GIÁO ÁN LÊN L PƠ
Th 2 ngày 1ứ8 tháng 03 năm 2013
Giáo viên h ng dân : Hoang Quy Trang. Ti t 9. L p : 11/10ươ ế ớ
Phòng : 10
Môn h cọ: V t lý.ậ
Sinh viên lên l pơ : Đinh Trung Nguyên
Bài 39:
SU T ĐI N Đ NG C M NG TRONGẤ Ệ Ộ Ả Ứ
M T ĐO N DÂY D N CHUY N Đ NGỘ Ạ Ẫ Ể Ộ
I. MUC TIÊU
1. V ki n th c: ề ế ứ
Trình bày đ c thí nghi m v hi n t ng su t đi n đ ng c m ng 1ượ ệ ề ệ ượ ấ ệ ộ ả ứ ở
đo n dây d n chuy n đ ng trong t tr ng ạ ẫ ể ộ ừ ườ
N m và v n d ng đ c quy t c bàn tay ph i xác đ nh chi u c a c c âmắ ậ ụ ượ ắ ả ị ề ủ ự
sang c c d ng c a su t đi n đ ng c m ng trên đo n dây đó.ự ươ ủ ấ ệ ộ ả ứ ạ
N m đ c và v n d ng đ c công th c xác đ nh đ l n c a su t đi nắ ượ ậ ụ ượ ứ ị ộ ớ ủ ấ ệ
đ ng c m ng trong đo n dây. ộ ả ứ ạ
Trình bày đ c nguyên t c c u t o và ho t đ ng c a máy phát đi n xoayượ ắ ấ ạ ạ ộ ủ ệ
chi u.ề
2. V kĩ năng: ề
Gi i thích đ c s xu t hi n su t đi n đ ng c m ng trên đo n dây d nả ượ ự ấ ệ ấ ệ ộ ả ứ ạ ẫ
chuy n đ ng trong t tr ngể ộ ừ ườ
V n d ng đ c quy t c ph i xác đ nh chi u c a c c âm sang c c d ngậ ụ ượ ắ ả ị ề ủ ự ự ươ
c a su t đi n đ ng c m ng trong đo n dây đó.ủ ấ ệ ộ ả ứ ạ
V n d ng công th c xác đ nh đ l n c a su t đi n đ ng c m ng trongậ ụ ứ ị ộ ớ ủ ấ ệ ộ ả ứ
đo n dây.ạ
II. CHU N B :Ẩ Ị
1. Giáo viên:
- Mô hình máy phát đi n xoay chi uệ ề
2. H c sinh:ọ
- Ôn t p v các ki n th c liên quan đ n bài h cậ ề ế ứ ế ọ
III. T CH C HO T Đ NG D Y H C:Ổ Ứ Ạ Ộ Ạ Ọ
Th iờ
gian
Ho t đ ng c a giáo viên ạ ộ ủ Ho t đ ng c a h cạ ộ ủ ọ
sinh
N i dung ghiộ
b ngả
5’
Ho t đ ng 1ạ ộ : Ki m tra baiể
cũ
Đ nh nghĩa t thông? ị ừ
Trình bày v n i dung đ nhề ộ ị
luât Len-x ? ơ
V n d ng: Xác đ nh chi uậ ụ ị ề
dòng đi n c m ng trongệ ả ứ
khung dây
B
Trình bày v n i dung đ nhề ộ ị
lu t Fa-ra-đây?ậ
ĐVĐ:
Bài h c tr c chúng ta đãọ ướ
xác đ nh đ c su t đi nị ượ ấ ệ
đ ng c m ng trong khungộ ả ứ
dây. Bài h c này chúng ta điọ
nghiên c u su t đi n đ ngứ ấ ệ ộ
c m ng xu t hi n trên m tả ứ ấ ệ ộ
đo n dây d n chuy n đ ngạ ẫ ể ộ
trong t tr ng.ừ ườ
15’ Ho t đ ng 2ạ ộ : Tìm hi u vể ề
su t đi n đ ng c m ngấ ệ ộ ả ứ
trong m t đo n dây d nộ ạ ẫ
chuy n đ ng trong t tr ngể ộ ừ ườ
và quy t c xác đ nh chi uắ ị ề
c a nóủ
Cho m ch đi n nh hìnhạ ệ ư
v . hiên t ng gì x y raẽ ượ ả
n u ta cho đo n dây d n MNế ạ ẫ
chuy n đ ng và ti p xúc v iể ộ ế ớ
hai thanh ray? N u cácế
đ ng s c t song song v iườ ư ừ ớ
chi u chuy n đ ng c aề ể ộ ủ
đo n dây d n thì có hi nạ ẫ ệ
t ng gì x y ra?ượ ả
H ng dân:ươ
Khi đoan dây dân chuyên
đông thi diên tich cua khung
dây thay đôi, t thông qua ư
khung biên đôi. T đo dân ư
đên điêu gi?
