§ å ¸ n tèt nghiÖp Chuyª n ngµnh: Tr¾c ®Þa
SV thùc hiÖn: Qu¶n Xu©n Khoa 1Lí p: Tr¾c ®Þa - K44 S§
Lê i nã i ®Çu
B¶n ®å cã mét vai trß rÊt quan träng trong nghiªn cøu khoa häc vµ
®îc sö dông réng r·i trong c¸c ngµnh kinh tÕ quèc d©n vµ quèc phßng. Nã lµ
tµi liÖu c¬ b¶n kh«ng thÓ thiÕu ®îc trong ngµnh kinh tÕ quèc d©n, trong lÜnh
vùc khoa häc kü thuËt. Nã võa lµ c¬ së võa lµ c«ng cô vµ kÕt qu¶ trong thiÕt
kÕ, quy ho¹ch toµn bé nÒn kinh tÕ cña ®Êt níc.
Trong giai ®o¹n hiÖn nay, viÖc thùc hiÖn chiÕn lîc c«ng nghiÖp ho¸ -
hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc cña §¶ng ta ®Ò ra ngµy cµng ®Èy m¹nh trªn ph¹m vi
toµn quèc. B¶n ®å ®Þa h×nh lµ tµi liÖu cÇn cã tríc tiªn vµ cÇn thiÕt, nhÊt lµ t¹i
c¸c vïng kinh tÕ träng ®iÓm, c¸c khu c«ng nghiÖp ®Çu mèi thuû lîi, thuû ®iÖn
®Ó kh¶o s¸t, thiÕt kÕ quy ho¹ch sö dông ®Êt. V× vËy c«ng t¸c thµnh lËp b¶n ®å
míi lµ c«ng viÖc mang tÝnh cÊp b¸ch hiÖn nay.
§Ó thµnh lËp b¶n ®å ®Þa h×nh ngêi ta cã thÓ sö dông nhiÒu ph¬ng
ph¸p kh¸c nhau, tuy nhiªn phæ biÕn nhÊt hiÖn nay vÉn lµ ph¬ng ph¸p thµnh
lËp b¶n ®å b»ng ¶nh hµng kh«ng. Trong quy tr×nh c«ng nghÖ cña ph¬ng
ph¸p nµy th× c«ng t¸c ®o¸n ®äc ®iÒu vÏ lµ mét c«ng ®o¹n quan träng.
HiÓu ®îc tÇm quan träng vµ cÊp thiÕt cña viÖc thµnh lËp b¶n ®å ®Þa
h×nh hiÖn nay, ®îc sù ®ång ý cña Bé m«n Tr¾c ®Þa ¶nh - Khoa Tr¾c ®Þa -
Trêng §¹i häc Má - §Þa ChÊt, em ®· chän thùc hiÖn ®Ò tµi tèt nghiÖp:
"C«ng t¸c ®o¸n ®äc ®iÒu vÏ ¶nh hµng kh«ng phôc vô thµnh lËp b¶n
®å ®Þa h×nh tû lÖ 1:10000 "
Môc ®Ých: NhËn xÐt ®¸nh gi¸ vÞ trÝ, nhiÖm vô vµ tÇm quan träng cña
c«ng t¸c ®o¸n ®äc ®iÒu vÏ trong quy tr×nh c«ng nghÖ thµnh lËp b¶n ®å ®Þa
h×nh b»ng ¶nh hµng kh«ng; kh¸i qu¸t ho¸ ®îc c«ng t¸c ®o¸n ®äc ®iÒu vÏ ®Þa
h×nh. Tõ ®ã x¸c ®Þnh néi dung, ph¬ng ¸n kinh tÕ, kü thuËt tèi u phï hîp víi
®iÒu kiÖn thùc tiÔn nh»m thµnh lËp b¶n ®å ®Þa h×nh tû lÖ 1:10000.
Yªu cÇu: Kh¶o s¸t, thiÕt kÕ vµ ®o¸n ®äc ®iÒu vÏ trong phßng còng nh
ngoµi trêi ®Ó thµnh lËp b¶n ®å ®Þa h×nh tû lÖ 1:10000.
