúng 0,2
điểm)
5
2.3
a. Nhận biết glucose: Nho
b. Nhận biết tinh bột: Gạo, Khoai tây
c. Nhận biết protein: trứng gà, sữa bò, đậu nành
d. Nhận biết lipid: hạt lạc
1,0 (mỗi ý
0,25 điểm)
3.1.
*Dấu phóng xạ xuất hiện trong mạng lưới nội chất hạt sau đó dầu
phóng xạ xuất hiện ở các túi vận chuyển của lưới nội chất hạt rồi
đến bộ máy Golgi, đến các túi vận chuyển của bộ máy Golgi, tiếp
theo dấu phóng xạ có thể xuất hiện ở một số bào quan, ở màng sinh
chất hoặc ở bên ngoài tế bào.
* Chức chức năng của các cấu trúc:
- Lưới nội chất hạt tham gia tổng hợp protein và chuyển protein
tới bộ máy golgi.
- Túi vận chuyển của lưới nội chất hạt tham gia vào vận chuyển
protein đến bộ máy Golgi.
- Bộ máy Gogi có chức năng làm biến đổi protein như gắn thêm
hoặc loại bỏ các chất khác nhau, sau đó sản xuất các sản phẩm
đã hoàn thiện đi nơi khác.
- Túi vận chuyển của bộ máy Golgi làm nhiệm vụ đưa các phân
tử Protein đến các bào quan của tế bào, đến màng sinh chất hoặc
đưa ra ngoài tế bào
- Màng sinh chất có chức năng vận chuyển các chất qua màng,
tiếp nhận thông tin từ bên ngoài tế bào, nhận biết giữa các tế
bào…
3.2.
a. Sản phẩm của phản ứng phân giải tinh bột là glucose
b. Đường biểu diễn nằm ngang từ sau 10 phút vì tinh bột đã bị phân
giải hoàn toàn.
c. Đường biểu diễn sẽ dốc nhiều hơn nếu phản ứng được tiến hành ở
37oC vì nhiệt độ này làm tăng hoạt tính của enzyme.
0,5
1,0 (mỗi
nội dung
0,2)
1,5 (mỗi ý
0,5)
1.CO2,
2.Chu trình Calvin
3.Đường phân
4. Polysaccharide
2,0 (mỗi
chú thích
0,5)
Hiện tượng:
a. Dung dịch sucrose ưu trương: nước từ tế bào đi ra dung dịch làm
tế bào teo lại
b. Dung dịch glucose ưu trương: glucose di chuyển vào bên trong tế
bào, nước di chuyển ra bên ngoài tế bào cho đến khi nồng độ
glucose ở bên trong và bên ngoài cân bằng.
0,5
0,5