1
Luận văn
Giải pháp để mở rộng phát triển công
nghiệp chế biến hàng xuất khẩu ở một
số ngành sản phẩm của Việt Nam
2
PHẦN I: LỜI MỞ ĐẦU
Trong xu hướng hội nhập vào kinh tế khu vực và thế giới của nước ta
hiện nay, hoạt động xuất khẩu đóng vai trò cực kỳ quan trọng cho quá trình
Công nghiệp hoá-Hiện đại hoá đất nước. Chúng ta đã biết rằng không một đất
nước nào có thể giàu có chỉ bằng con đường tự cung tự cấp, bằng cách khép
kín nền kinh tế không có trao đổi với thế giới bên ngoài. Nhận thức được điều
này Đại hội Đảng lần thứ V, VI đã đề cập đến hoạt động xuất khẩu, và đến
Đại hội Đảng lần thứ IX thì xuất khẩu đã trở thành hoạt động quan trọng của
đất nước. Trong “Chiến lược phát triển kinh tế 10 năm từ năm 2000 đến năm
2010” có đoạn viết: “Tiếp tục đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu, chủ động hội
nhập kinh tế quốc tế”.
Hoạt động xuất khẩu hàng hoá của nước ta những năm qua đã đạt được
những kết quả to lớn về cả kim ngạch xuất khẩu, chất lượng hàng hoá và thị
trường xuất khẩu. Các mặt hàng xuất khẩu ngày càng phong phú và đa dạng,
trong đó nông sản là mặt hàng xuất khẩu truyền thống của nước ta với kim
ngạch xuất khẩu hàng năm đem về cho đất nước một lượng ngoại tệ không
nhỏ đóng góp vào quá trình phát triển của đất nước.
Chúng ta luôn tự hào rằng nước ta có rất nhiều mặt hàng xuất khẩu
như: gạo, cà phê, hạt tiêu, đặc biệt là mặt hàng nông sản xuất khẩu ra thị
trường thế giới với kim ngạch ngày một lớn, chất lượng được thế giới chấp
nhận. Đây là một điểm bột phá của nền kinh tế của nước ta, là niềm tin tưởng
vào thị trường xuất khẩu mạnh hơn vào tương lai.Chính vì niềm tin ấy mà
một lần nữa sẽ được khẳng định vị trí phát triển nền kinh tế tươi đẹp hơn nữa.
Chính vì thế mà em đã lựa chọn để viết về đề tài: "Giải pháp để mở rộng
phát triển công nghiệp chế biến hàng xuất khẩu ở một số ngành sản
phẩm của Việt Nam". Có thể nói rằng, đây là kết quả của sự cố gắng không
mệt mỏi của các nhà xản xuất, các nhà kinh doanh và sự chỉ đạo đúng đắn của
Nhà nước.
3
PHẦN II: NỘI DUNG
A/ Khái niệm xuất khẩu :
Xuất khẩu là hoạt động bán hàng hoá và dịch vụ sang một quốc gia
khác, được thực hiện qua biên giới của quốc gia bằng nhiều con đường như:
đường bộ, đường thuỷ và đường hàng không, trên cơ sở dùng tiền tệ làm
phương tiện so sánh. Hoạt động xuất khẩu là một hình thức cơ bản của hoạt
động ngoại thương, nó đã xuất hiện từ rất sớm do hoạt động sản xuất phát
triển. Điều này có ý nghĩa là khi hoạt động sản xuất trong nước phát triển
lượng hàng hoá dư thừa. Để tiêu thụ số hàng này các nước phải mở rộng thị
trường sang các nước khác. Vì vậy hoạt động xuất khẩu xuất hiện. Hiện nay
hoạt động xuất khẩu diễn ra trên phạm vi toàn cầu, trong tất cả các ngành, các
lĩnh vực của nền kinh tế và nó hướng vào mục tiêu cuối cùng là đem lại lợi
ích có các quốc gia cùng tham gia xuất khẩu.
B/ Vai trò của ngành công nghiệp chế biến hàng xuất khẩu đối với
hoạt động xuất khẩu:
Ngành công nghiệp chế biến hàng xuất khẩu nước ta đã trở thành một
ngành kinh tế có đóng góp vô cùng quan trọng vào sự nghiệp phát triển kinh
tế - xã hội của đất nước. Song cũng như các ngành kinh tế khác ngành công
nghiệp chế biến hàng xuất khẩu phải chịu sự lãnh đạo về đường lối, chủ
trương của Đảng thông qua các văn kiện chính sách của Đảng. Các văn kiện
của Đảng có ý nghĩa quan trọng đối với việc hoạch định các phương hướng và
mục tiêu phát triển của ngành. Tuy nó thường không đề ra các mục tiêu và
giải pháp cụ thể cho từng ngành kinh tế nhưng các chủ trương, nguyên tắc của
nó lại là một căn cứ lý luận và định hướng trung hạn và dài hạn cho sự phát
triển của ngành. Do vậy để phát triển công nghiệp chế biến hàng xuất khẩu
4
một cách đúng đắn, chúng ta nhất thiết phải nhận thức được các chủ trương,
đường lối của Đảng.
