BỘ CÔNG THƯƠNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG DU LỊCH VÀ CÔNG THƯƠNG
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: KỸ THUẬT ĐIỆN, ĐIỆN TỬ CƠ BẢN
NGÀNH/NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số……./QĐ-DLCT ngày ….. /……./……
của Hiệu trưởng Trường Cao Du lịch và Công Thương
Hải Dương, năm……
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin thể
được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo
tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình Kỹ thuật điện, điện tử cơ bản được thực hiện bởi sự tham gia của
các giảng viên của trường Cao đẳng Du lịch và Công Thương Trên cơ sở
chương trình khung đào tạo, trường Cao đẳng Du Lịch và Công Thương, cùng
với các trường trọng điểm trên toàn quốc, các giáo viên có nhiều kinh nghiệm
thực hiện biên soạn giáo trình Kỹ thuật điện, điện tử cơ bản phục vụ cho công
tác dạy nghề
Chúng tôi xin chân thành cám ơn Trường Cao nghề Hải Dương, trường Cao
đẳng nghề giao thông vận tải Trung ương I, trường Đại học Sao Đỏ đã góp nhiều
công sức để nội dung giáo trình được hoàn thành
Giáo trình này được thiết kế theo môn học thuộc hệ thống mô đun/ môn học
của chương trình đào tạo nghề Công nghệ ô cấp trình độ Cao đẳng và được
dùng làm giáo trình cho học viên trong các khóa đào tạo, sau khi học tập xong
mô đun này, học viên có đủ kiến thức để học tập tiếp các môn học, mô đun đun
khác của nghề.
Mặc đã hết sức cố gắng, song sai sót là khó tránh. Tác giả rất mong nhận
được các ý kiến phê bình, nhận xét của bạn đọc để giáo trình được hoàn thiện
hơn.
Hải Dương, ngày tháng năm 20… Tham gia biên soạn
1. Vũ Huy Hòa: Chủ biên 2. Phạm Thị Lụa
1
MỤC LỤC
1. Lời giới thiệu Trang 1 2. Mục lục 2 3. Giáo trình môn học 4 4. Chương 1: Đại
cương về mạch điện 11 5. 1. Mạch điện 1 chiều 11 6. 1.1. Khái niệm nguyên
sản sinh ra dòng điện một chiều 11 7. 1.2. Các định luật đại lượng đặc trưng của
dòng điện một chiều 13 8. 1.3. Các phương pháp giải mạch một chiều 19 9. 2. Mạch
điện xoay chiều 1 pha 22 10. 2.1. Khái niệm và nguyên lý sản sinh ra dòng điện xoay
chiều 22 11. 2.2. Các đại lượng đặc trưng 23 12. 2.3. Giải mạch điện xoay chiều
không phân nhánh 26 13. 3. Mạch xoay chiều 3 pha 37 14. 3.1. Nguyên lý sản sinh ra
dòng điện chiều ba pha 37 15. 3.2. đồ đấu dây trong mạng 3 pha 39 16. 3.3.
Phương pháp giải mạch 3 pha cân bằng 43 17. Bài tập 46 18. Chương 2 : Máy phát
điện 49 19. 1. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại máy phát điện 49 20. 2. Máy phát điện
1 chiều 53 21. 3. Máy phát điện xoay chiều 1 pha 57 22. 4. Mạch điện ứng dụng của
máy phát điện trong hệ thống điện ô 61 23. Chương 3: Động điện 68 24. 1.
Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại động cơ điện 68
25. 2. Động điện 1 chiều 68 26. 3. Động điện 1 pha 73 27. 4. Động điện 3
pha 80 28. 5. Ứng dụng của động điện trên ô 86 29. Chương 4: Máy biến áp
92 30. 1. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại máy biến áp 92 31. 2. Cấu tạo và nguyên lý
làm việc của máy biến áp 92 32. 3. Mạch điện ứng dụng của máy biến áp trong hệ
thống điện ô 106 33. Chương 5: Khí cụ điện 116 34. 1. Khí cụ điện điều khiển
117 35. 1.1. Nút ấn 117
2
36. 1.2. Rơle trung gian 119 37. 1.3. Rơle thời gian 120 38. 1.4. Rơle tốc độ 123 39.