V y có th đoán nh n r ngậ ể ậ ằ
su t đi n đ ng c m ngấ ệ ộ ả ứ
trong m ch đ ng xét th cạ ạ ự
ch t ch xu t hi n khi đo nấ ỉ ấ ệ ạ
dây d n MN chuy n đ ng .ẫ ể ộ
Nói cách khác đo n dây d nạ ẫ
MN chuy n đ ng đóng vaiể ộ
trò nh m t ngu n đi n cònư ộ ồ ệ
hai thanh ray ch đóng vai tròỉ
các dây n i t o thành m chố ạ ạ
đi n.ệ
Khi dây d n MN chuy nẫ ể
đ ng c t các đ ng s c tộ ắ ườ ứ ừ
nh ng không n i v i haiư ố ớ
thanh ray thì trong đo n dâyạ
đó v n xu t hi n su t đi nẫ ấ ệ ấ ệ
đ ng c m ng .ộ ả ứ
Khi dây d n MN chuy nẫ ể
đ ng song song v i cácộ ớ
đ ng s c t thì không xu tườ ư ừ ấ
hi n su t đi n đ ng c mệ ấ ệ ộ ả
ng trên dây.ứ
Coi đo n dây d n MNạ ẫ
chuy n đ ng c t các đ ngể ộ ắ ườ
s c t trên là m t ngu nứ ừ ở ộ ồ
đi n , hãy xác đ nh các c cệ ị ự
c a ngu n đi n đó? Li uủ ồ ệ ệ
r ng có th xây d ng m tằ ể ự ộ
quy t c xác đ nh các c cắ ị ự
c a ngu n đi n đó không ?ủ ồ ệ
Suât điên đông xuât hiên 
trong khung la suât điên đông
cam ng, nên chiêu cua dong ư
điên cam ng se đ c xac ư ươ
đinh theo đinh luât Len-x ơ
Hoi HS: Nêu cac b c xac ươ
đinh chiêu dong điên cam
ng?.ư
Nêu quy tăc ban tay phai:
Khi đoan dây dân
chuyên đông thi diên
tich khung dây thay
đôi dân đên t thông ư
qua khung biên đôi,
trong khung se xuât
hiên dong điên cam
ngư
Vi khi đo t thông qua ư
khung = 0
1. Su t đi nấ ệ
đ ng c m ngộ ả ứ
trong m t đo nộ ạ
dây d n chuy nẫ ể
đ ng trong tộ ừ
tr ng.ườ
Cho đ an dâyọ
MN chuy n đ ngể ộ
c t các đ ngắ ườ
s c t . ứ ừ
Trong
m ch có dòngạ
đi nệ
Cho đ an dâyọ
chuy n đôngể
trong m t ph ngặ ẳ
song song v iớ
đ ng s c t .ườ ứ ừ
=> Trong m chạ
không có dòng
đi nệ
* K t lu nế ậ
Khi đ an dâyọ
d n chuy n đ ngẫ ể ộ
c t các đ ngắ ườ
s c t thì trongứ ừ
đ an dây xu tọ ấ
hi n su t đi nệ ấ ệ
đ ng c m ng.ộ ả ứ
2. Quy t c bànắ
tay ph i.ả
N i dung: ộ
- Đ t bàn tayặ
ph i h ng cácả ứ
đ ng s c t .ườ ứ ừ
- Ngón cái choãi
ra 90o ch chi uỉ ề
chuy n đ ng c aể ộ ủ
đ an dây, khi đóọ
đ an dây là m tọ ộ
ngu n đi n.ồ ệ
- Chi u t c tayề ừ ổ
đ n b n ngón tayế ố
là chi u t c cề ừ ự
âm sang c cự
d ng c aươ ủ
ngu n đi n đóồ ệ
- L u ý: Đâyư
cũng là quy t cắ
xác đ nh chi uị ề
dòng đi n c mệ ả
ng trong thanhứ
dây d n chuy nẫ ể
đ ng trong tộ ừ
tr ng.ườ
10'
Ho t đ ng 3ạ ộ : Tìm hi u su tể ấ
