BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ GIỚI
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: ĐIỆN TỬ CÔNG SUẤT
NGHỀ: CƠ ĐIỆN TỬ
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
Ban hành kèm theo Quyết định số:753/QĐ-CĐCG-KT&KĐCL ngày 11 tháng 11 năm 2022
của Trường Cao đẳng Cơ giới
Quảng Ngãi, năm 2022
1
(Lưu hành nội bộ)
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
2
LỜI GIỚI THIỆU
Điện tử công suất là lĩnh vực kỹ thuật hiện đại, nghiên cứu ứng dụng các linh kiện
bán dẫn công suất làm việc ở chế độ chuyển mạch vào quá trình biến đổi điện năng. Sự ra
đời và hoàn thiện của các linh kiện điện tử công suất với những tính năng dòng điện, điện
áp, tốc độ chuyển mạch ngày càng được nâng cao. Tổn hao công suất giảm đáng kể, ngày
càng đáp ứng những yêu cầu phức tạp của các quy luật biến đổi năng lượng trong các bộ
biến đổi làm cho kỹ thuật điện truyền thống thay đổi sâu sắc.
Ở Việt Nam cho đến nay đã có khá nhiều giáo trình, tài liệu tham khảo, sách hướng
dẫn bài tập về điện tử công suất đã được biên soạn và biên dịch của nhiều tác giả, của các
chuyên gia đầu ngành về điện tử công suất. Tuy nhiên nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng
trong quá trình đào tạo của nhà trường phải bám sát chương trình khung vì vậy giáo trình
Điện tử công suất được biên soạn bởi sự tham gia của các giảng viên của trường Cao
đẳng Cơ giới dựa trên cơ sở chương trình khung đào tạo đã được ban hành, trường Cao
đẳng Cơ giới với các giáo viên có nhiều kinh nghiệm cùng nhau tham khảo các nguồn tài
liệu khác nhau để thực hiện biên soạn giáo trình Điện tử công suất phục vụ cho công tác
giảng dạy.
Giáo trình này được thiết kế theo mô đun thuộc hệ thống mô đun MĐ13 của chương
trình đào tạo nghề Cơ điện tử ở cấp trình độ trung cấp nghề và được dùng làm giáo trình
cho học viên trong các khóa đào tạo, sau khi học tập xong mô đun này, học viên có đủ
kiến thức để học tập tiếp các môn học, mô đun khác của nghề.
Quảng Ngãi, ngày .... tháng .... năm 2022
Tham gia biên soạn
1. Phan Ngọc Bảo Chủ biên
2. …………..............
3. ……….............….
3
MỤC LỤC
TT NỘI DUNG TRANG
1. Lời giới thiệu 3
2. Mục lục 4
3. Giới thiệu tổng quan Giáo trình Mô Đun 5
4. Bài 1: Linh kiện điện tử công suất 11
5. 1. Diode 12
6. 2. Thyristor 21
7. 3. Triac 26
8. 4. Transistor 29
9. Bài 2: Chỉnh lưu không điều khiển 37
10. 1. Chỉnh lưu 1 pha bán kỳ 38
11. 2. Chỉnh lưu 1 pha toàn kỳ biến áp có điểm giữa (tia 2 pha) 41
12. 3. Chỉnh lưu cầu 1 pha 44
13. 4. Chỉnh lưu tia 3 pha 47
14. 5. Chỉnh lưu cầu 3 pha 50
15. 6. Bài tập thực hành 55
16. Bài 3: Chỉnh lưu có điều khiển 58
17. 1. Chỉnh lưu 1 pha bán kỳ 59
18. 2. Chỉnh lưu 1 pha toàn kỳ biến áp có điểm giữa (tia 2 pha) 63
19. 3. Chỉnh lưu cầu 1 pha 66
20. 4. Chỉnh lưu tia 3 pha 69
21. 5. Chỉnh lưu cầu 3 pha 72
22. 6. Bài tập thực hành 76
23. Bài 4: Bộ biến đổi điện áp xoay chiều 78
24. 1. Khái niệm chung 79
25. 2. Bộ điều chỉnh điện áp xoay chiều 1 pha 80
26. 3. Bài tập ứng dụng 84
27. 4. Bài tập thực hành 85
28. Bài 5: Nghịch lưu và biến tần 89
29. 1. Khái niệm chung 90
30. 2. Nguyên tắc hoạt động của mạch nghịch lưu cầu 1 pha 91
31. 3. Nguyên tắc hoạt động của mạch nghịch lưu cầu 3 pha 94
32. 4. Biến tần OMRON 95
33. 5. Bài tập thực hành 98
34. Tài liệu tham khảo 103
GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN
4
Tên mô đun: ĐIỆN TỬ CÔNG SUẤT
Mã mô đun: MĐ13
Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun:
- Vị trí: Mô đun Điện tử công suất học sau các môn học, mô đun kỹ thuật cơ sở, đặc biệt
là các môn học, mô đun: Điện cơ bản, Kỹ thuật cảm biến, Lập trình PLC .... và học trước
các môn học mô đun chuyên ngành khác.
- Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề.
- Ý nghĩa và vai trò của mô đun:
Điện tử công suất đóng một vai trò rất quan trọng trong ngành Điện, Điện tử, đáp ứng
những yêu cầu phức tạp của qui luật biến đổi năng lượng, kích thước nhỏ gọn, khả năng
đóng cắt cao, tổn hao công suất thấp.
Mô đun này trang bị cho học viên những kiến thức và kỹ năng cơ bản của Điện tử
công suất
- Đối tượng: Là giáo trình áp dụng cho học sinh trình độ Trung cấp nghề Cơ điện tử
Mục tiêu của mô đun:
- Kiến thức:
A1. Trình bày được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các linh kiện điện tử công
suất.
A2. Giải thích được các thông số kỹ thuật của linh kiện điện tử công suất.
A3. Phân tích được nguyên lý làm việc của mạch điện tử công suất.
- Kỹ năng:
B1. Kiểm tra được chất lượng các linh kiện điện tử công suất.
B2. Lắp được các mạch điện tử công suất ứng dụng trong công nghiệp.
B3. Đo đạt, kiểm tra sửa chữa mạch điện tử công suất đạt yêu cầu về thời gian với độ chính
xác.
B4. Xác định và thay thế được các linh kiện, mạch điện tử công suất hư hỏng.
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm:
C1. Rèn luyện năng lực tự chủ trong công việc và tính cẩn thận, tỉ mỉ, chính xác và
an toàn vệ sinh công nghiệp.
C2. Giữ gìn vệ sinh công nghiệp, đảm bảo an toàn cho người và thiết bị.
1. Chương trình khung nghề Cơ điện tử
5