Đề thi HSG Sinh học lớp 11 cấp tỉnh năm 2013-2014

Ở Ụ Ạ Ọ Ọ Ỳ Ỏ Ấ Ỉ K THI CH N H C SINH GI I C P T NH Ớ Ọ S GIÁO D C VÀ ĐÀO T O VĨNH PHÚC L P 11 NĂM H C 20132014

Ọ Môn: SINH H C THPT Ề Ề Ấ Đ Đ XU T ờ ề ể ờ phút, không k th i gian giao đ Th i gian: 180

ụ ệ ở ứ ả cây thân b i và cây thân th o? Nêu thí nghi m ch ng ỉ ả t ch x y ra

gi t? ệ ượ ứ ọ ng

ượ ệ ượ ứ ọ ng gi ị ạ ng axit abxixic tăng?

ậ ấ ị ố ộ ế

ắ ầ ừ ỉ ế ố ề ộ mà khi cây thi u m t trong hai nguyên t

ườ đ u có bi u hi n: lá vàng, vàng lá b t đ u t ế ự ụ ả ố i ta nh n th y có hai nguyên đ nh ụ ể nào? Nêu cách ki m tra s thi u h t

ố đó?

ụ ạ ấ ồ ố ớ ố

ườ ườ ệ ủ ế ứ ư ế phôtpho đ i v i cây tr ng nh th nào? (D ng h p th . vai trò, ng đào thành rãnh quanh i ta th

Ở ộ ố ạ ạ i ta th y r ng, n u l y h t t

ấ ằ ư ạ ươ ữ ườ i đem ạ m t i u thì hi u su t n y m m không đ t 100%. Nh ng n u ph i khô nh ng h t t

ế ấ ơ ế ấ ả ệ ủ ở ạ ươ ơ ậ ầ ệ ộ ộ ẩ ố ư ầ

ộ ệ ộ t đ và đ nhi ộ ờ i đó, m t th i gian ể ạ nhi t đ và đ m t i u thì hi u su t n y m m cao h n, có th đ t 100%. ng trên.

m t s lo i h t (ngô, đ u...) ng ệ ấ ả ướ ồ ủ ở c r i ệ ượ i thích hi n t ả ấ ể ể ứ ả ơ Câu 1: (1.0 đi m)ể ạ a. T i sao hi n t minh có hi n t b. Vì sao khi cây b h n hàm l Câu 2: (2.0 đi m)ể khoáng ng a. Khi quan sát các ru ng cây b thi u các nguyên t ệ ể ố t lá, sau đó héo và r ng, ra hoa gi m. Đó là hai nguyên t nguyên t ố b. M i quan h c a nguyên t ệ tri u ch ng khi thi u). Vì sao khi bón phân lân cho cây ng g c?ố Câu 3: (1.0 đi m)ể ẩ ố ư sau đem ngâm n ả a. Gi b. Nêu cách đ n gi n nh t đ ki m ch ng gi i thích trên.

ể

ợ ở ự ậ ể ệ ể ặ các loài th c v t CAM th hi n đ c đi m thích nghi

ư ế ườ ố Câu 4 (1.0 đi m): ự ồ S đ ng hóa cácbon trong quang h p ớ v i môi tr

ng s ng nh th nào? ể

ặ ể ự ậ

ệ ế ư ế ệ ả ử ỏ ị ư ượ ng NH

ể ơ ả ề ủ ự ậ ộ ầ 3 đ u đ c? ầ ễ bào kh i b d l ề ầ ợ

ớ ợ ề ạ ầ ợ

ư ậ ặ ể i có đ c đi m nh v y?

ể

ứ ủ ủ ạ ả ạ ợ i sao bình i thích t

ườ ừ ạ ả ổ ố ể ớ i ch có ch ng 5% t ng s mao m ch là luôn có máu ch y qua? ng

ọ ở ế ả ặ ơ ộ ng ả

ạ i và đ ng v t. T i sao m c dù có c ở ộ ạ ộ ề ọ ư ậ ọ Câu 5 (1.0 đi m): a. Vì sao trong mô th c v t di n ra quá trình kh nitrat? Th c v t đã có đ c đi m thích nghi nh th nào trong vi c b o v t b. Đi m khác nhau c b n v cách lan truy n c a xung th n kinh trên s i th n kinh có bao ầ ầ miêlin so v i s i th n kinh không có bao miêlin. T i sao xung th n kinh lan truy n trên s i th n ạ kinh có bao miêlin l Câu 6 (1.0 đi m): ặ Nêu đ c đi m c a mao m ch phù h p v i ch c năng c a chúng. Gi ở ườ ỉ ng th ể Câu 7 (1.0 đi m): ườ i thích c ch truy n tin qua xinap hóa h c Gi ệ ẫ xinap đi n l n xinap hóa h c, nh ng đ i b ph n các xinap ậ ậ ạ đ ng v t l i là xinap hóa h c?

