SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO BẮC NINH
TRƯỜNG THPT TIÊN DU SỐ 1
ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG LỚP 11
NĂM HỌC 2022 – 2023
Bài thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
Họ, tên thí sinh:........................................................Số báo danh:………………………
Câu I. ĐỌC HIỂU (3.0 điểm)
Đọc đoạn trích:
Chuyện kể rằng: em, cô gái mở đường
Ðể cứu con đường đêm ấy khỏi bị thương
Cho đoàn xe kịp giờ ra trận
Em đã lấy tình yêu Tổ quốc của mình thắp lên ngọn lửa
Ðánh lạc hướng thù. Hứng lấy luồng bom...
…………………………………………….
Tôi nhìn xuống hố bom đã giết em
Mưa đọng lại một khoảng trời nho nhỏ
Ðất nước mình nhân hậu
Có nước trời xoa dịu vết thương đau
(Trích Khoảng trời, hố bom, Phan Thị Thanh Nhàn, Ngữ văn 10, Cánh diều, tập 1)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào?
Câu 2. Trong đoạn trích, nhân vật em đã làm gì để cho đoàn xe kịp thời ra trận?
Câu 3. Những dòng thơ sau giúp anh/chị hiểu gì về đất nước và con người Việt Nam?
Tôi nhìn xuống hố bom đã giết em
Mưa đọng lại một khoảng trời nho nhỏ
Ðất nước mình nhân hậu
Có nước trời xoa dịu vết thương đau
Câu 4. Thông điệp nào của đoạn trích trên có ý nghĩa nhất với anh/chị?
Câu II. LÀM VĂN (7.0 điểm)
Câu 1. (2.0 điểm)
Từ nội dung đoạn trích phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng
200 chữ) trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của lòng vị tha trong cuộc sống.
Câu 2. (5.0 điểm)
Câu cá mùa thu
(Thu điếu)
Nguyễn Khuyến
Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,
Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.
Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,
Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo.
Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt,
Ngõ trúc quanh co khách vắng teo.
Tựa gối buông cần lâu chẳng được,
Cá đâu đớp động dưới chân bèo.
(Ngữ văn 11 tập một, NXB Giáo dục, 2006)
Cảm nhận của anh/chị về cảnh sắc mùa thu trong bài thơ trên. Từ đó, nhận xét về vẻ
đẹp tâm hồn của nhà thơ Nguyễn Khuyến.
------------ HẾT -----------
Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
Trường THPT Tiên Du số 1
ĐÁP ÁN THI KHẢO SÁT LỚP 11 NĂM 2022-2023
Môn thi: NGỮ VĂN
Câu Ý Nội dung Điểm
I Đọc-hiểu 3.0
1Thể thơ: tự do.
Hướng dẫn chấm:
- HS trả lời như đáp án: 0,5 điểm.
- HS trả lời sai: 0,0 điểm.
0.75
2Trong đoạn trích, nhân vật em đã làm gì để cho đoàn xe kịp thời ra
trận?
Em đã lấy tình yêu Tổ quốc của mình thắp lên ngọn lửa
Ðánh lạc hướng thù. Hứng lấy luồng bom...
Hướng dẫn chấm:
- HS trả lời như đáp án: 0,75 điểm.
- HS trả lời 1 dòng thơ: 0,5 điểm.
- HS trả lời sai: 0,0 điểm
0.75
3Những dòng thơ sau giúp anh/chị hiểu gì về đất nước và con người
Việt Nam?
Tôi nhìn xuống hố bom đã giết em
Mưa đọng lại một khoảng trời nho nhỏ
Ðất nước mình nhân hậu
Có nước trời xoa dịu vết thương đau
-Con người Việt Nam anh dũng kiên cường
- Dân tộc Việt Nam đau thương mà nhân hậu, bao dung
=>Đất nước và con người Việt Nam có mối quan hệ gắn bó hài
hòa trong vẻ đẹp đau thương mà nhân hậu, kiên cường.
Hướng dẫn chấm:
- HS trả lời như đáp án: 1.0 điểm.
- HS trả lời được 02 ý: 0,5 điểm.
- HS trả lời được 01 ý: 0,25 điểm
1.0
4Thông điệp nào của đoạn trích trên có ý nghĩa nhất với anh/chị?
Có thể theo hướng:
+ Biết yêu quê hương đất nước
0.5
+ Biết ơn sự hi sinh của anh hùng liệt sĩ
+ Biết hiến dâng tuổi thanh xuân khi Tổ Quốc cần
…………………………….
Hướng dẫn chấm:
- HS trả lời như đáp án: 0,5 điểm.
