1
Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn
BÁO CÁO DỰ ÁN CARD
030/06 VIE
Xây dựng chiến lược nhằm tăng cường khả năng cạnh tranh của
các doanh nghiệp vừa và nhỏ nông thôn trong chuỗi giá trị nông
nghiệp: trường hợp ngành thức ăn chăn nuôi
MS10: Báo cáo hoàn thành dự án
8/ 2010
1
MỤC LỤC
1. Thông tin về cơ quan nghiên cứu _________________________________________ 2
2. Tóm tắt Dự án ________________________________________________________ 3
3. Sơ lược việc thực hiện __________________________________________________ 3
4. Giới thiệu và Bối cảnh __________________________________________________ 4
5. Tiến độ đến thời điểm hiện tại____________________________________________ 6
5.1 Những điểm nổi bật về hoạt động ___________________________________________ 6
5.2 Lợi ích cho những nhà sản xuất nhỏ_________________________________________ 8
5.3 Xây dựng năng lực _______________________________________________________ 8
5.4 Quảng bá, truyền thông ___________________________________________________ 8
5.5 Quản lý dự án ___________________________________________________________ 9
6. Báo cáo về các vấn đề xuyên suốt _________________________________________ 9
6.1 Môi trường______________________________________________________________ 9
6.2 Các vấn đề về giới và xã hội_______________________________________________ 10
7. Các vấn đề về triển khai thực hiện và tính bền vững_________________________ 10
7.1 Các vấn đề và hạn chế___________________________________________________ 10
7.2 Các lựa chọn ___________________________________________________________ 10
7.3 Tính bền vững __________________________________________________________ 10
8. Các bước quan trọng tiếp theo __________________________________________ 11
9. Kết luận ____________________________________________________________ 11
10. PHỤ LỤC I________________________________________________________ 12
11. PHỤ LỤC II_______________________________________________________ 13
2
1. Thông tin về cơ quan nghiên cứu
Tên Dự án Xây dựng chiến lược nâng cao tính cạnh
tranh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ nông
thôn trong chuỗi ngành hàng nông sản:
trường hợp ngành thức ăn chăn nuôi
Cơ quan phía Việt Nam Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển
Nông nghiệp Nông thôn
Trưởng nhóm Dự án phía Việt Nam Tiến sĩ Nguyễn Đỗ Anh Tuấn
Cơ quan phía Australia Đại học Tây Úc
Nhân sự phía Australia Bà Sally Marsh, Tiến sỹ Donna Brennan,
Giáo sư John Pluske, Tiến sĩ Greg Hertzler
(đã nghỉ làm ở Đại học Tây Úc từ tháng
1/2008), Tiến sĩ Jo Pluske
Ngày bắt đầu 1/5/2007
Ngày kết thúc (ban đầu) 30/4/2009
Ngày kết thúc (đã điều chỉnh) 30/4/2010
Thời gian báo cáo 1/11/2008 – 30/6/2010
Đầu mối liên lạc
Tại Australia: Trưởng nhóm
Tên: Bà Sally Marsh Điện thoại: +61 8 6488 4634
Vị trí: Nghiên cứu viên chính Fax: +61 8 6488 1098
Tổ chức Đại học Tây Úc Email: spmarsh@cyllene.uwa.edu.au
Tại Australia: Đầu mối liên lạc về hành chính
Tên: Bà Jan Taylor Điện thoại: +61 8 6488 1757
Vị trí: Cán bộ quản lý Fax: +61 8 6488 1098
Tổ chức Khoa Kinh tế nông nghiệp và
Tài nguyên, Đại học Tây Úc
Email: Jan.Taylor@uwa.edu.au
Tại Việt Nam:
Tên: Cô Nguyễn Thị Thịnh Điện thoại: +84-4-37282551
Vị trí: Nghiên cứu viên – Phòng Nghiên
cứu thị trường Nông sản
Fax: +84-4-37280489
Tổ chức Trung tâm Tư vấn Chính sách