ể Câu 8 (1.0 đi m):

ườ ị ệ ẹ ế ng = 20 mmHg).

ẹ ẹ ế ộ ế t nguyên nhân huy t áp k t là do h p van t Bác sĩ ổ

ế i b b nh huy t áp k t (huy t áp tâm thu huy t áp tâm tr ạ ẹ ố ớ ươ ổ chim trong đ ng m ch ch . T i sao h p van t ể ủ ạ ườ ệ ư ế ế ẹ ế ộ M t ng ế cho bi ẹ chim gây ra huy t áp k t? Huy t áp k t gây nguy hi m nh th nào đ i v i ng i b nh?

ể

ủ ạ ộ ườ ư ạ i sao đ ng m ch c a ng i không có van nh ng tĩnh m ch ạ ph n d ầ ướ ơ ể l i c th iạ

Câu 9 (1.0 đi m): ả i thích t Gi có van?

ƯỚ Ẫ Ấ H NG D N CH M SINH 11 THPT

ộ Ý N i dung

Câu 1 Đi mể 1.0 ở ụ a cây thân b i và thân th o, vì: ơ ướ ướ ủ ằ c c a lá b ng không> ệ ượ ứ ọ ả t x y ra do áp su t r . .............................................. 0.25 ụ ớ ạ ả ứ c, s c hút n ấ ễ ủ ấ ườ ộ ữ ộ đ cao ng có gi ượ ộ ướ c c t n ỏ có c i h n c a nó, ph thu c vào loài cây và c cao vài 3 mét và nh ng cây b u th p và ả kho ng trong ị 0.25

ẽ ấ ỷ

+ ra kh i t ả

ướ ị ẩ ừ ạ ỗ c thành 0.5 ỷ ượ m ch g lên lá không thoát đ mép lá. ...................................................... b ệ ả ấ ươ ỏ ế ả ế ẩ ỏ ế ệ bào b o v làm t bào m t tr

ượ ổ ượ ng axit abxixic đ c hàm l ễ ợ c t ng h p trong r ổ ế ướ ạ ệ ượ ỉ ả Ch x y ra + Khi không khí bão hoà h i n ng gi hi n t ấ ễ ườ th + Ap su t r ỉ ẩ ng ch đ y đ th cây thân này. ................................................................... ệ Thí nghi m: Úp cây trong chuông thu tinh kín, sau 1 đêm s th y các ọ ướ ứ c ra trên mép lá.> Không khia trong chuông thu tinh đã bão gi t n ơ ướ c b đ y t c, n hoà h i n ọ ở ứ ơ t thành các gi h i đã ướ ả ế ế bào lá s n sinh ra axit abxixic và hoocmon này kích c, t + Khi thi u n +, b m ch đ ng K ấ ơ ủ ộ thích b m Kơ bào b o v làm gi m áp su t ướ ấ ng đóng c ra kh i t th m th u> n khí kh ng.ổ + Khi cây thi u n cây và theo m ch xilem lên lá gây ra hi n t ng đóng khí kh ng.

3 ơ ố : Nit và S. ...................................................................... 2.0 0.25 ặ ứ

ỉ ẽ ế ụ ở 0.25 0.25 0.25 ộ ẽ i ....................................... ế ụ ở ạ 3. .............................................................................. 0.25

ưở ủ ế ế ng c a mô phân sinh, ự bào, s sinh tr ả 0.25 ấ ỉ ưở ạ ng ho t tính Rhizobia và các n t s n ề ố ầ ở ễ r . 0.25 ng, làm tăng c ứ ệ ế ọ ọ ẫ ậ ể ả ầ ạ ế ễ ư ế ỉ ệ ượ ư ừ ể vi l 0.25

ặ ớ ấ ấ ấ ộ ườ ế ờ ủ ễ ạ ộ ả ớ 2 nguyên t ứ ể Cách ki m tra: Dùng phân bón: ure( ch a N) ho c sunphat amon( ch a N và S). .................................................................................................... ế ộ + N u ch thi u h t S > thì ru ng bón sunphat amon s xanh tr ạ i. ......... l ế ả ỉ + N u ch thi u N thì c 2 ru ng s xanh tr l ấ ạ D ng h p th : PO Vai trò: ấ ạ + C u t o axit nucleic, prôtêin, ATP… ự ầ t cho s phân chia t + C n thi ể ủ ễ ạ kích thích phát tri n c a r , ra hoa qu và h t. ự ợ + Tham gia tích c c vào quá trình quang h p, hô h p, đi u ch nh sinh ườ tr Tri u ch ng: Toàn thân còi c c ,lá màu s m, khi thi u tr m tr ng lá và thân có màu tía. R kém phát tri n. Chín ch m không có h t và qu phát tri n kém. Duy trì u th đ nh ít phân cành. Gây ra vi c thi u các nguyên ố ng nh Zn, Fe( khi th a). .............................................................. t ủ ố ế Đào thành rãnh quanh g c, vì: P liên k t ch t v i đ t ít di đ ng ch ế ế ố ộ ế y u nh khuy ch tán, t c đ khuy ch tán r t th p> tăng c ng ti p xúc v i vùng ho t đ ng c a r > tăng kh năng hút 0.25