II Làm văn 7.0
1 Viết đoạn văn về: ý nghĩa của lòng vị tha trong cuộc sống. 2.0
a.Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn 0.25
b.Xác định đúng vấn đề nghị luận: ý nghĩa của lòng vị tha 0.25
c. Triển khai vấn đề nghị luận
Thí sinh lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn
đề nghị luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõ ý nghĩa lòng vị tha
trong cuộc sống theo hướng sau:
Vị tha là lòng độ lượng bao dung trong cuộc sống của con người.
Lòng vị tha có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong cuộc sống. Vị tha làm
cho xã hội trở nên tốt đẹp hơn; là cơ sở để tạo nên mối quan hệ tốt đẹp
giữa con người với con người. Vị tha giúp cho người mắc lỗi lầm có
cơ hội sửa chữa, hoàn thiện bản thân. Nó còn giúp bồi đắp lòng nhân
ái, biết cảm thông chia sẻ, biết sống có trách nhiệm… Không có lòng
vị tha, con người sẽ trở nên vô cảm, dửng dung, tàn nhẫn, ích kỉ…
Hướng dẫn chấm:
- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng; dẫn chứng tiêu
biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và dẫn chứng (1,0
điểm)
- Lập luận chưa thật chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng nhưng
không có dẫn chứng hoặc dẫn chứng không tiêu biểu (0,5 điểm)
- Lập luận không chặt chẽ, thiếu thuyết phục: lí lẽ không xác đáng,
không liên quan mật thiết đến vấn đề nghị luận, không có dẫn chứng
hoặc dẫn chứng không phù hợp (0,25 điểm)
- Học sinh có thể trình bày quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với
chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
1.0
d.Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt
0.25
e. Sáng tạo
Thể hiện sâu sắc suy nghĩ về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới
0.25
mẻ.
2Cảm nhận của anh/chị về bài thơ Câu cá mùa thu. Từ đó, nhận xét
về vẻ đẹp tâm hồn của nhà thơ Nguyễn Khuyến.
5.0
a.Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận:
Mở bài nêu được vấn đề nghị luận, Thân bài triển khai được vấn đề,
Kết bài khái quát được vấn đề.
0.25
b.Xác định đúng vấn đề nghị luận 0.25
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách nhưng cần vận dụng tốt các
thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng, đảm bảo
yêu cầu sau:
* Giới thiệu khái quát về tác giả Nguyễn Khuyến, tác phẩm Câu cá
mùa thu (0,25), đánh giá khái quát về vẻ đẹp tâm hồn tác giả (0.25).
0.5
* Cảm nhận về vẻ đẹp của cảnh sắc mùa thu trong bài thơ:
+ Cảnh sắc mùa thu được quan sát, miêu tả ở nhiều góc độ khác nhau
hiện ra thật đẹp, dân dã, bình dị và trong trẻo, mang những nét đẹp
riêng điển hình cho mùa thu làng quê Bắc Bộ Việt Nam: ao thu,
thuyền câu, sóng biếc, lá vàng, tầng mây, trời xanh ngắt, ngõ trúc,
chân bèo…
+ Cảnh sắc mùa thu thấm đượm một nỗi buồn man mác, mang đậm
phong vị mùa thu: gợi ra từ không khí tĩnh lặng, những chuyển động
hết sức sẽ sàng của cảnh vật, sự vắng bóng của hình ảnh con người, sự
trầm tư của người đi câu…
+ Nghệ thuật tả cảnh: điểm nhìn từ gần đến cao xa rồi lại trở về gần
giúp nhân vật trữ tình cảm nhận bức tranh thu ở nhiều chiều kích; cách
sử dụng từ ngữ, hình ảnh giản dị mà tinh tế, tài hoa, đặc biệt là các từ
láy: lạnh lẽo, tẻo teo, lơ lửng…; cách gieo vần “eo” độc đáo; nghệ
thuật lấy động tả tĩnh…
2.5
* Nhận xét về vẻ đẹp tâm hồn của nhà thơ Nguyễn Khuyến:
Bài thơ cho thấy tình yêu thiên nhiên, đất nước, tâm trạng thời thế của
tác giả:
- Sự tinh tế, nhạy cảm trong cảm nhận và tài hoa trong cách miêu tả vẻ
đẹp của cảnh sắc mùa thu làm toát lên cái thần thái của mùa thu nước
Việt.
- Tâm trạng thời thế kín đáo mà nặng trĩu trong lòng của một nhà nho
ưu thời mẫn thế, yêu nước thương dân mà đành bất lực trước thời
0.5