Nông nghiệp – Viện Chính sách
và Chiến lược Phát triển Nông
nghiệp Nông thôn (CAP-
IPSARD)
Email: ntthinh2008@gmail.com
3
2. Tóm tắt Dự án
3. Sơ lược việc thực hiện
Công việc nghiên cứu và tài liệu của dự án đã được hoàn tất thành công. Hoạt động
dự án trong thời gian 20 tháng kể từ tháng 10 năm 2009 đến khi kết thúc bao gồm:
• hoàn thành việc phân tích số liệu điều tra doanh nghiệp thức ăn chăn nuôi, và
viết báo cáo thống kê mô tả từ số liệu điều tra (bản phác thảo đầu tiên hoàn
thành vào tháng 1 năm 2009)
• xây dựng các câu hỏi tiếp theo cho điều tra hộ chăn nuôi (cuộc điều tra này đã
được thực hiện vào tháng 11 và 12 năm 2008);
• nhập, làm sạch và phân tích số liệu điều tra hộ chăn nuôi và và đưa kết quả này
vào báo cáo;
• cập nhật số liệu thứ cấp vào các báo cáo nghiên cứu;
• nghiên cứu và viết 1 báo cáo về vai trò tư vấn chính sách của IPSARD/CAP;
• tập huấn cho 2 cán bộ của CAP tại Đại học Tây Úc vào tháng 8/2009 trong 3
tuần;
• các hội thảo với các bên liên quan đã được tổ chức ở Hà Nội (12/2009) và
thành phố Hồ Chí Minh (1/2010) để thảo luận về kết quả nghiên cứu và lấy ý
kiến đóng góp;
• hoàn thành một tài liệu tập huấn dựa trên các hoạt động của dự án; và
• viết các tóm lược chính sách cho hội thảo cuối kỳ của dự án được tổ chức ở
Hà Nội (5/2010) với trọng tâm tập trung vào vấn đề chính sách
Các tài liệu nộp cho văn phòng CARD giai đoạn này bao gồm:
• 2 báo cáo nghiên cứu chi tiết:
o Doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam:
Phần I: Sản xuất thức ăn chăn nuôi; và
o Doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam:
Phần II: Sử dụng thức ăn của những hộ chăn nuôi lợn và gà
Mục tiêu của Dự án là: 1) Xây dựng năng lực cho cán bộ IPSARD về nghiên cứu thị trường nông
sản, đặc biệt là chuỗi giá trị, tổ chức ngành hàng và kinh tế học sản xuất; 2) Tìm hiểu về vai trò và
hoạt động của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành thức ăn chăn nuôi ở các nước khác và rút
ra bài học cho Việt Nam; 3) Đưa ra một đánh giá định lượng đối với những nhân tố ảnh hưởng
đến khả năng cạnh tranh của ngành công nghiệp thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam; và 4) Đưa ra
những khuyến nghị chính sách cho chính phủ về hiệu quả của các doanh nghiệp đang hoạt động
trong ngành thức ăn chăn nuôi, và đưa ra lời khuyên cho các doanh nghiệp và và nhỏ đang cạnh
tranh trong ngành thức ăn chăn nuôi. Các phương pháp chuẩn về kinh tế nông nghiệp được sử
dụng để định lượng các đặc điểm đặc trưng của ngành công nghiệp thức ăn chăn nuôi, và để xác
định các thách thức cũng như cơ hội cho các doanh nghiệp nhỏ trong chuỗi cung ứng thức ăn chăn
nuôi. Hai báo cáo nghiên cứu của dự án đã được hoàn thành, dẫn chứng những kết quả về đánh giá
các nhân tố có ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành
thức ăn chăn nuôi, và việc sử dụng thức ăn công nghiệp của các hộ chăn nuôi. Bốn tóm lược chính
sách đã được hoàn thành với những đề xuất từ các kết quả nghiên cứu theo các chủ đề: Quản lý
chất lượng, Khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ, Những khó khăn mà doanh
nghiệp vừa và nhỏ đang phải đối mặt, và Việc sử dụng thức ăn của hộ. Báo cáo đánh giá năng lực
đã chứng minh rằng, Dự án có tác động tích cực trong việc xây dựng năng lực nghiên cứu của các
cán b
ộ
IPSARD/CAP
,
và m
ộ
t
t
ài li
ệ
u t
ập
hu
ấ
n cũn
g
đã đư
ợ
c hoàn thành.