P. .........................................

3 1.0 a ươ ượ i, l ế ứ ờ ờ ế ề ể ầ 0.25

t thu n l ả ơ ấ ả ị ấ ậ 0.25 ệ ượ ả ng ABA (axit abxixic) cao gây c ch quá trình n y Khi còn t ậ ợ ạ ầ ủ m m. ABA cao làm làm cho các h t này "ng " ch th i ti i ớ ặ ể ệ ớ ả m i n y m m. Đi u này th hi n đ c đi m thích nghi sinh s n v i khí ạ ậ h u. Khi ph i khô h t ầ ờ ộ m t th i gian, ho t tính c a ABA b m t, vì v y hi u su t n y m m ấ ở tăng lên (hi n t ệ ộ cây m t năm). ủ ạ ườ ng này th ng th y

ấ ả ượ ủ ạ ươ ạ ơ b ng ABA c a h t t i và h t đã ph i 0.5 ơ ộ ờ ồ Cách đ n gi n nh t là đo hàm l khô m t th i gian r i ngâm ướ n c. ................................................................

2 đ ể

4 1.0 ố ủ ở ự ậ i c a quá trình quang ẩ ạ ẩ th c v t CAM x y ra trong pha t ả ử ụ ấ ữ 2 t o thành các ch t h u 0.25

ể ế ạ ơ ướ ơ ố c, s ng n i hoang m c c do thoát h i n ự c) và ờ ướ ợ ở ng khí (quang h p) nhóm th c v t này có s phân chia th i ư 2 nh sau: 0.25 ễ ổ ở ố ị ễ 0.25

2 ngay c khi thi u n

ề ệ ế ướ ư ậ ỗ ả c và ban ngày l ể ng CO khí 0.25

ể ế ể ẫ ố Quá trình ợ h p, trong đó có s d ng các s n ph m pha sáng là ATP, NADPH kh COử ơ c . ..................................................................... ọ ự ậ ự ậ ướ Th c v t CAM là nhóm th c v t m ng n ự ấ ướ ả ệ ạ (khô h n). đ ti c (gi m s m t n t ki m n ự ậ ưỡ dinh d ố ị gian c đ nh CO ạ ố ầ 2 đ u tiên di n ra vào ban đêm khi khí kh ng m + Giai đo n c đinh CO ạ 2 theo chu trình Calvin di n ra vào ban ngày + Giai đo n tái c đ nh CO ổ khi khí kh ng đóng. .................................................................................... ậ ớ ặ ế K t lu n: do đ c đi m thích nghi v i đi u ki n sinh thái nh v y, nên ả ủ ượ ả đ m b o đ l kh ng đóng ạ l (HS có th trình bày theo cách khác n u dúng v n cho đi m t ổ i. ....................................................................................................... i đa)

5 1.0 ự ậ ấ ạ ả a

+ và NO3 (d ng ô xi ạ ở 2 d ng: NH 4 ơ ỉ ồ ạ ở ạ ử d ng kh , do v y i ch t n t → ể ế ụ c kh thành amôniac đ ti p t c hình thành aa t ng h p

i thích ư ậ ợ ổ ầ ượ 0.25 0.25

ể b o v ụ Gi : Vì th c v t h p th nito ơ ể ự ậ hóa), nh ng trong c th th c v t, nit NO3 c n đ ử Pr......... ặ Đ c đi m thích nghi đ t ể ự ả ệ: Hình thành amit ...............................

ể b ầ ơ ả ợ ề ố ộ ợ ả ầ ề ề 0.25

ệ ả ấ ể ử i thích: Do bao miêlin có tính ch t cách đi n nên không th kh 0.25 ả ự ở vùng có bao miêlin *Đi m khác nhau c b n: ầ ể Xung th n kinh trên s i th n kinh có bao miêlin lan truy n theo ki u ừ eo Ranvie này sang eo Ranvie khác (t c đ nhanh). Xung nh y cóc t ế ừ ầ th n kinh trên s i th n kinh không có bao miêlin lan truy n liên ti p t ố ộ vùng này sang vùng khác k bên (t c đ ậ ch m). ......................................... *Gi ự c c và đ o c c ượ đ c........................................................