Về cơ bản chính sách ngoại thương hiện nay của chúng ta đang thực
hiện là chính sách hướng ngoại tổng hợp, tức là tận dụng lợi thế so sánh để
sản xuất sản phẩm xuất khẩu đồng thời khuyến khích sản xuất các sản phẩm
để thoả mãn nhu cầu trong nước và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên thiên
nhiên để tạo nguồn tích luỹ cho đất nước.
Đại hội VIII của Đảng tháng 6 năm 1996 là một mốc quan trọng đánh
dấu 10 năm của chặng đường đổi mới. Trong văn kiện đã nêu: "Đẩy mạnh
xuất khẩu, coi xuất khẩu là hướng ưu tiên và là trọng điểm của kinh tế đối
ngoại. Tạo thêm các mặt hàng xuất khẩu chủ lực, nâng sức cạnh tranh của
hàng xuất khẩu trên thị trường. Giảm tỷ trọng phần giá trị gia tăng trong giá
trị hàng xuất khẩu. Giảm dần nhập siêu, ưu tiên việc nhập khẩu để phát triển
sản xuất phục vụ xuất khẩu, hạn chế nhập khẩu hàng tiêu dùng chưa thiết
yếu. Có chính sách bảo hộ hợp lý sản xuất trong nước..." Như vậy hoạt động
xuất khẩu được coi là yếu tố quyết định của hoạt động ngoại thương, là nhân
tố quan trọng trong kinh tế đối ngoại.
Nội dung chính sách xuất khẩu của nước ta bao gồm những điểm sau đây:
- Một là: đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ, đáp ứng các nhu
cầu xuất khẩu hàng hoá cần thiết cho nền kinh tế quốc dân. Thông qua nhập
khẩu tranh thủ các thiết bị kỹ thuật hiện đại, công nghệ tiên tiến của các nước
trên thế giới nhằm khai thác có hiệu quả nguồn lực trong nước.
- Hai là: phấn đấu tăng nhanh kim ngạch xuất khẩu, mở rộng quy mô
xuất khẩu, đa doanh nghiệp hoá các mặt hàng xuất khẩu, đa phương hoá thị
trường xuất khẩu. Nâng cao sức cạnh tranh của hàng xuất khẩu, thu hẹp chênh
lệch giữa xuất khẩu và nhập khẩu.
5
- Ba là: khuyến khích tạo mọi điều kiện thuận lợi cho các tổ chức kinh
doanh thuộc các thành phần kinh tế phát triển sản xuất sản phẩm hướng về
xuất khẩu.
- Bốn là: xoá bỏ bao cấp và bù lỗ trong kinh doanh xuất nhập khẩu. Các
doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu phải hoạt động có hiệu quả, đồng
thời phải thực hiện trách nhiệm xã hội do pháp luật quy định. Khi phục vụ lợi
ích chung, trường hợp doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu bị thua lỗ
Nhà nước phải có chính sách hỗ trợ thích đáng.
- Năm là: cơ cấu xuất khẩu và cơ cấu mặt hàng xuất khẩu phải phù hợp
với điều kiện thị trường cạnh tranh. Đây là yếu tố quyết định để tăng kim
ngạch xuất khẩu vừa tăng nhanh xuất khẩu, vừa chú trọng mở rộng các dịch
vụ thu ngoại tệ tăng tỷ trọng các sản phẩm có chứa hàm lượng kỹ thuật cao và
sản phẩm chế biến, giảm tỷ trọng các sản phẩm thô là những phương hướng
cơ bản để nâng cao hiệu quả xuất khẩu.
- Sáu là: cơ cấu mặt hàng phải theo hướng đa dạng hoá, phát huy tiềm
năng của nền nông nghiệp nhiệt đới, phát huy được các lợi thế về lao động,
con người, tạo ra những mặt hàng có khả năng cạnh tranh cao nhờ tính độc
đáo và giá thành thấp.
C/ Giải pháp đẩy mạnh phát triển công nghiệp chế biến hàng xuất
khẩu ở một số ngành cụ thể :
1. Giải pháp đẩy mạnh phát triển công nghiệp chế biến hàng xuất
khẩu ngành nông sản.
1.1. Hỗ trợ nghiên cứu thị trường quốc tế đối với các nông sản xuất khẩu.
Do quy mô thị trường quốc tế lớn hơn rất nhiều so với thị trường trong
nước, mặt khác thị trường nông sản quốc tế lại thường xuyên biến động phức
tạp nên các doanh nghiệp sản xuất và điều kiện nông sản xuất khẩu thường gặp
nhiều khó khăn trong nghiên cứu thị trường. Ở Việt Nam, các doanh nghiệp nắm