4
• 1 tài liệu tập huấn dựa trên các công việc nghiên cứu đã thực hiện
• 1 báo cáo lộ trình chính sách phác thảo vai trò của IPSARD/CAP trong quá
trình xây dựng chính sách
• 1 báo cáo về tác động của Dự án trong việc xây dựng năng lực nghiên cứu các
cán bộ IPSARD/ CAP dựa trên việc cho điểm và đánh giá cuối kỳ của dự án.
• 4 tóm lược chính sách trên cơ sở các nghiên cứu:
o Kiểm soát chất lượng trong ngành thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam;
o Khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành sản
xuất thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam;
o Những khó khăn mà các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành sản
xuất thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam đang phải đối mặt; và
o Sử dụng thức ăn công nghiệp và thức ăn trộn của các hộ chăn nuôi ở
Việt Nam
4. Giới thiệu và Bối cảnh
Mục tiêu cơ bản của dự án này là để điều tra các trường hợp mà theo đó các doanh
nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam có thể hoạt động ở mức hiệu quả và có cạnh tranh với
các doanh nghiệp khác hoặc không, đặc biệt trong bối cảnh quá trình toàn cầu hoá. Dự
án này hướng tới việc đạt được lợi ích từ sự hợp tác với Australia trong việc đề ra
phương pháp luận mà có thể được sử dụng trong các công việc đang diễn ra tại
IPSARD. Trong nghiên cứu này, ngành thức ăn chăn nuôi sẽ được sử dụng như một
nghiên cứu tình huống, tuy nhiên các phương pháp và bài học được rút ra sẽ được áp
dụng vào các lĩnh vực khác của Marketing nông nghiệp. Các tập huấn được đề xuất và
những bài tập nghiên cứu có giám sát sẽ cung cấp cho IPSARD/ MARD một phương
pháp luận thích hợp cho công việc đang tiến hành theo cách phân tích chính sách định
lượng. Cách tiếp cận nghiên cứu của dự án được trình bày trong tài liệu tập huấn.
Dự án đã được thực hiện dựa trên sự kết hợp các khoá tập huấn, và các bài tập nghiên
cứu có giám sát kết hợp với việc thu thập dữ liệu thứ cấp, điều tra thực địa, phân tích
và tổng hợp các kết quả nghiên cứu trong các báo cáo và các bản tóm lược chính sách.
Việc tập huấn tập trung vào xây dựng các kỹ năng và kinh nghiệm trong việc phân
tích thị trường, bao gồm phân tích chuỗi giá trị, kinh tế học sản xuất, tổ chức ngành
hàng và các kỹ thuật phân tích. Điều tra thực địa được thực hiện ở 7 tỉnh thuộc 3 vùng
là Đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Hồng là những nơi
các doanh nghiệp sản xuất thức ăn hoạt động nhiều. Các bên liên quan ở địa phương
tham gia suốt quá trình, và các kết quả thu được đã được phổ biến trong các hội thảo
tổ chức tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh.
Các hoạt động cụ thể và sản phẩm theo mục tiêu của dự án bao gồm:
Mục tiêu 1: Xây dựng năng lực nghiên cứu về thị trường nông nghiệp cho IPSARD,
đặc biệt về nghiên cứu chuỗi giá trị, tổ chức ngành hàng, và kinh tế học sản xuất.
• Các hội thảo tập huấn được tổ chức ở IPSARD về các kỹ thuật điều tra và thu thập
số liệu; và phân tích thị trường, bao gồm phân tích chuỗi giá trị, kinh tế học sản
xuất và tổ chức ngành hàng
•
Tập huấn về các phương pháp quản lý số liệu bao gồm: nhập dữ liệu trong Acces,
làm sạch số liệu trong Stata, các thao tác trong Excel và Word