đi n đ ng c m ng ệ ộ ả ứ
Su t đi n đ ng c m ngấ ệ ộ ả ứ
trong đo n dây có th xácạ ể
đ nh b ng bi u th c toánị ằ ể ứ
h c nào?ọ
Gi s đo n dây chuy nả ử ạ ể
đ ng luôn ti p xúc v i haiộ ế ớ
thanh ray và vec t v n t cơ ậ ố
luôn vuông góc v i vec tớ ơ
c m ng t thì có th sả ứ ừ ể ử
d ng công th c nào đ xácụ ứ ể
đ nh su t đi n đ ng c mị ấ ệ ộ ả
ng c a đo n dây d n ?ứ ủ ạ ẫ
Nguyên nhân nào gây ra độ
bi n thiên c a t thông? khiế ủ ừ
đó trong công th c xác đ nhứ ị
t thông đ i l ng nào thayừ ạ ượ
đ i ?ổ
Đ bi n thiên t thông đ cộ ế ừ ượ
xác đ nh thông qua s thayị ự
đ i c a di n tích S nh thổ ủ ệ ư ế
nào?
N u ế va đ u vuông gócề
v i đo n dây, đ ng th i ớ ạ ồ ờ
va h p v i nhau m t gócợ ớ ộ
thì su t đi n đ ng c mấ ệ ộ ả
ng đ c xác đ nh nh thứ ượ ị ư ế
nào?
N u phân tích ế thanh hai
thành ph n, ầ song song v iớ
và thanh ph n ầ vuông
góc v i ớ, thì thành ph nầ
nào gây su t đi n đ ng c mấ ệ ộ ả
ng, thanh ph n nào khôngứ ầ
gây ra s xu t hi n su tự ấ ệ ấ
đi n đ ng c m trong đo nệ ộ ả ạ
dây?
Su t đi n đ ng c mấ ệ ộ ả
ng trong m ch chínhứ ạ
là su t đi n đ ngấ ệ ộ
c m ng trên s i dây.ả ứ ợ
v y :ậ
M t khác ta l i cóặ ạ
,v iớ
l là đ dài c a thanhộ ủ
MN,v là vân t c c aố ủ
thanh,suy ra
Suy ra:
V i S là di n tíchớ ệ
thanh quét đ c trongượ
th i gian ờ, v là v nậ
t c c a thanh, l làố ủ
chi u dài thanhề
Phân tích thành hai
thành ph n ầm iớ
gây ra su t đi n đ ngấ ệ ộ
c m ng cho đo nả ứ ạ
dây d n MNẫ
V yậ
3. Bi u th cể ứ
su t đi n đ ngấ ệ ộ
c m ng trongả ứ
đo n dây.ạ
Thanh chuy nể
đ ng, làm choộ
t thông quaừ
khung bi n đ iế ổ
do đó đ l nộ ớ
su t đi n đ ngấ ệ ộ
c m ng trongả ứ
đo n dâyạ
chuy n đ ng làể ộ
(*)
Xét tr ng h pườ ợ
đ n gi nơ ả
(tr ng h pườ ợ
c a TN đ uủ ầ
bài): vuông góc
và cùng vuông
góc v i thanh thìớ
Suy ra:
V i S là di n tíchớ ệ
thanh quét đ cượ
trong th i gian ờ,
v là v n t c c aậ ố ủ
thanh, l là chi uề
dài thanh
V y t :ậ ừ
ta có
______________
______________
Nh v y, cho tư ậ ừ
tr ng B, cho đườ ộ
dài đo n dây vàạ
cho v, ta có thể
tính đ c su tượ ấ
đi n đ ng c mệ ộ ả
ng trong đo nứ ạ
dây c a thíủ
nghi m đ u bài.ệ ầ
* Tr ng h p ườ ợ
và cùng
vuông góc v iớ
thanh và h pợ
nhau góc thì: ta
tính theo công
th c: ứ
10'
Ho t đ ng 4:ạ ộ Tìm hi uể