§ å ¸ n tèt nghiÖp Chuyª n ngµnh: Tr¾c ®Þa
SV thùc hiÖn: Qu¶n Xu©n Khoa 2Lí p: Tr¾c ®Þa - K44 S§
Néi dung ®å ¸n gåm 3 ch¬ng:
Ch¬ng I: Kh¸i qu¸t vÒ b¶n ®å ®Þa h×nh vµ c¸c ph¬ng ph¸p thµnh lËp
b¶n ®å ®Þa h×nh.
Ch¬ng II: C«ng t¸c ®o¸n ®äc ®iÒu vÏ .
Ch¬ng III: Thùc nghiÖm.
Qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi em ®· ®îc sù gióp ®ì nhiÖt t×nh cña thÇy
gi¸o GS- TS KH Phan V¨n Léc cïng toµn thÓ c¸c thÇy c« trong bé m«n Tr¾c
§Þa nh vµ c¸c b¹n ®ång nghiÖp kÕt hîp víi sù cè g¾ng cña b¶n th©n ®Õn nay
em ®· hoµn thµnh b¶n ®å ¸n nµy, nhng do thêi gian thùc hiÖn ®Ò tµi cßn h¹n
hÑp vµ tr×nh ®é b¶n th©n cßn h¹n chÕ nªn kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt.
V× vËy em rÊt mong nhËn ®îc nh÷ng ®ãng gãp quý b¸u tõ phÝa c¸c thÇy c«
gi¸o trong bé m«n vµ c¸c b¹n ®ång nghiÖp ®Ó ®Ò tµi ®îc trän vÑn h¬n.
§ å ¸ n tèt nghiÖp Chuyª n ngµnh: Tr¾c ®Þa
SV thùc hiÖn: Qu¶n Xu©n Khoa 3Lí p: Tr¾c ®Þa - K44 S§
Ch ¬ ng I.
Kh¸ i qu¸ t bn ®å ®Þa h×nh vµ
c¸ c ph ¬ ng ph¸ p t hµnh l Ëp bn ®å ®Þa h×nh
1.1. Kh¸i qu¸t Vµ môc ®Ých cña b¶n ®å ®Þa h×nh:
1.1.1 Kh¸i qu¸t vÒ b¶n ®å ®Þa h×nh:
B¶n ®å ®Þa h×nh lµ lo¹i b¶n ®å thÓ hiÖn mét c¸ch cã chän läc c¸c ®èi
tîng tù nhiªn vµ nh©n t¹o cã trªn mÆt ®Êt theo mét tû lÖ nhÊt ®Þnh. C¸c yÕu
tè néi dung c¬ b¶n cña b¶n ®å ®Þa h×nh ®îc biÓu thÞ trªn b¶n ®å b»ng c¸c ký
hiÖu quy íc hiÖn hµnh.
Møc ®é chi tiÕt biÓu thÞ néi dung cña b¶n ®å phô thuéc vµo tû lÖ vµ
môc ®Ých sö dông cña b¶n ®å. C¸c yÕu tè quan träng cÇn chó ý khi sö dông
b¶n ®å ®Þa h×nh lµ néi dung, tû lÖ, líi chiÕu, thêi gian thµnh lËp hay hiÖn
chØnh.
C¸c b¶n ®å ®Þa h×nh ë nh÷ng d·y tû lÖ: 1: 500, 1: 1.000, 1: 2.000, 1:
5.000,
1: 10.000, 1: 25.000, 1: 50.000 vµ 1: 100.000 ®îc gäi lµ hÖ thèng b¶n
®å ®Þa h×nh c¬ së. Trong ®ã nh÷ng b¶n ®å ë d·y tû lÖ: 1: 500, 1: 1.000, 1:
2.000, 1: 5.000 lµ hÖ thèng b¶n ®å ®Þa h×nh tû lÖ lín, nh÷ng b¶n ®å ë d·y tû
lÖ: 1: 10.000, 1: 25.000 lµ hÖ thèng b¶n ®å ®Þa h×nh tû lÖ trung b×nh, nh÷ng
b¶n ®å tû lÖ 1: 50.000 vµ 1: 100.000 lµ hÖ thèng b¶n ®å ®Þa h×nh tû lÖ nhá.