6 1.0 ấ ạ ứ ỏ ủ ỉ ể ế ng kính r t nh đ ch đ cho các t ằ ố 0.25 ỉ ượ ấ ạ ừ ộ ớ ế ế ạ ợ ớ ạ * C u t o mao m ch phù h p v i ch c năng: - Mao m ch có đ ấ ườ ạ ộ ể di chuy n theo m t hàng nh m t mô . - Mao m ch ch đ c c u t o t ầ ồ bào h ng c u ấ ớ ị ổ i đa hoá vi c trao đ i các ch t v i d ch ớ bào không x p sít v i ệ m t l p t

ầ ạ ể ễ ộ ố ấ ầ ằ ể ệ ứ ả ấ ế t và b ch c u có th d ra vào ệ ậ 0.25

i thích: ỉ ầ ạ ơ ấ ớ ạ ủ ố ơ ượ ớ ơ ả ng mao m ch trong các c quan là r t l n, ch c n kho ng 5% ế ề ạ t ủ ơ ở ụ i có tác d ng đi u ti ng máu đ n các c quan khác nhau theo các nhu c u sinh lý c a c t b i các c vòng i các mao m ch đ 0.5 ạ ỏ ướ ằ nhau nh m giúp cho m t s ch t c n thi ự ạ mao m ch nh m th c hi n ch c năng v n chuy n các ch t và b o v ơ ể c th . ả * Gi ố ượ S l ư ố s mao m ch có máu l u thông là đ , s còn l ượ ế l ể ượ ng máu t th . L ạ ộ ầ đ u các đ ng m ch máu nh tr ầ ế ở ề c đi u ti ạ ớ ướ i l i mao m ch. c khi t

7 1.0

ầ ệ ề ơ ế ẫ ủ ế ở ử ự ỳ ả i phóng Ca

2+ làm bóng t

ả ề ấ ắ ụ ể 0.5 ộ ượ ở ế t ọ ề ạ i xinap hoá h c d đ ờ ề ượ ế ấ ỉ xinap đi n, nh đi u ch nh l ứ ớ ỉ ọ ễ ượ ơ c đi u ch nh h n so v i ề ượ t vào khe ng ch t truy n tin đ c ti ễ ệ ở ớ màng sau xinap cũng d ứ ộ ơ ề ỉ 0.25 ề ứ m i xinap gây ra các đáp ng khác

Giải thích cơ chế truyền tin qua xinap hóa học. Tại sao mặc dù có cả xinap điện lẫn xinap hóa học, nhưng đại bộ phận các xinap ở động vật lại là xinap hóa học? * C ch d n truy n xung th n kinh qua xinap: Khi đi n th ho t đ ng ạ ộ ệ ấ ớ ầ i đ u cùng c a xinap gây kh c c màng sinh ch t, làm m kênh đi n t ả ắ ế ẫ d n đ n gi i g n 2+ vào trong chu xinap. Ca ế ớ i phóng ch t truy n tin axetincolin vào khe xinap. k t v i màng và gi ấ ề c g n vào th th trên màng sau xinap làm Ch t truy n tin sau đó đ ấ ế ệ ệ xu t hi n th đi n đ ng bào sau xinap. * u đi m c a xinap hoá h c: ủ Ư ể ề ệ Vi c truy n thông tin t ở ệ xinap. Ngoài ra, m c đ đáp ng v i tín hi u ượ đ c đi u ch nh h n. ...................................................................... ộ ẫ ề ầ D n truy n xung th n kinh theo m t chi u. ở ỗ ọ ấ Ch t trung gian hóa h c khác nhau nhau. ....................................................................................................

0.25

8 1.0 ả i thích: ổ ẹ ượ ỏ chim h p, l ạ ng máu đ ả ấ ế ế 0.5

ế ả ầ 0.5 ả ẫ ẹ ấ ế ạ Gi ượ ố c t ng ra kh i tâm th t trái trong Khi van t ẫ ế ả giai đo n tâm thu gi m gây gi m huy t áp tâm thu d n đ n huy t áp ẹ k t. . ễ ự ơ Huy t áp k t làm gi m áp l c b m máu, tu n hoàn máu gi m, d gây phì đ i tâm th t trái d n đ n suy tim. .................................................

9 1.0 ả Gi i thích:

ế

ấ ướ ướ ơ ể ố ng r i xu ng phía d

ề ề ộ ỉ ạ i c th có van. Do huy t áp trong tĩnh m ch ạ ơ i. Van tĩnh m ch ngăn không ướ i, ch cho máu đi theo m t chi u v phía 0.5 ầ ạ Tĩnh m ch ph n d ướ th p, máu có xu h ố cho máu xu ng phía d tim. ...........

0.5 ạ ả ạ ộ

ế Huy t áp trong đ ng m ch cao làm cho máu ch y trong m ch nên không c n ầ van...................................................................................................