v máy phát đi n ề ệ
Tìm hi u nguyên t cể ắ
c u t o và nguyên t cấ ạ ắ
ho t đ ng c a máy phátạ ộ ủ
đi n xoay chi u và máyệ ề
phát đi n m t chi u.ệ ộ ề
sau đó tr l i câu h iả ờ ỏ
sau đây:
C u t o c a máy phátấ ạ ủ
đi n xoay chi u ? c uệ ề ấ
t o c a máy phát đi nạ ủ ệ
m t chi u ? s khácộ ề ự
nhau gi a chúng?ữ
Máy phát đi n ho tệ ạ
đ ng d a trên nguyênộ ự
t c nào?t i sao g i làắ ạ ọ
máy phát đi n xoayệ
chi u ? tai sao g i làề ọ
máy phát đi n m tệ ộ
chi u?ề
H c sinh làm vi c cá nhânọ ệ
Máy phát đi n m t chi uệ ộ ề
và máy phát đi n xoayệ
chi u đi u có m t khungề ề ộ
dây quay trong t tr ng.ừ ườ
Hai đ u dây c a khung dâyầ ủ
trong máy phát đi n xoayệ
chi u đ c n i v i haiề ượ ố ớ
vòng đ ng, hai vòng đ ngồ ồ
này luôn ti p xúc v i haiế ớ
ch i quét. Hai ch i quétổ ổ
đóng vai trò hai c c c aự ủ
c a máy phát đi n xoayủ ệ
chi u.ề
Hai đ u dây c a khung dâyầ ủ
trong máy phát đi n m tệ ộ
chi u đ c n i v i hai bánề ượ ố ớ
khuyên b ng đ ng, hai bánằ ồ
khuyên b ng đ ng nàyằ ồ
luôn ti p xúc v i hai ch iế ớ ổ
quét đ đ a dòng đi n raể ư ệ
ngoài.
Khi khung dây quay c a củ ả
hai máy phát đi n quay thìệ
các c nh c a khung dâyạ ủ
chuy n đ ng c t cácể ộ ắ
đ ng s c t trong khungườ ứ ừ
xu t hi n su t đi n đ ngấ ệ ấ ệ ộ
c m ng.Khi khung quayả ứ
quanh m t vòng thì dòngộ
đi n c m ng trong khungệ ả ứ
đ i chi u m t l n. Dòngổ ề ộ ầ
đi n này đ c đ a raệ ượ ư
ngoài b ng hai vòng trònằ
b ng đ ng ti p xúc v i haiằ ồ ế ớ
ch i quét ta có máy phátổ
đi n xoay chi u . ng cệ ề ượ
l i, n u đ a dòng đi n raạ ế ư ệ
ngoài b ng hai bán khuyênằ
ti p xúc v i hai ch i quétế ớ ổ
ta có máy phát đi n m tệ ộ
chi u.ề
4. Máy phát
đi nệ
Là ng d ng c aứ ụ ủ
hi n t ng c mệ ượ ả
ng đi n t trongứ ệ ừ
các đo n dâyạ
chuy n đ ngể ộ
- Máy phát đi nệ
xoay chi u:ề
+ C u t o:ấ ạ
M t Khung dâyộ
có th quayể
quanh 1 tr c gi aụ ữ
hai c c c a namự ủ
châm
Hai vòng đ ng ,ồ
m i vòng đ ngỗ ồ
g n v i m t đ uắ ớ ộ ầ
khung dây.
Hai ch i quét đ tổ ặ
c đ nh , tì lên haiố ị
vòng đ ng. ồ
+ Ho t đ ng :ạ ộ
D a vào hi nự ệ
t ng c m ngượ ả ứ
đi n t .ệ ừ
Khi khung dây
quay thì t thôngừ
qua khung dây
bi n thiên nênế
trong khung dây
có dòng đi n c mệ ả
ng có xoayứ
chi u.ề
Dòng đi n đ a raệ ư
ngòai qua vòng
đ ng và ch iồ ổ
quét.
