ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH QUẢNG TRỊ
TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT CÔNG NÔNG NGHIỆP QUẢNG TRỊ
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: CÁC CƠ CẤU VÀ HỆ THỐNG TRONG ĐỘNG CƠ
NGÀNH: CÔNG NGHỆ Ô TÔ
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
(Ban hành kèm theo Quyết định số 232/QĐ –CĐCNN ngày 30 tháng 9 năm 2025
của Hiệu trưởng trường Cao đẳng kỹ thuật Công -Nông nghiệp Quảng Trị)
Quảng Trị, năm 2025
3
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
4
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình mô đun “Các cơ cấu và hệ thống trong động cơ” được biên soạn
theo đề cương chương trình chi tiết đào tạo nghề Công Nghệ ô tô trình độ Cao
đẳng do Hiệu trưởng trường Cao đẳng Kỹ thuật Công – Nông nghiệp Quảng Trị
ban hành.
Nội dung của Giáo trình đã được xây dựng trên cơ sở kế thừa những nội dung
được giảng dạy ở các trường dạy nghề, kết hợp với những nội dung mới nhằm đáp
ứng yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện
đại hóa đất nước.
Khi biên soạn Giáo trình, tác giả luôn bám sát theo đề cương chương trình
chi tiết; nội dung được biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu. Các kiến thức trong toàn bộ
giáo trình có mối liên hệ logíc chặt chẽ. Giáo trình được biên soạn với 5 nội dung
chính theo chương trình.
Bài 1. Tổng quan về động cơ ô tô
Bài 2. Cơ cấu phân phối khí
Bài 3. Bộ phận cố định của động cơ
Bài 4. Cơ cấu trục khuỷu thanh truyền
Bài 5. Hệ thống bôi trơn, làm mát
Giáo trình đã được các thành viên trong Hội đồng Thẩm định đóng góp nhiều
ý kiến quý báu. Cảm ơn các giảng viên, các thành viên đã nhiệt tình góp ý xây
dựng, động viên và giúp đỡ tác giả hoàn thành được giáo trình này.
Mặc dù tác giả đã cố gắng bám sát chương trình, cung cấp những tư liệu
chính xác thiết thực nhưng chắc chắn không tránh khỏi những sai sót. Chúng tôi
hoan nghênh và chân thành cảm ơn những ý kiến phê bình của các bạn đọc.
Quảng Trị, Ngày tháng năm 2025
Chủ biên
Đỗ Mạnh Cường
5
MỤC LỤC
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN .......................................................................... 3
LỜI GIỚI THIỆU .......................................................................................... 4
MỤC LỤC ..................................................................................................... 5
BÀI 1. TỔNG QUAN VỀ ĐỘNG CƠ Ô TÔ ............................................... 8
1. Khái quát chung về động cơ ô tô .............................................................. 8
2. Các bộ phận, cơ cấu và hệ thống trên động cơ ......................................... 9
3. Lực tác dụng lên cơ cấu trục khuỷu thanh truyền ................................... 14
4. Nhận dạng các bộ phân, cơ cấu và hệ thống trên động cơ ...................... 17
BÀI 2: CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ ........................................................... 30
1. Khái quát chung về cơ cấu phân phối khí ............................................... 30
2. Các chi tiết, bộ phận của cơ cấu phân phối khí ...................................... 39
3. Bảo dưỡng cơ cấu phân phối khí ............................................................ 72
4. Cơ cấu phân phối khí thông minh ........................................................... 76
BÀI 3: BỘ PHẬN CỐ ĐỊNH CỦA ĐỘNG CƠ ......................................... 90
1. Nắp máy, các te ....................................................................................... 90
2. Thân máy, xi lanh .................................................................................. 103
BÀI 4: CƠ CẤU TRỤC KHUỶU THANH TRUYỀN ............................ 115
1. Nhóm piston, thanh truyền .................................................................... 115
2. Nhóm trục khuỷu, bánh đà .................................................................... 151
BÀI 5: HỆ THỐNG BÔI TRƠN, LÀM MÁT .......................................... 167
1. Hệ thống làm mát .................................................................................. 167
2. Hệ thống bôi trơn .................................................................................. 189
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................... 212
6
GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN
Tên mô đun: CÁC CƠ CẤU VÀ HỆ THỐNG TRONG ĐỘNG CƠ.
Mã số mô đun: MĐ 14
Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun:
- Vị trí: có thể được bố trí dạy sau các môn học/mô đun: MH 09, MH 10,
MĐ 11, MĐ 12, MĐ13, và có thể giảng dạy song song với các MĐ chuyên môn
khác.
- Tính chất: là mô đun chuyên môn bắt buộc.
- Ý nghĩa và vai trò của mô đun:
Động cơ ô tô có vai trò quan trọng trong việc tạo ra nguồn động lực chính cho ô
tô. Sửa chữa và bảo dưỡng động cơ là một công việc có tính thường xuyên và quan
trọng đối với nghề sửa chữa ô tô, nhằm đảm bảo hiệu suất tối đa và tuyệt đối an toàn
cho người và xe. Do đó công việc sửa chữa và bảo dưỡng động cơ không chỉ cần
những kiến thức về cơ học ứng dụng, về thuỷ lực, khí nén, điện tử và kỹ năng sửa chữa
cơ khí, mà nó còn đòi hỏi tinh thần trách nhiệm đạo đức cao và sự yêu nghề của người
thợ sửa chữa ô tô. Vì vậy công việc sửa chữa và bảo dưỡng động cơ đã trở thành một
nghiệp vụ rất cao của người thợ sửa chữa ô tô.
Mục tiêu mô đun
- Kiến thức:
+ Mô tả được các bộ phận, cơ cấu và hệ thống trên động cơ ôtô
+ Trình bày đúng nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên lý làm việc của các bộ phận, cơ
cấu và hệ thống trên động cơ.
+ Phân tích được hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng và trình bày đúng các
phương pháp kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa các bộ phận, cơ cấu và hệ thống
trên động cơ.
- Kỹ năng:
+ Tháo, lắp, kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa được các bộ phận, cơ cấu và
hệ thống trên động cơ đúng quy trình đảm bảo yêu cầu kỹ thuật và an toàn.
+ Sử dụng đúng, hợp l các dụng cụ và thiết bị tháo, lắp, đo kiểm tra trong
quá trình thực hiện.
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm:
+ Thực hiện tác phong công nghiệp, có ý thức kỷ luật lao động cao, có trách
nhiệm với công việc, thích ứng với môi trường lao động trong bối cảnh hội nhập
Quốc tế.