1.5. Công tắc - Khởi động từ 124 40. 22. Khí cụ điện bảo vệ 128 41. 2.1. Cầu chì
128 42. 2.2. Rơle nhiệt 132 43. 2.3. Rơle dòng điện 135 44. 3. Một số mạch điều
khiển, bảo vệ bản dùng trong HT điện ôtô 136 45. 3.1. Mạch điện còi xe ô tô 136
46. 3.2. Mạch điện chuông nhạc xe ô 137 47. Bài tập 139 48. Chương 6: Điện tử
bản 144 49. 1. Các linh kiện điện tử bản 144 50. 1.1. Diode 144 51. 1.2.
Transistor 149 52. 1.3. Điện trở 160 53. 1.4. Cuộn cảm 161 54. 1.5. Tụ điện 163 55.
1.6. Thyristor 171 56. 1.7. IC 177 57. 2. Một số mạch điện tử bản dùng trong hệ
thống điện ô 179 58. 2.1. Mạch chỉnh lưu cầu 1 pha 179 59. 2.2. Mạch chỉnh lưu
cầu 3 pha 183 60. Câu hỏi ôn tập chương 6 190
3
GIÁO TRÌNH MÔN HỌC
1. Tên môn học: Kỹ thuật điện, điện tử cơ bản
2. Mã môn học: MH08
3. Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô
đun 3.1. Vị trí
Môn học được bố trí giảng dạy song song với các môn học/ mô đun sau:
MH 07, MH 09, MH 10, MH 11, MH 12, MĐ 13
3.2. Tính chất
- Là môn học kỹ thuật cơ sở bắt buộc;
- Giáo trình được biên soạn làm tài liệu học tập, giảng dạy nên giáo trình
đã được xây dựng ở mức độ đơn giản và dễ hiểu nhất, trong mỗi bài đều có ví dụ
và bài tập áp dụng để làm sáng tỏ lý thuyết.
3.3. Ý nghĩa và vai trò của môn học
Môn học Kỹ thuật điện, điện tử bản giúp cho sinh viên biết được các
khái niệm về dòng điện, dòng điện 1 chiều, xoay chiều các các đặc điểm của
dòng điện đó; Trình bày được yêu cầu, nhiệm vụ, cấu tạo nguyên hoạt
động của các loại máy điện dùng trong phạm vi nghề công nghệ ôtô; Trình bày
được công dụng phân loại các loại khí cụ điện, linh kiện điện tử dùng trong
nghề công nghệ ôtô
4. Mục tiêu môn học
4.1. Về kiến thức
- Hệ thống được kiến thức cơ bản về mạch điện
- Trình bày được yêu cầu, nhiệm vụ, cấu tạo và nguyên lý hoạt động của
các loại máy điện dùng trong phạm vi nghề công nghệ ôtô
- Trình bày được công dụng và phân loại các loại khí cụ điện, linh kiện điện
tử dùng trong nghề công nghệ ôtô
4.2. Về kỹ năng
- Vận dụng được các biểu thức để tính toán các thông số kỹ thuật trong
mạch điện một chiều, xoay chiều, mạch ba pha ở trạng thái xác lập. - Phân tích
được sơ đồ mạch đơn giản, biến đổi được mạch phức tạp thành các mạch điện
đơn giản
- Vẽ được sơ đồ đấu dây, sơ đồ lắp đặt các mạch điện cơ bản
4.3. Về tự chủ và tự chịu trách nhiệm
- Rèn luyện thái độ nghiêm túc, tỉ mỉ, chính xác trong học tập và trong
thực hiện công việc
- Hướng dẫn, giám sát người khác thực hiện phân tích và giải bài tập 5.
Nội dung của môn học
5.1. Chương trình môn học
4