=> Dòng đi nệ
xoay chi u làề
dòng đi n cóệ
ch u thay đ iỉề ổ
theo th i gianờ
- Máy phát đi n 1ệ
chi u:ề N u thayế
hai vành đ ngồ
b ng hai bánằ
khuyên thì dòng
đi n l y ra ệ ấ ở
m ch ngòai cóạ
chi u không đ i.ề ổ
3’
Ho t đ ng 4ạ ộ : V nậ
d ng,c ng cụ ủ ố
- Yêu c u HS tr l i câuầ ả ờ
h i :ỏ
Câu 1: M t thanh d n đi nộ ẫ ệ
t nh ti n trong t tr ngị ế ừ ườ
đ u, c m ng t b ng 0,4 T.ề ả ứ ừ ằ
Vect v n t c c a thanh h pơ ậ ố ủ ợ
v i đ ng s c t m t gócớ ườ ứ ừ ộ
300 . Thanh dài 40 cm. M tộ
vôn k n i v i hai thanh chế ố ớ ỉ
0,2v. tính v n t c c a thanh.ậ ố ủ
- Nh n xét câu tr l i c aậ ả ờ ủ
HS và tóm t t ki n th c bàiắ ế ứ
h cọ
Đáp án
e = Bvlsin30o
2’ Hoat đông 5: H ng dân vêươ
nha.
Môt đoan dây dân chuyên
đông trong t tr ng thi co ư ươ
dong điên cam ng sinh ra. ư
Vây 1 vât dân chuyên đông
trong t tr ng thi co gi khacư ươ
biêt?
Cac em hay vê đoc va chuân
bi tr c bai m i: ươ ơ
Giao viên h ng dân ươ Sinh viên lên l pơ
HOANG QUY TRANG ĐINH TRUNG NGUYÊN
Th iờ
gian
Ho t đ ng c a giáo viên ạ ộ ủ Ho t đ ng c a h cạ ộ ủ ọ
sinh
N i dung ghiộ
b ngả
5’
Ho t đ ng 1ạ ộ : Ki m tra baiể
cũ
Đ nh nghĩa t thông? ị ừ
Trình bày v n i dung đ nhề ộ ị
luât Len-x ? ơ
V n d ng: Xác đ nh chi uậ ụ ị ề
dòng đi n c m ng trongệ ả ứ
khung dây
B
Trình bày v n i dung đ nhề ộ ị
lu t Fa-ra-đây?ậ
ĐVĐ:
Bài h c tr c chúng ta đãọ ướ
xác đ nh đ c su t đi nị ượ ấ ệ
đ ng c m ng trong khungộ ả ứ
dây. Bài h c này chúng ta điọ
nghiên c u su t đi n đ ngứ ấ ệ ộ
c m ng xu t hi n trên m tả ứ ấ ệ ộ
đo n dây d n chuy n đ ngạ ẫ ể ộ
trong t tr ng.ừ ườ
15’ Ho t đ ng 2ạ ộ : Tìm hi u vể ề
su t đi n đ ng c m ngấ ệ ộ ả ứ
trong m t đo n dây d nộ ạ ẫ
chuy n đ ng trong t tr ngể ộ ừ ườ
và quy t c xác đ nh chi uắ ị ề
c a nóủ
Cho m ch đi n nh hìnhạ ệ ư
v . hiên t ng gì x y raẽ ượ ả
n u ta cho đo n dây d n MNế ạ ẫ
chuy n đ ng và ti p xúc v iể ộ ế ớ
hai thanh ray? N u cácế
đ ng s c t song song v iườ ư ừ ớ
chi u chuy n đ ng c aề ể ộ ủ
đo n dây d n thì có hi nạ ẫ ệ
t ng gì x y ra?ượ ả
H ng dân:ươ
Khi đoan dây dân chuyên
đông thi diên tich cua khung
dây thay đôi, t thông qua ư
khung biên đôi. T đo dân ư
đên điêu gi?