1. 1. 2. Môc ®Ých sö dông vµ c¸c yªu cÇu cña b¶n ®å ®Þa h×nh.
B¶n ®å ®Þa h×nh (B§§H) ®îc sö dông rÊt réng r·i trong nhiÒu ngµnh
nghÒ, nhiÒu lÜnh vùc kh¸c nhau. C¸c tæ chøc kinh tÕ kh¸c nhau th× sö dông
B§§H ë gãc ®é kh¸c nhau. ëmøc ®é chi tiÕt kh¸c nhau cña mçi lo¹i B§§H
sÏ ®¸p øng tõng nhu cÇu kh¸c nhau cho môc ®Ých sö dông.
§ å ¸ n tèt nghiÖp Chuyª n ngµnh: Tr¾c ®Þa
SV thùc hiÖn: Qu¶n Xu©n Khoa 4Lí p: Tr¾c ®Þa - K44 S§
C¸c B§§H tû lÖ lín phôc vô trùc tiÕp cho c¸c c«ng t¸c quy ho¹ch vµ
thiÕt kÕ chi tiÕt, cô thÓ:
- C¸c b¶n ®å ®Þa h×nh 1: 2.000 ®îc dïng ®Ó thiÕt kÕ kü thuËt, thiÕt kÕ
chi tiÕt mÆt b»ng vµ chuyÓn thiÕt kÕ ra thùc ®Þa cho c¸c c«ng tr×nh c«ng
nghiÖp, d©n dông…, lËp b¶n vÏ thi c«ng cho hÖ thèng tíi tiªu b»ng thiÕt bÞ
ngÇm, thiÕt kÕ x©y dùng c¸c tuyÕn kªnh ®µo, c¸c tuyÕn ®êng giao th«ng ë
nh÷ng vïng cã ®Þa h×nh vµ ®Þa chÊt phøc t¹p. B¶n ®å ®Þa h×nh tû lÖ 1: 1.000, 1:
500 dïng ®Ó thiÕt kÕ chØ ®¹o thi c«ng c¸c c«ng tr×nh ë khu vùc cha x©y dùng
vµ ®Ó ®o vÏ hoµn c«ng c¸c c«ng tr×nh.
Yªu cÇu vÒ néi dung cña c¸c b¶n ®å ë d·y tû lÖ nµy ph¶i rÊt ®Çy ®ñ vµ
râ rµng, c¸c ®èi tîng ®Þa vËt thêng ®îc biÓu thÞ theo tû lÖ vµ ®óng ký hiÖu
quy íc. §é chÝnh x¸c cña b¶n ®å rÊt cao.
- B¶n ®å ®Þa h×nh 1: 5.000 ®îc dïng ®Ó thµnh lËp tæng b×nh ®å thµnh
phè, khu c«ng nghiÖp, quy ho¹ch mÆt b»ng cho khu vùc cha x©y dùng, thiÕt
kÕ c¸c c«ng tr×nh d¹ng th¼ng, lËp thiÕt kÕ kü thuËt cho hÖ thèng tíi tiªu
trong khu vùc cã diÖn tÝch nhá, cã ®Þa h×nh phøc t¹p.
C¸c B§§H tû lÖ trung b×nh vµ nhá thêng phôc vô cho c¸c c«ng t¸c
quy ho¹ch, thiÕt kÕ ë møc ®é réng h¬n.
- B¶n ®å ®Þa h×nh 1: 10.000 ®îc sö dông réng r·i trong ph¸t triÓn kinh
tÕ còng nh trong qu©n sù.
+ VÒ mÆt kinh tÕ: Nã ®îc dïng lµm quy ho¹ch ruéng ®Êt, ®iÒu tra thæ
nhìng, thiÕt kÕ hÖ thèng tíi tiªu ë vïng t¬ng ®èi b»ng ph¼ng, chän vÞ trÝ
®Ëp níc thiÕt kÕ s¬ bé hÖ thèng ®Çu mèi c«ng tr×nh, x¸c ®Þnh diÖn tÝch vµ
khèi lîng hå chøa…, dïng ®Ó th¨m dß vµ quy ho¹ch tæng thÓ c¸c vïng
kho¸ng s¶n, tiÕn hµnh kh¶o s¸t thiÕt kÕ c¸c tuyÕn giao th«ng, dïng ®Ó quy
ho¹ch qu¶n lý c¸c lo¹i rõng, quy ho¹ch tæng thÓ viÖc x©y dùng thµnh phè, khu
c«ng nghiÖp.