V y có th đoán nh n r ngậ ể ậ ằ
su t đi n đ ng c m ngấ ệ ộ ả ứ
trong m ch đ ng xét th cạ ạ ự
ch t ch xu t hi n khi đo nấ ỉ ấ ệ ạ
dây d n MN chuy n đ ng .ẫ ể ộ
Nói cách khác đo n dây d nạ ẫ
MN chuy n đ ng đóng vaiể ộ
trò nh m t ngu n đi n cònư ộ ồ ệ
hai thanh ray ch đóng vai tròỉ
các dây n i t o thành m chố ạ ạ
đi n.ệ
Khi dây d n MN chuy nẫ ể
đ ng c t các đ ng s c tộ ắ ườ ứ ừ
nh ng không n i v i haiư ố ớ
thanh ray thì trong đo n dâyạ
đó v n xu t hi n su t đi nẫ ấ ệ ấ ệ
đ ng c m ng .ộ ả ứ
Khi dây d n MN chuy nẫ ể
đ ng song song v i cácộ ớ
đ ng s c t thì không xu tườ ư ừ ấ
hi n su t đi n đ ng c mệ ấ ệ ộ ả
ng trên dây.ứ
Coi đo n dây d n MNạ ẫ
chuy n đ ng c t các đ ngể ộ ắ ườ
s c t trên là m t ngu nứ ừ ở ộ ồ
đi n , hãy xác đ nh các c cệ ị ự
c a ngu n đi n đó? Li uủ ồ ệ ệ
r ng có th xây d ng m tằ ể ự ộ
quy t c xác đ nh các c cắ ị ự
c a ngu n đi n đó không ?ủ ồ ệ
Suât điên đông xuât hiên 
trong khung la suât điên đông
cam ng, nên chiêu cua dong ư
điên cam ng se đ c xac ư ươ
đinh theo đinh luât Len-x ơ
Hoi HS: Nêu cac b c xac ươ
đinh chiêu dong điên cam
ng?.ư
Nêu quy tăc ban tay phai:
Khi đoan dây dân
chuyên đông thi diên
tich khung dây thay
đôi dân đên t thông ư
qua khung biên đôi,
trong khung se xuât
hiên dong điên cam
ngư
Vi khi đo t thông qua ư
khung = 0
1. Su t đi nấ ệ
đ ng c m ngộ ả ứ
trong m t đo nộ ạ
dây d n chuy nẫ ể
đ ng trong tộ ừ
tr ng.ườ
Cho đ an dâyọ
MN chuy n đ ngể ộ
c t các đ ngắ ườ
s c t . ứ ừ
Trong
m ch có dòngạ
đi nệ
Cho đ an dâyọ
chuy n đôngể
trong m t ph ngặ ẳ
song song v iớ
đ ng s c t .ườ ứ ừ
=> Trong m chạ
không có dòng
đi nệ
* K t lu nế ậ
Khi đ an dâyọ
d n chuy n đ ngẫ ể ộ
c t các đ ngắ ườ
s c t thì trongứ ừ
đ an dây xu tọ ấ
hi n su t đi nệ ấ ệ
đ ng c m ng.ộ ả ứ
2. Quy t c bànắ
tay ph i.ả
N i dung: ộ
- Đ t bàn tayặ
ph i h ng cácả ứ
đ ng s c t .ườ ứ ừ
- Ngón cái choãi
ra 90o ch chi uỉ ề
chuy n đ ng c aể ộ ủ
đ an dây, khi đóọ
đ an dây là m tọ ộ
ngu n đi n.ồ ệ
- Chi u t c tayề ừ ổ
đ n b n ngón tayế ố
là chi u t c cề ừ ự
âm sang c cự
d ng c aươ ủ
ngu n đi n đóồ ệ
- L u ý: Đâyư
cũng là quy t cắ
xác đ nh chi uị ề
dòng đi n c mệ ả
ng trong thanhứ
dây d n chuy nẫ ể
đ ng trong tộ ừ
tr ng.ườ
10'
Ho t đ ng 3ạ ộ : Tìm hi u su tể ấ
đi n đ ng c m ng ệ ộ ả ứ
Su t đi n đ ng c m ngấ ệ ộ ả ứ
trong đo n dây có th xácạ ể
đ nh b ng bi u th c toánị ằ ể ứ
h c nào?ọ
Gi s đo n dây chuy nả ử ạ ể
đ ng luôn ti p xúc v i haiộ ế ớ
thanh ray và vec t v n t cơ ậ ố
luôn vuông góc v i vec tớ ơ
c m ng t thì có th sả ứ ừ ể ử
d ng công th c nào đ xácụ ứ ể
đ nh su t đi n đ ng c mị ấ ệ ộ ả
ng c a đo n dây d n ?ứ ủ ạ ẫ
Nguyên nhân nào gây ra độ
bi n thiên c a t thông? khiế ủ ừ
đó trong công th c xác đ nhứ ị
t thông đ i l ng nào thayừ ạ ượ
đ i ?ổ
Đ bi n thiên t thông đ cộ ế ừ ượ
xác đ nh thông qua s thayị ự
đ i c a di n tích S nh thổ ủ ệ ư ế
nào?
N u ế va đ u vuông gócề
v i đo n dây, đ ng th i ớ ạ ồ ờ
va h p v i nhau m t gócợ ớ ộ
thì su t đi n đ ng c mấ ệ ộ ả
ng đ c xác đ nh nh thứ ượ ị ư ế
nào?
N u phân tích ế thanh hai
thành ph n, ầ song song v iớ
và thanh ph n ầ vuông
góc v i ớ, thì thành ph nầ
nào gây su t đi n đ ng c mấ ệ ộ ả
ng, thanh ph n nào khôngứ ầ
gây ra s xu t hi n su tự ấ ệ ấ
đi n đ ng c m trong đo nệ ộ ả ạ
dây?
Su t đi n đ ng c mấ ệ ộ ả
ng trong m ch chínhứ ạ
là su t đi n đ ngấ ệ ộ
c m ng trên s i dây.ả ứ ợ
v y :ậ
M t khác ta l i cóặ ạ
,v iớ
l là đ dài c a thanhộ ủ
MN,v là vân t c c aố ủ
thanh,suy ra
Suy ra:
V i S là di n tíchớ ệ
thanh quét đ c trongượ
th i gian ờ, v là v nậ
t c c a thanh, l làố ủ
chi u dài thanhề
Phân tích thành hai
thành ph n ầm iớ
gây ra su t đi n đ ngấ ệ ộ
c m ng cho đo nả ứ ạ
dây d n MNẫ
V yậ
3. Bi u th cể ứ
su t đi n đ ngấ ệ ộ
c m ng trongả ứ
đo n dây.ạ
Thanh chuy nể
đ ng, làm choộ
t thông quaừ
khung bi n đ iế ổ
do đó đ l nộ ớ
su t đi n đ ngấ ệ ộ
c m ng trongả ứ
đo n dâyạ
chuy n đ ng làể ộ
(*)
Xét tr ng h pườ ợ
đ n gi nơ ả
(tr ng h pườ ợ
c a TN đ uủ ầ
bài): vuông góc
và cùng vuông
góc v i thanh thìớ
Suy ra:
V i S là di n tíchớ ệ
thanh quét đ cượ
trong th i gian ờ,
v là v n t c c aậ ố ủ
thanh, l là chi uề
dài thanh
V y t :ậ ừ
ta có
______________
______________
Nh v y, cho tư ậ ừ
tr ng B, cho đườ ộ
dài đo n dây vàạ
cho v, ta có thể
tính đ c su tượ ấ
đi n đ ng c mệ ộ ả
ng trong đo nứ ạ
dây c a thíủ
nghi m đ u bài.ệ ầ
* Tr ng h p ườ ợ
và cùng
vuông góc v iớ
thanh và h pợ
nhau góc thì: ta
tính theo công
th c: ứ
10'
Ho t đ ng 4:ạ ộ Tìm hi uể
v máy phát đi n ề ệ
Tìm hi u nguyên t cể ắ
c u t o và nguyên t cấ ạ ắ
ho t đ ng c a máy phátạ ộ ủ
đi n xoay chi u và máyệ ề
phát đi n m t chi u.ệ ộ ề
sau đó tr l i câu h iả ờ ỏ
sau đây:
C u t o c a máy phátấ ạ ủ
đi n xoay chi u ? c uệ ề ấ
t o c a máy phát đi nạ ủ ệ
m t chi u ? s khácộ ề ự
nhau gi a chúng?ữ
Máy phát đi n ho tệ ạ
đ ng d a trên nguyênộ ự
t c nào?t i sao g i làắ ạ ọ
máy phát đi n xoayệ
chi u ? tai sao g i làề ọ
máy phát đi n m tệ ộ
chi u?ề
H c sinh làm vi c cá nhânọ ệ
Máy phát đi n m t chi uệ ộ ề
và máy phát đi n xoayệ
chi u đi u có m t khungề ề ộ
dây quay trong t tr ng.ừ ườ
Hai đ u dây c a khung dâyầ ủ
trong máy phát đi n xoayệ
chi u đ c n i v i haiề ượ ố ớ
vòng đ ng, hai vòng đ ngồ ồ
này luôn ti p xúc v i haiế ớ
ch i quét. Hai ch i quétổ ổ
đóng vai trò hai c c c aự ủ
c a máy phát đi n xoayủ ệ
chi u.ề
Hai đ u dây c a khung dâyầ ủ
trong máy phát đi n m tệ ộ
chi u đ c n i v i hai bánề ượ ố ớ
khuyên b ng đ ng, hai bánằ ồ
khuyên b ng đ ng nàyằ ồ
luôn ti p xúc v i hai ch iế ớ ổ
quét đ đ a dòng đi n raể ư ệ
ngoài.