+ VÒ mÆt qu©n sù:
§ å ¸ n tèt nghiÖp Chuyª n ngµnh: Tr¾c ®Þa
SV thùc hiÖn: Qu¶n Xu©n Khoa 5Lí p: Tr¾c ®Þa - K44 S§
Dïng ®Ó nghiªn cøu ®Þa h×nh, tæ chøc líi ho¶ lùc. ChØ huy qu©n ®éi
t¸c chiÕn ë vïng d©n c lín. ThiÕt kÕ vµ x©y dùng c¸c hÖ thèng phßng thñ,
x©y dùng s©n bay, c¸c c«ng tr×nh vµ môc tiªu qu©n sù kh¸c.
- B¶n ®å ®Þa h×nh 1: 25.000 ®îc sö dông:
+ VÒ kinh tÕ: Sö dông kh¶o s¸t quy ho¹ch ph©n vïng kinh tÕ, quy
ho¹ch ruéng ®Êt trong ph¹m vi réng lín, nghiªn cøu ph©n bæ thæ nhìng vµ
c©y trång, thiÕt kÕ c¸c hå chøa níc, quy ho¹ch chung cho khu vùc th¨m dß
vïng má, dïng ®Ó chän lùa c¸c tuyÕn ®êng s¾t, « t«, ®êng thuû…
+ VÒ mÆt qu©n sù: Dïng cho nghiªn cøu nhËn ®Þnh t×nh h×nh, lËp kÕ
ho¹ch vµ chØ huy chiÕn ®Êu,®o nèi ®Þa h×nh, x¸c ®Þnh môc tiªu ph¸o kÝch,
thiÕt kÕ x©y dùng c¸c c«ng tr×nh quèc phßng.
- C¸c b¶n ®å ®Þa h×nh 1: 50.000, 1:100.000 ®îc sö dông trong nhiÒu
ngµnh kinh tÕ quèc d©n, dïng trong c«ng t¸c kh¶o s¸t s¬ bé trong ph¹m vi
réng lín, trong quy ho¹ch l·nh thæ vµ tæ chøc c¸c vïng kinh tÕ träng ®iÓm,
dïng nghiªn cø vÒ mÆt ®Þa chÊt, thuû v¨n cña mét vïng réng lín. B¶n ®å 1:
100000 cßn lµ c¬ së ®Þa lý ®Ó thµnh lËp c¸c b¶n ®å chuyªn ®Ò tû lÖ lín vµ
trung b×nh nh b¶n ®å ®Þa chÊt, b¶n ®å thæ nhìng.
Nh÷ng yªu cÇu c¬ b¶n cña néi dung c¸c B§§H ë nh÷ng d·y tû lÖ nµy
lµ ph¶i thÓ hiÖn trung thùc, râ rµng, dÔ ®äc, cho phÐp ®Þnh híng nhanh
chãng ë thùc ®Þa, c¸c yÕu tè biÓu thÞ trªn b¶n ®å cÇn ph¶i ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c
®¹t yªu cÇu quy ®Þnh cña quy ph¹m ®o vÏ vµ ký hiÖu B§§H tû lÖ t¬ng øng,
hiÖn hµnh. Møc ®é chi tiÕt cña néi dung b¶n ®å ph¶i phï hîp víi môc ®Ých sö
dông vµ ®Æc ®iÓm khu vùc.
1.2. c¬ së to¸n häc cña b¶n ®å ®Þa h×nh.
C¬ së to¸n häc cña b¶n ®å ®Þa h×nh bao gåm: tû lÖ, phÐp chiÕu, hÖ
thèng to¹ ®é, c¬ së tr¾c ®Þa, sù ph©n m¶nh vµ bè côc cña b¶n ®å.