Khi khung dây quay c a củ ả
hai máy phát đi n quay thìệ
các c nh c a khung dâyạ ủ
chuy n đ ng c t cácể ộ ắ
đ ng s c t trong khungườ ứ ừ
xu t hi n su t đi n đ ngấ ệ ấ ệ ộ
c m ng.Khi khung quayả ứ
quanh m t vòng thì dòngộ
đi n c m ng trong khungệ ả ứ
đ i chi u m t l n. Dòngổ ề ộ ầ
đi n này đ c đ a raệ ượ ư
ngoài b ng hai vòng trònằ
b ng đ ng ti p xúc v i haiằ ồ ế ớ
ch i quét ta có máy phátổ
đi n xoay chi u . ng cệ ề ượ
l i, n u đ a dòng đi n raạ ế ư ệ
ngoài b ng hai bán khuyênằ
ti p xúc v i hai ch i quétế ớ ổ
ta có máy phát đi n m tệ ộ
chi u.ề
4. Máy phát
đi nệ
Là ng d ng c aứ ụ ủ
hi n t ng c mệ ượ ả
ng đi n t trongứ ệ ừ
các đo n dâyạ
chuy n đ ngể ộ
- Máy phát đi nệ
xoay chi u:ề
+ C u t o:ấ ạ
M t Khung dâyộ
có th quayể
quanh 1 tr c gi aụ ữ
hai c c c a namự ủ
châm
Hai vòng đ ng ,ồ
m i vòng đ ngỗ ồ
g n v i m t đ uắ ớ ộ ầ
khung dây.
Hai ch i quét đ tổ ặ
c đ nh , tì lên haiố ị
vòng đ ng. ồ
+ Ho t đ ng :ạ ộ
D a vào hi nự ệ
t ng c m ngượ ả ứ
đi n t .ệ ừ
Khi khung dây
quay thì t thôngừ
qua khung dây
bi n thiên nênế
trong khung dây
có dòng đi n c mệ ả
ng có xoayứ
chi u.ề
Dòng đi n đ a raệ ư
ngòai qua vòng
đ ng và ch iồ ổ
quét.
=> Dòng đi nệ
xoay chi u làề
dòng đi n cóệ
ch u thay đ iỉề ổ
theo th i gianờ
- Máy phát đi n 1ệ
chi u:ề N u thayế
hai vành đ ngồ
b ng hai bánằ
khuyên thì dòng
đi n l y ra ệ ấ ở
m ch ngòai cóạ
chi u không đ i.ề ổ
3’
Ho t đ ng 4ạ ộ : V nậ
d ng,c ng cụ ủ ố
- Yêu c u HS tr l i câuầ ả ờ
h i :ỏ
Câu 1: M t thanh d n đi nộ ẫ ệ
t nh ti n trong t tr ngị ế ừ ườ
đ u, c m ng t b ng 0,4 T.ề ả ứ ừ ằ
Vect v n t c c a thanh h pơ ậ ố ủ ợ
v i đ ng s c t m t gócớ ườ ứ ừ ộ
300 . Thanh dài 40 cm. M tộ
vôn k n i v i hai thanh chế ố ớ ỉ
0,2v. tính v n t c c a thanh.ậ ố ủ
- Nh n xét câu tr l i c aậ ả ờ ủ
HS và tóm t t ki n th c bàiắ ế ứ
h cọ
Đáp án
e = Bvlsin30o
2’ Hoat đông 5: H ng dân vêươ
nha.
Môt đoan dây dân chuyên
đông trong t tr ng thi co ư ươ
dong điên cam ng sinh ra. ư
Vây 1 vât dân chuyên đông
trong t tr ng thi co gi khacư ươ
biêt?
Cac em hay vê đoc va chuân
bi tr c bai m i: ươ ơ